Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1333 K.2025/303

Dava

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin yurt dışından almış olduğu tekstil ürünleri imal etmek amacı ile fason üretim yapabilecek firma arayışına girdiğini ve neticesinde davalı .....Tekstil İnşaat Nakliyat Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti ile Fason Üretim Sözleşmesi imzaladığını, işbu sözleşmeden başka davalı ile müvekkili arasında, müvekkilinin yurt dışından temin ettiği tekstil ürünlerinin davalıya satımı hususunda da bir ticari ilişki bulunduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında müvekkilinin davalıya bir miktar tekstil ürünü sattığını, sözleşme konusu ürünlerin Türkiye’ye ithali için, gümrük işlemleri aşamasında gümrük müdürlüklerine sunulması lazım gelen Gümrük Kapasite Raporu'nun davalı tarafından Gümrük Müdürlüklerine sunulduğunu, gümrük işlemlerinin tamamlanabilmesi için Gümrük Müdürlüğünün talep ettiği teminatların ise,

müvekkili tarafından Gümrük Müdürlüğüne yatırıldığını; müvekkili şirketin, yurtdışında olması hasebiyle her bir gümrük beyannamesi için yatırılması gereken teminat bedelini önce Türkiye’de aynı hissedara ait olan kardeş kuruluşu .....Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye gönderdiğini, dava dışı .....Tekstil San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin, müvekkili şirketin gerçek kişi ortaği tarafından Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre kurulduğunu ve kendisi gibi tekstil ürünlerinin imal edilerek ihracı veya yurt dışından bu ürünlerin ithali konularında faaliyet gösteren firma olduğunu, .....Şirketi'nin aldığı teminatları ilgili .....Gümrük Müdürlüğü hesabına aktardığını, Gümrük Müdürlüğüne yatırılan toplam teminat tutarının, icra takibinde talep edilen ve haksız yere itiraz edilen 5.264.974,70-TL olduğunu, tüm ürünlerin Türkiye’ye ithalatının gerçekleştirildiğini ve gümrük işlemlerinin kapatıldığını, fakat .....Gümrük Müdürlüğünün,

yatırılan teminatları kendisine gönderen hesaba göndermediğini, gümrük işlemlerinin davalı’nın Gümrük Kapasite Raporu ile gerçekleştirilmesi nedeniyle davalı şirkete gönderdiğini, dolayısıyla yasal zorunluluktan dolayı geçici olarak Gümrüğe yatırılan bu tutarları iade alan davalının teminat bedellerini müvekkiline iade etmekle yükümlü olduğunu, hukuka aykırı olarak müvekkilinin paralarını elde eden davalı şirket ile iletişime geçildiğini, fakat davalı şirketin soyut başka bir takım alacaklarını bahane ederek müvekkili alacaklarını iade etmediğini,

bunun üzerine Silvan İcra Müdürlüğünün .....Esas sayılı dosyası ile 5.264.974,70-TL üzerinden icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz edildiğini beyan ederek, davalının Silvan İcra Müdürlüğünün .....Esas sayılı icra takibine yaptığı itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Taraflar arasındaki ticari ilişkiden ve sözleşmenin ifa veya ifa yeri ile ilgili hususlardan kaynaklı olarak uyuşmazlığın çözüm yerinin, taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen veya ticari ilişkinin yoğunlaştığı yer mahkemesi olması gerektiğini, söz konusu ticari ilişkişkide davanın görüleceği yer konusunda sözleşmesel bir hüküm mevcut olduğunu beyan ederek, dosyanın yetkili olan İstanbul Mahkemelerine gönderilmesini talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME

Mahkememizce yapılan açık yargılama sırasında taraflarca gösterilen ve toplanan delillerden, davacı vekilinin dava dilekçesi ve sözlü beyanlarına, davalı vekilinin cevap dilekçesi ve sözlü beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre;

Dava; taraflar arasında akdedilen .....dayalı olarak başlatılan Silvan İcra Müdürlüğünün .....Esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

.....tarihinde yürürlüğe giren ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanununda, coğrafı olarak bir davaya hangi yerdeki görevli mahkeme tarafından bakılacağının tespiti için getirilmiş olan düzenlemeye yetki kuralı denilmektedir. Kesin olmayan yetki kurallarını genel yetki kuralı ve özel yetki kuralı olarak iki şekilde ele almak gerekmektedir. Genel yetki kuralı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 6. maddesinde açık bir şekilde düzenlenmiş olup buna göre; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." denilmektedir.

Yine özel yetki kuralları ise; genel yetki kuralları dışında, genel yetkiyi kaldırmayan, yani davacının, dilerse genel yetkili mahkemede, dilerse özel yetkili mahkemede dava açabilmesini sağlayan alternatif yetkili mahkemeyi ifade etmektedir.

6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanununun 17. Maddesinde, "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır." hükmü mevcuttur.

Yetki itirazının ne zaman ve nasıl yapılacağına dair, 6100 sayılı HMK'nın 19/2 maddesinde; "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir.Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Davalı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde, yetki itirazında bulunmuş ve İstanbul Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu belirtmiştir.

Taraflar arasında düzenlenen davaya konu edilen .....tarihli sözleşme incelendiğinde; taraflar arasında çıkacak olan uyuşmazlıklarda İstanbul Mahkemeleri ve İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğu hususunda anlaşıldığı görülmüştür.

Açıklanan tüm nedenlerle, Mahkememizin yetkili olmadığı anlaşıldığından, dava dilekçesinin yetki yönünden reddine, Mahkememizin yetkisizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davacı tarafından açılan davanın yetkisizlik nedeniyle USULDEN REDDİ ile mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,

2-Yetkili mahkemenin İstanbul(Çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, HMK'nın 20. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içerisinde davacının kararı veren Mahkemeye başvurarak dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde, dosyanın görevli İSTANBUL(ÇAĞLAYAN) ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE GÖNDERİLMESİNE,

3-Süresi içinde başvurulmaması halinde dosyanın ele alınarak HMK.20/1 md. Uyarınca DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA KARAR VERİLMESİNE,

4-Yargılama giderlerinin HMK 331/2 Maddesi uyarınca yetkili mahkeme tarafından hüküm altına alınmasına,

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Başkan Üye Üye Katip