Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1505 K.2026/106

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ticari kayıtlarının vs tutulması konusunda ..... ile anlaşma yapıldığını, ilgili mali müşavirin .....tarihinde işi bırakması ve işyerini faal halde mali müşavir .....devri üzerine mali müşavir .....ile .....tarihinde sözleşme imzaladığını, anlaşma uyarınca mali müşavir tarafından kullanılan ORKA muhasebe programı ile müvekkilinin e defter ve beratlarının tutulmaya başlanıldığını, kayıtların harddiskte depolandığını ve yasal süresinde vergi dairesine de sunulduğunu, mali müşavir tarafından .....tarihinde ana bilgisayarın açılmaması üzerine teknik servisten yardım istendiğini,

bilgisayar mühendisi tarafından düzenlenen SSD Disk Analiz Raporunda SSD NAND çip sorunu nedeniyle veri kurtarma işleminin yapılamadığının belirtildiği, böylelikle müvekkilinin 2024 yılı Ocak, Şubat, Mart aylarına ait e-defter yevmiye, kebir berat ve dosyalarına ulaşılamadığını, ikincil kopyalarının elde edilemediğini, müvekkili tarafından yapılan sözleşme ile söz konusu belgelerin e-defter uyumlu yazılım programı kullanılarak hard diskte depolanmasını sağladığı dikkate alındığında müvekkilinin basiretli davrandığını, müvekkiline ait 2024 yılı Ocak, Şubat, Mart aylarına ait e-defter yevmiye,

kebir beratları ve dosyalarının zayi olduğunun kabulü ile zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Talep dilekçesi ekinde sunulan ve bilgisayar mühendisi .....tarafından düzenlenen veri kurtarma raporunda; .....vergi numaralı .....Serbest Muhasebeci Mali Müşavire ait diskteki verilerin kurtarılmasına dair kontrollerin yapıldığı, SSD disk .....model işlemci kullandığı görüldüğü, .....cihazı ile rom moda erişim sağlanmış olup .....işlemci ön bellek yükleme işlemi denenmiş ancak nand çipe erişim sağlanamadığından dolayı ön yükleme işlemi yapılamadığı, .....seri numaralı SSD Disk yapılan inceleme sonucu çip sorunu tespit edilmdiği, Verilerin depolandığı NAND çiplere erişim sağlanamadığı,

diske dışarıdan arızaya sebep olacak müdahale tespit edilemediği, ....numaralı SSD Disk yapılan analiz sonucu talep edilen “.....Muhasebe Programı” sgl veri tabanı dosyaların veri kurtarma işleminin SSD NAND çip sorunundan dolayı yapılamadığı belirtilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığına müzekkere yazılarak; davacının e defter uygulamasına ne zaman dahil olduğu, e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının bulunup bulunmadığı, davacı tarafından 2024 yılı Ocak ve Şubat ile Mart aylarına ait e-defter ve berat kayıtlarının ikincil kopyalarının bulunup bulunmadığının ve davacı tarafından 2024 yılı Ocak, Şubat ve Mart aylarına ilişkin e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının temini için başvuru yapılıp yapılmadığı, istenilen hususlara ilişkin kayıt ve belgelerin onaylı suretlerinin gönderilmesi istenilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Dairesi Başkanlığının .....tarihli cevabi yazısında, davacı mükellefin 2024 yılı Ocak-Şubat-Mart dönemlerine ait e-defter ve berat dosyalarını sisteme yüklediği ve .....tarihinde zayi nedeniyle e-defter berat dosyalarının silinmesine dair başvuruda bulunduğunun bildirildiği ve ilgili bilgi ve belgeleri ekte sunulduğu anlaşılmıştır.

Dava, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtların (e-defter kayıtları ve beratlarının) zayi olduğunun tespitine ve TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir." hükmünü içermektedir.

Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4.

Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde .....tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler

ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

Somut olayda, siber saldırının gerçekleşmesi sonucu hard diskteki davacıya ait kayıtların kurtarılamayacağına yönelik veri kurtarma raporu .....tarihinde düzenlenmiş, dava ise .....tarihinde açılmıştır. Davacının, zayi olduğu belirtilen kayıtların kurtarılamayacağını .....tarihli rapor ile öğrendiği değerlendirilmiş ve davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı kabul edilmiş ve işin esası incelenmiştir.

Tüm dosya kapsamı ile Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Dairesi Başkanlığının .....tarihli cevabi yazısı ve ekleri birlikte değerlendirildiğinde; belirtilen 2024 yılı Ocak, Şubat ve Mart dönemlerine ilişkin kayıtların Gelir İdaresi Başkanlığında bulunduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesi gereğince davacı tarafından ikincil örneklerin temini için öncelikle Gelir İdaresi Başkanlığına başvuru yapması ve başvurudan sonuç alınamaması halinde eldeki davayı açması gerekirken, başvurunun dava tarihinden sonra yapıldığı ve başvuru yapmadan davanın açılmasında hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip Hakim