Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1509 K.2026/172

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (Sözleşmenin Uyarlanması) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili tarafından davalı bankaya zorunlu olarak iş yerinde bulunan ödeme kaydedici| cihazına bir pos cihazı yüklemesi gerektiğini belirterek pos cihazı talebiyle sözlü olarak başvurduğunu, davalı banka müvekkile herhangi bir cevap vermediği gibi işletmesine herhangi bir pos cihazı da vermediğini, taraflarınca .....tarihinde .....bank ......'ne, müvekkil aleyhine amaç dışı pos kullanımı iddiası ile yapılan bildirimin kaldırılması için Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği Fiktif İşlem Değerlendirme Komitesi'ne başvuru yapılması ihtar edildiğini,

.....bank .....ise .....tarihli cevabi yazısında müvekkilin aleyhine olumsuz istihbarat olduğunu, olumsuzluk tespiti ve bildirimi taraflarınca yapılmadığını dolayısıyla alabilecekleri bir aksiyon bulunmadığını tarafına bildirildiğini, taraflarınca eldeki dava ikame edilmeden önce arabuluculuğa başvurulduğunu taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, Türkiye Bankalar Birliği POS Cihazları, Banka Kartları veya Kredi Kartlarının Amaç Dışı Kullanım Hallerinin Belirlenmesi Hakkında Mesleki Tanzim Kararı gereğince müvekkil hakkında yapılan bildirimin kaldırılmasına,

müvekkilinin 30/12/2023 tarihli ve 32415 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 557 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinden doğan yükümlülüğü gereği davalı banka tarafından müvekkil ileüye iş yeri sözleşmesi yapılmasına ve iş yerinde kullandığı ödeme kaydedici cihaza banka kartlarına ilişkin aktif bir ödeme uygulamasının kullanılması için pos cihazı verilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Tacir olup basiretli davranmakla yükümlü davacının 5464 sayılı banka kartları ve kredi kartları kanunu m.33 hükmü gereğince özen yükümlülüğünü yerine getirmediği açık olduğunu, sözleşmeye aykırı davrandığı diğer banka ilk bildirimiyle sabit hale gelen davacı tarafın sözleşmeye aykırı davrandığı ve bu kapsamda müvekkil bankanın diğer banka kaynaklı bildirime dayalı olarak üye iş yeri sözleşmesini feshetmekten ibaret olan eyleminin hukuka uygun olduğu ve müvekkil bankanın mahkeme kararı ile davacı ile sözleşme yapmaya zorlanamayacağı açık olduğunu,

bu kapsamda mahkemece sözleşme serbestisi ilkesi gereğince davacı tarafla sözleşmesini haklı nedenlerle sonlandırmış olan müvekkili bankanın sözleşme yapmaya zorlanması anlamına gelecek olan talep sonucunun bu nedenlerle de reddine karar verilmesi gerektiği, arz ve izah edilen ve re’sen nazara alınacak hususlar karşısında.

Bankalararası .....Merkezi A.Ş.'ye müzekkere yazılarak davacıya ait iş yerine dair olumsuz ilk bildirimin hangi banka tarafından yapıldığı hususunun sorulmasına, usule ilişkin itirazlarımız doğrultusunda davanın usulden reddine bu talebimizin kabul edilmemesi halinde haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini vekil olarak saygılarımızla arz ve talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME

Dava, davalı banka tarafından davacıya üye iş yeri sözleşmesi akdi ile pos cihazı verilmesi talebine ve amaç dışı kullanım bildiriminin kaldırılması istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki ihtilafın; davacı tarafından amaç dışı pos cihazı kullanımı yapılıp yapılmadığı, yapıldığı taktirde ilgili hususun pos cihazı temini hususunda engel teşkil edip etmediği, neticeten davacının talebinin yerinde olup olmadığı etrafında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin .....tarihli celse 3 no'lu arakararı gereğince; davacı iddiaları ve davalı savunmaları doğrultusunda davacının amaç dışı pos cihazı bildirimleri kaldırılması ve üye iş yeri sözleşmesi imzalanarak tarafına pos cihazı verilmesi taleplerinin yerinde olup olmadığı ve davalı tarafından "Diğer Banka Kaynaklı Üye İş Yeri Usulsüz Kullanımı İstihbaratı" nedenine dayalı üye iş yeri sözleşmesi feshi ile yapılan bildirimin mevzuata uygun olup olmadığı hususlarında üye iş yeri sözleşmeleri alanında uzman bankacı bilirkişiden rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan .....tarihli raporda sonuç olarak; Konunun hukuki nitelemesi, sözleşme ve yasa maddelerinin yorumu,

delillerin değerlendirilmesi ve nihai kararı Yüksek Mahkemenize ait olmak üzere ayrıntıları aşağıda verilen

incelemelerimiz sonucunda;

dosya kapsamından anlaşıldığı üzere, davacı taraf uzun yıllardır ticari faaliyetini sürdürmekte olup,

yeni nesil ödeme kaydedici cihazlara POS entegrasyonu sağlamakla yükümlüdür. Davalı banka ile

yapılan üye işyeri sözleşmesi, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) nezdinde “amaç dışı POS

kullanımı” bildirimi nedeniyle sona erdirildiği,

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmeye dosya içerisinde rastlanmadığı,

Davalı Banka .....tarihinde Davacı firmaya diğer banka Usulsüz Kullanımdan

kaynaklı fesih yapıldığı bildirildiği,

Yapılan incelemeler sonucunda Davalı banka, ilk usulsüz kullanım tespitini yapan taraf değildir;

bildirime uymakla yükümlü olduğu için fesih işlemi uygulandığı,

Türkiye Bankalar Birliği Mesleki Tanzim Kararına göre, amaç dışı kullanım halinde üye işyeri

sözleşmesinin feshedilmesi ve en fazla 1 yıl süreyle yeni sözleşme yapılamaması öngörüldüğü,

Mesleki Tanzim Kararında azami 1 yıl (tekrarı halinde 3 yıl) dikkate alındığında, diğer

bankalarda en son 2022 yılında bildirim bulunduğundan 3 yıl süre içerinde kaldığından

Davalı bankanın 2. Fesih bildiriminde uygunsuz bir işlem olmadığı" yönünde rapor ibraz edilmiştir.

Mahkememizin .....tarihli celse 1 no'lu arakararı gereğince; dosyanın kök rapor tanzim eden bilirkişiye tevdii ile davacı vekilinin ilgili rapora karşı itirazlarının karşılanması hususunda ek rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan .....tarihli ek raporda sonuç olarak; "davacı taraf itirazında konu edilen "Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Katılım Bankaları Fiktif İşlem Değerlendirme Komitesinin fiktif işlem kararının varlığı." hususu usulsüzlüğü tespit eden ilk banka için uygulanması gereken kurallar olarak değerlendirildiği, dava konusu işlemde davalı bankanın .....tarihinde davacı firmaya diğer banka usulsüz kullanımdan kaynaklı fesih yapıldığı bildirildiğinden, fiktif işlem konu edilmediği, bu nedenle kök rapordaki tespitlerin haricinde eklenecek bir husus bulunmadığı," şeklinde ek rapor tanzim edilmiştir.

Mahkememizce .....bank .....müzekkere yazılarak; davacı yönünden "amaç dışı pos cihazı kullanımı iddiasına ilişkin bildirim" bulunup bulunmadığı hususu araştırılarak mevcut olması halinde bu bildirime ilişkin tüm bilgi ve belgelerin Mahkememize gönderilmesi talep edilmiş, .....bank ...... tarihli cevabi yazısı ile; şahsın firması ile ilgili diğer banka kaynaklı üye işyeri usulsüz kullanımı nedenli olumsuz istihbarat bulunmadığı, bu olumsuzluk nedeni ile üye işyeri çalışmasının sakıncalı nedenle sonlandırıldığı, yapılan bildirimin diğer banka kaynaklı olarak çalışmanın sonlandırıldığı şeklinde olduğu, firma ile ilgili olumsuzluk tespiti ve bildiriminin bankalarınca yapılmadığı bildirilmiştir.

Mahkememizce Türkiye Bankalar Birliği Başkanlığı'na müzekkere yazılarak; davacı yönünden "amaç dışı pos cihazı kullanımı iddiasına ilişkin bildirim" bulunup bulunmadığı hususu araştırılarak mevcut olması halinde bu bildirime ilişkin tüm bilgi ve belgelerin Mahkememize gönderilmesi talep edilmiş, Türkiye Bankalar Birliği Başkanlığı .....tarihli cevabi yazısı ile; davacı .....ile ilgili Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği Fiktif İşlem Değerlendirme Komitesine (Komite) yapılmış herhangi bir başvuruya veya Komite tarafından alınmış bir karara rastlanmadığı, kapsam dışında, amaç dışı pos cihazı kullanımına ilişkin banka bildirimlerine yönelik bilgi/belgenin birlik nezdinde bulunmadığı bildirilmiştir.

Mahkememizce Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı Bankalararası Kart Merkezi Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak, davacı yönünden "amaç dışı pos cihazı kullanımı iddiasına ilişkin bildirim" bulunup bulunmadığı hususu araştırılarak mevcut olması halinde bu bildirime ilişkin tüm bilgi ve belgelerin Mahkememize gönderilmesi talep edilmiş, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı Bankalararası Kart Merkezi Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü .....tarihli cevabi yazısı ile .....bank .....ilgili işyeri için yapmış olduğu fesih bildirimlerinin sunulduğu görülmüştür.

Mahkememizce Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı Bankalararası Kart Merkezi Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'ne yeniden müzekkere yazılarak; davacıya yönelik amaç dışı pos cihazı kullanımına ilişkin yapılan tüm bildirimler ile ilgili bildirimlere ilişkin dayanak belgelerin mahkememize gönderilmesi istenilmiş, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı Bankalararası Kart Merkezi Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü .....tarihli cevabi yazısı ile talep edilen POS cihazına ait Ödeme Hizmet Sağlayıcı kurumlar tarafından yapılan tüm fesih bildirimlerinin sunulduğu görülmüştür.

Mahkememizce Süleyman Nazif Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak; davacının vergi kaydının bulunup bulunmadığı hususunda ve davacının sicile kayıtlı olduğu iş yerinde yazar kasa bulunması durumunda bu yazar kasaya bağlı olarak banka pos cihazı yüklemesi zorunluluğu bulunup bulunmadığı hususunda mahkememize bilgi verilmesi talep edilmiş olup, Süleyman Nazif Vergi Dairesi .....tarihli cevabi yazısı ile;

hakkında bilgi talep edilen .....vergi kimlik numaralı ....tarihinden itibaren Altın Ve Diğer Değerli Metallerden Takı, Eşya ve Mücevherat Perakende Ticareti (Kuyumculuk Ürünleri Perakende Ticareti Dahil, Gümüşten Olanlar Hariç) ile Telekomünikasyon Teçhizatının Perakende Ticareti faaliyeti kapsamında mükellefiyet kaydının bulunduğu ve Gerçek Usulde vergilendirildiği, sicil bilgileri ile mükellef adına kayıtlı bulunan ödeme kaydedici cihaz bilgilerini gösterir kayıtların gönderildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, bilirkişi raporu ve müzekkere cevapları hep birlikte değerlendirildiğinde;

Davacıya yönelik Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığı Bankalararası Kart Merkezi Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü .....tarihli cevabi yazısı ile talep edilen POS cihazına ait Ödeme Hizmet Sağlayıcı kurumlar tarafından yapılan tüm fesih bildirimlerinin sunulduğu, ilgili bildirimlerin incelenmesinden bir çok farklı tarihte farklı bankalar tarafından amaç dışı kullanım, nakit kullanma ve üye istihbaratı şeklinde açıklamalarla fesih bildirimleri yapıldığının anlaşıldığı, bu kapsamda davalı bankanın üye istihbaratı açıklamasıyla fesih bildirimi yapmasının dayanaksız olmadığı, alınan bilirkişi kök raporunda

Türkiye Bankalar Birliği Mesleki Tanzim Kararına göre, amaç dışı kullanım halinde üye işyeri

sözleşmesinin feshedilmesi ve en fazla 1 yıl süreyle yeni sözleşme yapılamamasının öngörüldüğü,

Mesleki Tanzim Kararında azami 1 yıl (tekrarı halinde 3 yıl) dikkate alındığında, diğer

bankalarda en son 2022 yılında bildirim bulunduğu ve birden fazla usulsüzlük bildirimi olduğu dikkate alındığından davalı bankanın bildiriminin 3 yıllık süre içerinde kaldığı ve buna göre davalı bankanın 2024 tarihli 2. Fesih bildiriminde uygunsuz bir işlem olmadığı, yine bilirkişi ek raporunda Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Katılım Bankaları Fiktif İşlem Değerlendirme Komitesinin fiktif işlem kararının varlığının usulsüzlüğü tespit eden ilk banka için uygulanması gereken kurallar olarak değerlendirildiği, davalı bankanın usulsüzlüğü tespit eden ilk banka olmadığının mütalaa edildiği,

ilgili tespitlerin ilgili yasal mevzuata uygun olduğu ve davacı tarafından yapılan fesih bildirimlerinin usulsüz olduğunun ispatlanamadığı kabul edilerek davacının bankalar arası kart merkezi nezdinde davalı tarafından yapılan fesih bildirimlerinin kaldırılmasına, üye iş yeri sözleşmesinin imzalanmasına ve pos cihazı verilmesine ilişkin istemlerinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim