Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/344 K.2025/774

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin maliki olduğu .....plaka sayılı aracı ile .....tarihinde Diyarbakır ilinden Batman iline doğru seyir halindeyken, .....Petrol istasyonundan yakıt aldığını, Diyarbakır çıkışında .....okulunun karşısında inişte seyir halindeyken önünde aynı istikamette devam eden .....plakalı kamyonun altından Şelf (Şelt) (2) parça yolun ortasına düştüğünü, hızının düşük olduğunu fakat ani geliştiği için tüm çabasına rağmen çarpmaktan kurtulamadığını, kazanın, kendisiyle aynı şeritte ve önünde seyir halinde olan .....plaka sayılı kamyondan yolun ortasına düşen parçalar nedeniyle meydana geldiğini,

davalı .....Sigorta şirketinin müvekkilinin aracında meydana gelen hasarın bir kısmını karşıladığını, kaza nedeniyle müvekkilinin aracında meydana gelen hasarın ilgili bir kısım onarım ve parça değişikliği bedelinin müvekkili tarafından karşılandığını, müvekkilinin aracının çok ciddi ve ağır bir hasara uğradığını, .....plaka sayılı aracın trafik sigortası .....Sigorta A.Ş tarafından, İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortasının ise .....Sigorta A.Ş tarafından yapıldığını,

.....plaka sayılı aracın sebep olduğu hasarların yasal olarak söz konusu iki şirket tarafından karşılanmakta olduğunu fakat başvurularına rağmen müvekkilinin aracında meydana gelen hasar ve onarım bedelinin tamamının söz konusu şirketler tarafından karşılanmadığını, müvekkilinin aracında meydana gelen maddi hasarın, araçta meydana gelen değer düşüklüğü bedeli ile hak mahrumiyeti nedeniyle uğramış olduğu zararları talep ettiklerini, ayrıca müvekkilinin aracının .....Servisinde tamir edildiğini, araçta meydana gelen hasarın, zarar gören parçalar ile onarılan veya değiştirilen tüm parçaların listesinin yetkili serviste olduğunu,

tensiple birlikte yetkili servise müzekkere yazılarak .....plaka sayılı araç ile ilgili tespit edilmiş olan hasar ve yapılan tüm işlemler ile ilgili mevut fotoğraf, tutanak ve tüm belgelerin istenmesini talep ettiklerini beyanla duruşmalarda ortaya çıkacak durumlar, bilirkişi incelemesi ve yasal mevzuat karşısında, .....tarihinde, .....plaka sayılı aracın ağır ve tam kusuru nedeniyle sebep olduğu trafik kazası nedeniyle, fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı tutularak şimdilik, müvekkilin .....plaka sayılı aracında meydana gelen hasarın bedeli olarak şimdilik 10.000,00 TL tazminatın .....Sigorta A.

Ş'den, araçta oluşan değer kaybı bedeli için şimdilik 20.000,00 TL tazminatın .....Sigorta A. Ş.'den ve müvekkilinin uğradığı hak mahrumiyeti bedeli olarak şimdilik 10.000,00 TL tazminatın ...... Pet.Madn. Ve Trzm. San. Tic. A. Ş'den olmak üzere şimdilik 40.000,00 TL tazminatın davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı .....vekilin cevap dilekçesinde özetle; Davacının sigorta şirketine başvuru yapmadan, başvburu yapmış ise bu başvuru sonuçlanmadan dava yoluna gitmesi davanın usulden reddini gerektiğini, kazanın davacının izah ettiği şekilde gerçekleştiğini kabul etmediklerini, kusur oranının araştırılmasını, maddi taleplerin ispatlanması gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan ettiği anlaşıldı.

Davalı .....sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının şirketlerine davadan önce yaptığı başvuru üzerine şirketleri nezdinde .....numaralı hasar dosyası açıldığını, İşbu dosyadan araç hasarı nedeniyle 50.000,00-TL müvekkil şirket tarafından ödendiğini, davacının davasının ispatı halinde; müvekkil şirketin öncelikle ferilerden sorumlu tutulmaması, olmaz ise, asıl alacak, yargılama giderleri ve avukatlık ücreti açısından ayrı ayrı bakiye poliçe limiti ile sorumlu tutulmasını, faizin en erken dava tarihinden başlatılmasını, davanın reddedilen kısmı açısından yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

1-Arabuluculuk tutanağı; dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca .....dosya numarası ile .....tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.

2-Kaza tespit tutanağı; .....tarihinde Diyarbakır yoluna doğru seyir halinde iken .....kolejinin karşısında inişte seyir halindeyken önünde aynı istikametten devam eden .....plakalı kamyonun altında şelt 2 parçanın yolun ortasına düştüğünü, hızını düşürmesine rağmen çarpmaktan kurtulamadığını beyan ettiği anlaşılmıştır.

3-ZMMS Sigorta Poliçesi: Davalı .....sigorta şirketi ile sigortalanan .....plakalı aracın .....-.....tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesi düzenlendiği ve teminat limitinin 43.000,00-TL olduğu anlaşılmaktadır.

4-İMMS Poliçesi; .....sigorta şirketi ile sigortalanan .....plakalı aracın .....-.....tarihlerini kapsayan İMMS poliçesi düzenlendiği ve teminat limitinin 1.000.000,00-TL olduğu anlaşılmaktadır.

5-Trafik ve Tramer kayıtları: Kazaya karışan .....plaka sayılı aracın ...... A.Ş ye ait olduğu, .....plakalı aracın .....adına kayıtlı olduğu tramer kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden istenerek incelenmiştir.

5-Hasar Dosyası; Davacı tarafın ZMMS kapsamında davalı sigorta şirketine başvurusu üzerine hasar dosyasının oluşturulduğu, .....sigorta A.Ş tarafından araç hasarı nedeniyle ödeme yaptığı, yapılan ödemelere ilişkin dekontlar incelendiğinde .....tarihinde .....A.Ş. 'ye 37.300,95TL; .....tarihinde .....8.239,92TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

6-Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan ....tarihli bilirkişi raporlar: Söz konusu araca ait dosya üzerinde yapılan incelemede, tespiti istenen aracın; .....plaka sayılı, .....renginde ....tipinde .....marka, .....model, .....şasi numaralı .....Kilometrede HUSUSİ olduğu .....Servisi tarafından düzenlenen .....numaralı faturasının dikkate alınması gerekeceği ve bu ödemenin de toplam 31.568,42 TL olduğu dikkate alındığında;

taktidir mahkememize ait olmak üzere bu bedel üzerinden mahsup edilmesi gerekeceği, Sigorta Şirketi tarafından davacıya .....tarihinde 8.239,92 TL ödeme yaptığı tespit edilmiş ve mahsup edilmesi gerekecek gerçek zararın (31.568,42-8.239,92)- 23.328,50 TL olacağı, dava konusu aracın hasarı onarıldıktan sonra ve .....hasar tarihi dikkate alınarak, emsal bir aracın ikinci el rayiç bedelindeki değer kaybının; aracın markası, modeli, araç tipi, .....kilometrede olduğu, mevcut hasardaki parça değişimi ve mevcut hasardan dolayı oluşacak tramer miktarı ve onarım işlemleri göz önünde bulundurularak,

dava dosyasında bulunan belgeler (eksper raporları, tutanaklar, resimler ve sair evraklar) doğrultusunda ve Yargıtay 17.Hukuk dairesi 2013/3815 E. 2013/9854 K. Sayılı ilamında, emsal uygulamaları kapsamındaki, nisbi yöntemine göre ise davaya konu araçta 21.050,03 TL değer kaybının oluştuğu ve aracın markası, modeli, araç tipi, kilometresi ve onarım işlemleri göz önünde bulundurularak, davaya konu aracın onarımda kaldığı süre zarfında 6 gün araç mahrumiyetinin oluşacağı dikkate alınarak araç mahrumiyeti bedelinin (6 x 900,00)- 5.400,00 TL olduğunu kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

7-Davacı vekilinin .....tarihli ıslah dilekçesi: Dava dilekçemizde talep ettiğimiz 40.000 TL'ye 9.838, 53 TL eklenerek şimdilik toplamda 49.838.53 .TL. Tazminatın kaza tarihi olan .....tarihinden veya ödeme tarihi olan .....tarihinden itibaren işletecek ticari faiziyle birlikte, davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.

DAVA; Davacı aracında meydana gelen hasara karşılık maddi zararının tahsili davasıdır.

Uyuşmazlık konusunun; davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsü davalının kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu hasar miktarının tespiti ve bu kaza nedeni ile aracın değer kaybına uğrayıp uğramadığı, aracın onarım süresinde iken ikame araç kiralama bedelinin miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir.

Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür.

Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.

İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMMS) ise motorlu araç işleteninin, bu aracın işletilmesinden dolayı KTK ve genel hükümlere göre oluşan ve ZMSS hadleri dışında kalan hukuki sorumluluğunu sigorta poliçesinde yazan azami hadlere kadar sigorta güvencesine almaktadır. Sigortacı limit ve aynı zamanda gerçek zarar miktarı ile sorumludur. İMSS kapsamının başlangıç noktası ZMSS limitinin üzerinde kalan kısımdır.

Trafik kazası neticesinde oluşan zarar "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.Yargitay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı .....tarihli kararında vurgulandığı gibi;Davacının gerçek zararının belirlenmesi için davacıya ait kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, daha önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğinin yitirilip yitirilmediği,

aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, öncelikle aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değeri ve onarım bedeli belirlenerek, belirlenen hasar bedeline göre aracın onarımının ekonomik olup olmayacağının tespiti için aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki değerinin karşılaştırılması, onarımı ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması, aracın pert-total kabul edilmesi halinde değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması,

onarımının ekonomik olacağının kabulü halinde değer kaybı zararının aracın kaza tarihindeki ikinci el değeri ile onarımından sonraki ikinci el değeri arasındaki fark kadar olması nedeniyle değer kaybının bu şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde;

.....tarihinde davacıya ait .....plakalı araç seyir halinde iken önünde seyir halinde olan .....plakalı araçtan düşen parçaların yolun ortasına düşmesi neticesinde kazanın meydana geldiği , tarafların imza atarak kaza tespit tutanağını tanzim ettikleri , meydana gelen kazada olayın oluş şekline tarafların bir itirazının bulunmadığı gibi aksini iddia eden somut bir delil de dosyaya ibraz etmediği, olayın oluş şekline göre davalı nezdinde sigortalı araç sürücüsünün KTK gereğince aracını trafiğin trafiğe çıkmaya uygun gerekli şartlarına uymaması, trafiğin gerektirdiği özen yükümlülüğüne uymaması nedeni ile tam kusurlu olduğu, davacının ise kazanın oluşumunda bir kusurunun olmadığı anlaşılmıştır.

Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere gerçek zararın bulunması için nisbi hesap yöntemine göre alınan bilirkişi raporuna göre davaya konu araçta meydana gelen kazada davacıya ait aracın daha önce karışmış olduğu bir kazasının bulunmadığı, meydana gelen kaza nedeniyle onarımın ekonomik olacağı, hasar onarım miktarının 23.328,50TL olacağı, meydana gelen hasar nedeni ile 21.050,03TL değer kaybının meydana geleceği, aracın makul onarım süresinin 6 gün olacağı ve bu nedenle 5.400TL araç mahrumiyet bedelinin oluşacağının belirtildiği, içtihatlara uygun ve denetime elverişli .....tarihli raporun hükme esas alındığı,

davalı .....sigorta şirketi tarafından 8.239,92TL hasar onarım için davacı yana ödeme yapıldığı, değer kaybı tazminatına ilişkin olarak ise ödeme yapılmadığı ve hasar bedeli için ödenen miktar tenzil edildiğinde hasar bedeline illişkin olarak 15.088,58TL bakiye zararın kaldığı anlaşılmıştır.

Dava dilekçesi incelendiğinde davacının hasar bedeline ilişkin talebini davalı .....sigorta şirketine, değer kaybı tazminatını .....Sigorta Şirketine ve araç mahrumiyet bedelini ise davalı .....A.Ş.'ye yöneltmiş olduğu anlaşılmaktadır. Davacı vekili her ne kadar ıslah dilekçesi ile tüm taleplerini tüm davalılar yönünden müştereken ve müteselsilen talep etmiş ise de dava dilekçesi ile talep edilmeye hususun ıslah dilekçesi ile bu şekilde talep edilemeyeceği anlaşılmakla ıslah dilekçesine dava dilekçesi ile talep etmediği diğer davalılar yönünden talep etmesine hukuken sonuç bağlanmamıştır.

Dava dilekçesinde hasar bedeline ilişkin .....Şirketinden tazminat talep edilmiş olup davalı sigorta şirketi cevaben her ne kadar teminat limitinin tüketilmiş olduğunu belirtmiş ise de sunulan dekontlar incelendiğinde .....tarihinde .....A.Ş. 'ye 37.300,95TL; .....tarihinde .....8.239,92TL ödeme yapıldığı ödenen tutarların toplam 45.540,87 TL'ye tekabül ettiği, kaza tarihindeki poliçe limitinin 50.000TL olduğu dolayısı ile de bakiye 4.459,13TL bakiye teminat limitinin kaldığı anlaşılmaktadır.

Dolayısı ile de davacının hükme esas alınan bilirkişi raporunda talep edebileceği hasar tazminatının 15.008,58TL olması, davacının meydana gelen kazada kusurunun bulunmaması ve poliçe teminat limiti itibari ile 4.459,13TL bakiye limitin kaldığı dikkate alındığında talep edilen hasar tazminatı yönünden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir. KTK hükmü uyarınca davacının sigorta şirketine başvuru tarihini takiben 8 iş günü sonrasında temerrüde düşeceği belirtilmiştir.

Davacının başvuru evraklarının tebliğine ilişkin evrakını dosyaya kazandırmadığı anlaşılmakla dava tarihi itibari ile faize hükmedilmiş; davalıya ait kazaya karışan aracın malikinin tüzel kişi tacir olması ve yaptığı işlerin ticari iş niteliğinde olduğunun karine olması nedeni ile davaya konu haksız eylemin 6102 sayılı TTK 3 maddesi uyarınca ticari iş niteliğinde bulunduğu göz önüne alındığında, (bakınız aynı yönde karar için: Yargıtay .....HD .....E-.....K sayılı ilam) avans faiz istenebileceği kanaat edilmekle ; avans faize hükmedilmiştir.

Dava dilekçesinde değer kaybı tazminatına ilişkin .....Sigorta Şirketinden tazminat talep edilmiş olduğu anlaşılmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda değer kaybı tazminatının 21.050,30TL olarak belirlendiği, davalı yanca teminat limitinin 1.000.000TL olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı .....Sigorta Şirketi her ne kadar ZMMS poliçe limitlerinin tüketilmediğini ve dolayısı ile de kendisinden tazminat talep edilemeyeceğini belirtmiş ise de davalı .....Sigorta Şirketinin teminat limitinin bakiye hasar tazminatına hükmedilmekle tüketildiği anlaşılmakla davacının İMMS poliçesi kapsamında davalı .....Sigorta Şirketinden tazminat talep etmekte hukuki yararı bulunmaktadır.

Davalı .....Sigorta Şirketi ıslah dilekçesi ibraz edildikten sonra her ne kadar zamanaşımının dolduğundan bahsetmiş ise de davacının açıkça davasını kısmi alacak davası olarak nitelendirmediği, davacının fazlaya ilişkin hakkını saklı tutarak davasını ikame ettiği, güncel Yargı içtihatlarına göre davasının belirsiz alacak davası olarak nitelendirilmesi gerekeceği ve dolayısı ile de dava açmakla zamanaşımı süresinin kesildiği anlaşılmakla davacının ıslaha karşı zamanaşımı defisi yerinde görülmemiştir.

Davacının değer kaybı tazminatı talebi yönünden acının hükme esas alınan bilirkişi raporunda talep edebileceği tazminatının 21.050,30TL olması, davacının meydana gelen kazada kusurunun bulunmaması ve poliçe teminat limiti itibari ile sorumluluğunun bulunduğu dikkate alındığında talep edilen değer kaybı tazminatı yönünden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacının sigorta şirketine başvuru tarihini takiben 45 günü sonrasında temerrüde düşeceği, davacının başvuru evraklarının tebliğine ilişkin evrakını dosyaya kazandırmadığı anlaşılmakla dava tarihi itibari ile ve davalıya ait kazaya karışan aracın malikinin tüzel kişi tacir olması ve yaptığı işlerin ticari iş niteliğinde olduğunun karine olması nedeni ile davaya konu haksız eylemin 6102 sayılı TTK 3 maddesi uyarınca ticari iş niteliğinde bulunduğu göz önüne alındığında, (bakınız aynı yönde karar için: Yargıtay 17 HD 2015/11957 E-2018/9334 K sayılı ilam) avans faiz istenebileceği kanaat edilmekle ; avans faize hükmedilmiştir.

Dava dilekçesinde araç mahrumiyet bedeline ilişkin .....A.Ş.'den tazminat talep edilmiş olduğu anlaşılmıştır. Kaza tarihinde davacının aracında hasara sebep olan .....plakalı araç malikinin davalı .....A.Ş.'den olduğu ve davalının işleten sıfatı ile doğrudan ve dolaylı olarak davacının zararlarından sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda araç mahrumiyetine ilişkin tazminatının 5.400,00TL olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Davacının meydana gelen kazada kusurunun bulunmaması, talep edilen miktar ve benimsenen raporda talep edilebilenecek miktar dikkate alındığında davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Yargıtay içtihatlarına göre işleten meydana gelen haksız fiil tarihinde temerrüde düşecek olduğundan, kaza tarihi itibari ile faize hükmedilmiş olup, davalının tüzel kişi tacir olması ve yaptığı işlerin ticari iş niteliğinde olduğunun karine olması nedeni ile davaya konu haksız eylemin 6102 sayılı TTK 3 maddesi uyarınca ticari iş niteliğinde bulunduğu göz önüne alındığında, (bakınız aynı yönde karar için: Yargıtay 17 HD 2015/11957 E-2018/9334 K sayılı ilam) avans faiz istenebileceği kanaat edilmekle ; avans faize hükmedilmiştir.

Katip Hakim