Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/427 K.2024/618

Davacı vekili, davalı şirket tarafından şehirler arası yolcu taşımada kullanılan ..... plaka sayılı otobüsün ..... seferi sırasında ..... İli ..... ilçesi ......mevkiine geldiği esnada ...... tarih ve saat ...... sıralarında otobüs sürücüsünün tam kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazasında otobüsün şarampole yuvarlandığını ve otobüs içerisinde yolcu olarak bulunan ....... vefat ettiğini, müteveffanın ........

İlçesinde turizm sektöründe asgari ücretin üzerinde çalıştığını ve çalıştığı süre boyunca mirasçısı olan müvekkillerine destek sağladığını, müteveffanın ölümü ile müvekkillerinin müteveffanın desteğinden yoksun kaldıklarını, ayrıca müteveffanın ölümü ile birlikte müvekkillerinin manevi yönünden üzüntü yaşadıklarını, kaza sonrası ...... A.Ş. tarafından ferdi kaza bedeli olarak 175.000,00 TL ve ......

A.Ş. tarafından destekten yoksun kalma tazminatı olarak 410.000,00 TL ödeme yapıldığını ileri sürerek fazlası saklı her bir müvekkili yönünden ayrı ayrı 1.000,00 TL olmak üzere toplamda 4.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile her bir müvekkili yönünden ayrı ayrı 30.000,00 TL olmak üzere toplamda 120.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Dava, ...... tarihinde Diyarbakır Tüketici Mahkemelerine hitaben açılmış ve Diyarbakır Tüketici Mahkemesinin ..... tarih ve ...... E.-.......

K. sayılı ilamı ile, davacılar murisinin yolcu olarak bulunduğu otobüste meydana gelen trafik kazasında vefatı nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine yönelik açılan davada, iddianın ileri sürülüş biçimi ve davacılar vekilinin........ tarihli celsede, olay tarihinde müteveffanın turizm sektöründe çalıştığı ve kazanın yaşandığı zamanda müteveffanın ......'da çalıştığı için ......'dan .......'a gitmek için davalının işleteni olduğu otobüs firmasından bilet aldığını bildirildiğine göre, mesleki amaçla hareket eden davacılar murisi müteveffanın tüketici olarak kabul edilemeyeceği,

taraflar arasındaki uyuşmazlığın taşıma sözleşmesinden kaynaklanan ticari dava niteliğinde olduğu ve uyuşmazlığın çözümünde .......Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle mahkememize verilen görevsizlik kararı taraflarca istinaf edilmeksizin kesinleşmiş ve davacılar vekilinin süresinde gönderme talebi üzerine dava dosyası mahkememize gönderilerek elde ki esası almıştır.

Dava, yolcu taşıma sözleşmesinden kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir.

Taşımacılık sözleşmesi, bir mal veya bir yolcunun ücreti mukabilinde belirli bir noktadan başka bir noktaya taşınması için akdedilen sözleşmedir. Tanımından da anlaşılacağı üzere taşımacılık sözleşmesi, yolcu taşımacılığı ve eşya taşımacılığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Nitekim 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 850. maddesinde de bu ayrım yapılmıştır.

Müteveffanın ....... İlinden Bodrum İlçesine gitmek amacıyla davalıdan otobüs bileti aldığı ve taşımayı gerçekleştiren yolcu otobüsünün seyri esnasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği sabit olup, bu haliyle taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6102 sayılı TTK.'nun 855. ve devamı maddelerinde düzenlenen taşımacılık sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Taşımacılık sözleşmesi, Türk Ticaret Kanununda düzenlendiğinden 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1-a maddesi gereğince tarafların sıfatına bakılmaksızın mutlak ticari dava niteliğindedir.

Her ne kadar taşıma sözleşmesi Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmişse de, ....... tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Yasa'nın 3/k bendinde; "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" tüketici olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 3/ı bendinde ise; "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" tüketici işlemi olarak tanımlanmıştır.

Yine aynı Kanunun 73/1. maddesinde tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir.

Bu durumda, taraflar arasındaki yolcu taşımacılığına ilişkin sözleşmesinin aynı zamanda tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığının da tartışılması gerekir.

Davalı taşıyıcının ticari amaçlı hareket ettiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır Burada önem arzeden, biletli yolcunun taşıma sözleşmesinin ifası aşamasında mı, yoksa taşıma sözleşmesinin ifası tamamlandıktan sonraki hukuki işlemlerde mi ticari veya mesleki amaçla hareket ettiğidir.

Başka bir deyişle, taşınan yolcu ile taşıyan arasındaki işlemin tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığının tespitinde, taşınan yolcunun başka bir hukuki işlem gerçekleştirilmesi için taşıma sözleşmesinin araç olarak kullanıldığı durumlarda gerçekleştirilmesi amaç edinen hukuki işlemde ticari veya mesleki amaçla mı hareket ettiğinin esas alınması gerekir. Tüketici Mahkemesinde, müteveffa yolcunun ....... İlinden .........

İlçesine turizm sektöründe çalışmak amacıyla gittiği ve bu nedenle taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinde müteveffanın mesleki amaçla hareket ettiğinden tüketici sıfatına haiz olmadığı kabul edilmiştir. Yani, taşıyıcı ile taşınan yolcu arasındaki ilişkinin tüketici işlemi olup olmadığının değerlendirilmesinde taşıma sonrası gerçekleştirilecek hukuki işlemde taşınan yolcunun ticari veya mesleki amaçla mı hareket ettiği değerlendirilmiştir.

Taşımanın, yolcunun mesleği veya ticari işletmesiyle ilgili başka bir hukuki işlemin gerçekleştirilmesi amacıyla araç olarak kullanıldığı durumlarda tüketici olarak kabul edilmemesi halinde; örneğin, bir seminere katılım sağlamak için görevlendirilen kamu görevlisi/özel sektör çalışanının, seminerin yapılacağı alana uluşmak için otobüs veya uçak bileti alması ve taşıyan ile arasındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan bir uyuşmazlık çıkması halinde seminere mesleki amaçla katılım sağladığından tüketici olarak kabul edilmediği durumda,

seminerin birden fazla gün sürmesi halinde otelde konaklaması ve konaklama sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlık çıkması halinde, konaklamanın mesleki amaçla düzenlenen seminere katılım sağlamak amacıyla gerçekleştirilmesi nedeniyle konaklamaya yönelik hizmet sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta da tüketici olarak kabul edilmemesi gerekir.

Yine seminere katılım esnasında giymek amacıyla satın aldığı takım elbisenin ayıplı olması halinde de, aynı yorumun yapılması gerekir ki, buda, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun amacına uygun düşmemektedir.

Mahkememizce, yolcu taşımaya yönelik taşıma sözleşmelerinde, taşınan yolcunun tüketici sıfatına haiz olup olmadığının tespitinde, yolcunun taşıma sözleşmesinin ifası aşamasında ticari veya mesleki amaçla mı hareket ettiğinin değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Somut olayda, müteveffa yolcunun taşıma sözleşmesinin ifası aşamasında ticari veya mesleki amaçla hareket ettiğine yönelik dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmadığından, müteveffa yolcunun tüketici, taraflar arasındaki ilişkinin de tüketici işlemi niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. Tüketici işleminden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli Mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Açıklanan nedenlerle Diyarbakır .....

Tüketici Mahkemesine karşı görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim