Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1576 K.2025/1316

Talep

Talep eden vekili dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin hissedarı ..... .....tarihinde iş yerinin olduğu caddede aracını park etmişken araç içerisinde bulunan şirkete ait defterler ve belgeleri şirket binasına taşıdığını, müvekkili şirkete ait pay defterinin de bu evrakların içinde olması gerekirken .....tarihinde bu defterin evrakların içerisinde olmadığını fark ettiğini, muhtemelen araç içerisinde unutulmuş olan belgenin çalınmış olma ihtimali olduğunu, bu nedenle müvekkili şirkete ait pay defteri zayinin olduğunu beyanla; şirket pay defterinin zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Talep ile TTK'nın 82/7. maddesine dayanılarak .....Eğitim Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ait pay defteri için zayi belgesi verilmesi talep edilmektedir. 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

TTK'nın 82/7. maddesine göre; ancak yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebi ile zıya gerçekleşirse belge verilmesi istenebilir. Davada hırsızlık sebebine dayanılmıştır. Ancak, sunulan deliller hırsızlığı ispata yarar deliller olmayıp, kaybolmaya ilişkin delillerdir. Kaldı ki talep eden basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini muhafaza etmek ve korunması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, talep eden tarafça, talebe konu şirket pay defterinin araç içerisinde unutulduğu ve çalınmış olabileceğinin ileri sürüldüğü, ticari defter ve kayıtların şirket merkezinde muhafaza edilmesi gerektiği, defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özenin gösterilmediği, basiretli tacir gibi davranılmadığı anlaşılmıştır.

TTK'nın 82/7. maddesindeki koşulların oluşmadığı kanaatine varılmakla; talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Talebin REDDİNE,

2-Peşin alınan harç yeterli olduğundan, başka harç alınmasına yer olmadığına,

3-Talep edenin yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Yargılama sonucunda ve resen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse resen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının talep edene iadesine,

Dair, talep eden vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Başkan Üye Üye Katip