Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/519 K.2026/135

Dava

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ..... nolu ticaret abonesi olduğu, DEDAŞ tarafından .....tarihinde, .....nolu Kaçak Elektrik Tespit Tutanağına istinaden .....no'lu 225.044,60 TL bedelli fatura tahakkuk edildiği, müvekkilin icraya maruz kalmamak için .....tarihinde ödeme yaptığı, müvekkilin kaçak elektrik kullanımı yapmadığı, cezanın haksız ve hukuksuz olduğu, abone tüketiminin düzenli ve stabil olduğu, yapılan tahakkukun hatalı olduğu, rastgele ve orantısız bir şekilde tahakkuk yapıldığı, davalı şirketinin Yönetmelik ve mevzuata aykırı keyfi uygulama yaptığı, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğine göre işlem yapmadığı,

Yönetmeliğin 42. Maddesinde tarif edilen kaçak durum fillerinin hiç birini işlemediği, 43. Madde de belirtilen usule göre tahakkuk yapılmadığını belirterek müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, icraya maruz kalmamak adına ödemesi yapılan 225.044,60 TLnin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında şimdilik 1.000,00 TLsinin davalıdan tahsiline yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;“Abone kullanıcısı, tüketmekte olduğu elektrik enerjisi bedellerini ödemediğinden müvekkil şirket

tarafından elektrik enerjisi kesilerek sayaç ve elektrik tesisatı mühürlenmiştir. Davacı taraf, müvekkil

şirketçe tahakkuk ettirilen fatura borçlarını ödemeden kesilen elektrik enerjisini yükümlülüklerini

erine getirmeden müvekkil şirketin bilgisi dışında bağlayarak kaçak/usulsüz elektrik enerjisi

kullanıldığını, bu sebeple davacı tarafa Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetler Yönetmeliğinin Kaçak ve

Usulsüz elektrik enerjisi tüketimi başlıklı 42. Maddesinin Ç bendine göre “Dağıtım lisansı sahibi

tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında

açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir” hükmü gereğince kaçak elektrik enerjisi

tüketmesi sebebiyle kaçak tahakkuku yapıldığını"denmekte,

Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42. Maddesine göre işlem yapıldığı, kaçak

elektrik tespit tutanaklarının aksi ispatlanıncaya kadar geçerli resmi evrak niteliğinde olduğu,

davacının ödenmeyen faturası bulunmakta olup her faturada önceki dönem borçları gösterilmekte ve borcun ödenmemesi halinde enerjinin kesileceği bildirildiğini, her bir faturada borcun son

ödeme tarihinde ödenmemesi halinde enerjinin kesileceği yasal mevzuat gereği abonelere

bildirildiğini, davacı abone de her faturada borcunu ödemesi konusunda uyarılmakta

ödememenin sonuçları hakkında bilgilendirildiğini, müvekkili şirket borcu olan aboneye enerji

vermeme hak ve yetkisine sahip olduğunu, müvekkili şirketin yasal mevzuata aykırı, eksik veya hatalı hiçbir

işlemi yoktur “

denilerek davacının kaçak tutanağına ilişkin iddia ve itirazlarının yersiz ve hukuki dayanaktan

yoksun olduğu belirtilerek davanın ret edilmesini yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının .....tesisat numaralı ticarethane aboneliğine ilişkin düzenlenen .....no'lu 225.044,60 TL bedelli kaçak elektrik faturası ve borçlu bulunulmadan yapılan ödeme olması nedeniyle ilgili miktarın davalıdan tahsiline yönelik olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre dava, sebepsiz zenginleşme kapsamında ödenen paranın iadesi talebiyle açılan menfi tespit ve alacak istemine ilişkindir.

Menfi tespit davası, maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).

Davacı borçlu olmadığını iddia ederken davalı vekili ise cevap dilekçesinde davacının mühür sökmek suretiyle kaçak enerji kullandığının tespit edildiğini, hal böyle iken kaçak elektrik tüketimi nedeniyle kendisine tahakkuk ettirilen kaçak tahakkuku yönünden davacı tarafından dava açılmış olmasının davacının kötü niyetli olduğunun ispatı olduğunu beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, kaçak elektrik kullanımı iddiasına dayalı ilgili kayıt ve belgeler davalı şirketten ve davacıya ait elektrik aboneliğine ilişkin kayıtlar dava dışı Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş.'den celp edilerek dosya arasına kazandırılmış ve uyuşmazlığın çözümü bakımından elektrik mühendisi bilirkişiden rapor alınmıştır.

Dava konusu kaçak tespit tutanağının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 30/05/2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin

Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi -Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri başlıklı 42.maddesine göre;

"(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;

a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,

b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,

c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,

ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.

Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci başlıklı 43.maddesine göre;

(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.

(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;

a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.

b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.

c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.

ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.

(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.

(4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.

(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.

(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.

(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir."

Aynı yönetmeliğin faturalandırma süreci hakkında 44'ncü maddesinde; "42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için;

a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre,

b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.

(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın;

a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,

b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre, hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir

(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.

(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır."

Yine yönetmelik 45'nci maddesinde; Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre başlığı altında; (1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;

a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.

b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.

c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.

ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.

1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı, 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.

(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.

(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;

a) Meskenlerde; 5 saat,

b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,

c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,

ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat olarak kabul edilir.

(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri % 20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.

(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise, tespit edilen saatler esas alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde dosyaya sunulan .....ve .....tarihli raporlarda; "DEDAŞ, abone elektriğinin önceden kesilmiş olduğunu gösteren Kesme Tutanağı, yapılan tespite ait

Kaçak Tespit Tutanağı ve görüntü sunmadığını, tespit, Yönetmelikte belirtilen somut bulgu ve belgeye göre yapılmadığından, mühür sökmek suretiyle kaçak elektrik kullanımına ilişkin yapılan kaçak

tahakkukunun iptal edilmesi gerektiği" şeklinde görüş ve kanaatin sunulduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmekle;

Davalı şirket çalışanları tarafından davacıya ait abonelikte yapılan kontrollerde, mühür sökmek suretiyle enerji kullanıldığının tespitinin yapıldığı, buna göre Dedaş ve dava dışı depsaş tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgeler bilirkişice incelenmiş olup mühür sökmek suretiyle enerji kullanımına ilişkin önceye dair kesme tutanağı ve tespite ilişkin görüntülerin sunulmadığının belirtildiği, buna göre de tahakkuk edilen kaçağın ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olmadığının tespit edildiği anlaşılmıştır.

Bilirkişice yapılan tespitlerde belirtildiği üzere kaçak tespitinin EPDK Yönetmeliği hükümleri uyarınca usule uygun olarak yapılmadığı anlaşılmıştır.

İlaveten davacı tarafça ilgili faturaya ilişkin yapılan ödemenin dekontunun sunulduğu ve davanın ödeme tutarı üzerinden ıslah edildiği görülmekle açıklanan nedenler ile davanın kabulüne, sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında iadesine karar verilen tutara ödeme tarihi olan .....tarihinden itibaren ticari hizmet sözleşmesine konu uyuşmazlık nedeniyle avans faiz uygulanmasına, icra takibi bulunduğu ve buna dayalı menfi tespit istemi bulunduğuna yönelik bir talep dava konusu olmadığından koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip Hakim