Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/708 K.2025/1290

Davacı mahkememize sunduğu dava dilekçesinde: Dava konusu, .....Bankası .....Şubesi'nin .....seri numaralı, ....keşide tarihli, keşide yeri Adıyaman olan 500.000,00 TL bedelli çekin zilyedi olduğunu, dava konusu çeki kaybettiğini, çekin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra şikayette bulunduğunu, muhatap bankaya haber verdiğini, çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletme tehlikesi olduğunu, çekin üçüncü şahısların eline geçmesi çek keşidecisi açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğini, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

.....A.Ş ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne yazılan müzekkerelere yanıt verildiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep çek iptali isteğine ilişkindir.

Talebin yasal dayanağı 6102 Sayılı TTK'nun 651 ve devamı maddeleridir. TTK'nun 651. maddesine göre; kıymetli evrak zayî olduğu taktirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. TTK'nun 757. maddesine göre de iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. 6102 Sayılı TTK'nun 759. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kimse bilinemiyorsa poliçenin iptaline karar vermesi istenebilir. 6102 Sayılı TTK'nun 818/s maddesindeki yollama nedeniyle poliçeyle ilgili bu hüküm "çek" için de uygulanır.

Yapılan bu genel açıklamalar çerçevesinde somut talep irdelendiğinde; davacı, 1 adet çekin iptalini talep etmektedir.

Çek iptali davaları hasımsız olup, ticaret sicili gazetesinde ilân müzekkeresi ve muhatap bankaya yazılacak müzekkere dışında toplanacak bir delil yoktur. Yapılan ilâna rağmen çek üzerinde hak iddia eden bir şahıs da çıkmamıştır. Diğer yandan çek iptali davaları çekişmesiz yargı işlerindendir. HMK'nun 385. maddesine göre; çekişmesiz yargı işlerinde basit yargılama usûlü hükümleri uygulanır. HMK'nun 320. maddesine göre de; basit yargılama usûlüne tabi davalarda mahkeme mümkün olan hallerde tarafları ön inceleme duruşmasına davet etmeden dosya üzerinden karar verebilir. Mahkememizce söz konusu mevzuat hükümleri dikkate alınarak davacı ön inceleme duruşmasına davet edilmemiş, dosya üzerinden yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkememizce 6102 Sayılı TTK'nun 762. maddesi gereğince. Ticaret Sicili Gazetesinde söz konusu çeki elinde bulunduranın ilk ilân tarihinden itibaren üç ay içerisinde mahkememiz dosyasına getirmeleri aksi taktirde çekin iptaline karar verileceği hususunda Ticaret Sicili Gazetesinde ilânlar yaptırılmış, ilk ilânın .....tarihinde yapıldığı görülmüş ve ilk ilân tarihinden itibaren 3 aylık süre geçmesine rağmen mahkememize bir müracaat olmamıştır. TTK'nun 761.

Maddesinde ilân süresinin vadesi gelmeyen poliçeler hakkında vadenin gelmesinden itibaren başlatılması düzenlemesine yer verilmiş ise de çeklerde vade olmayıp TTK'nun 795. Maddesi uyarınca çeklerin görüldüğünde ödenmesi gerekli olduğundan mahkememizce ilk ilân tarihi dikkate alınarak üç aylık süre hesabı yapılmıştır. TTK'nun 764. maddesine göre elden çıkan çek, verilen süre içerisinde mahkemeye sunulmazsa mahkemece çekin iptaline karar verilir.

6102 Sayılı TTK'nun 818/s maddesine göre; poliçenin iptali ile ilgili 757-764 madde hükümleri çek için de uygulanır. Toplanılan bu deliller ile davaya konu edilen çekin zayi olduğu, 6102 Sayılı TTK'nun yukarıda bahsedilen maddelerindeki şartların oluştuğu sonucuna ulaşılmış ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

Katip Hakim