Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/762 K.2025/796

Talep edenler vekili talep dilekçesinde özetle: Müvekkillerinin, Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne .....sicil numarası ile kayıtlı bulunan .....Tarım ve Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. unvanlı şirketin, .....tarihli kuruluşundan itibaren sırasıyla %90 ve %10 oranlarında ortağı olduklarını, şirket hisselerinin, .....tarihinde Diyarbakır .....Noterliği’nin .....yevmiye numarası ile düzenlenen hisse devir sözleşmesiyle .....adlı şahsa devredildiğini, devralan kişinin şirketin tüm iş ve işlemlerini yürüttüğünü, ancak söz konusu devir işleminin Ticaret Sicili Müdürlüğü’ne bildirilmediğini, bu nedenle müvekkillerin şirketin yasal kayıtlarında hâlen ortak olarak göründüklerini, müvekkillerinin, şirketin ticari faaliyetlerinin sona erdirilmesi,

tasfiye işlemlerinin başlatılması ve ortaklıktan çıkışlarının sağlanması amacıyla olağanüstü genel kurul toplantısı yapmak istediklerini, ancak bu toplantı için zorunlu olan yönetim kurulu/karar defteri ile diğer yasal defterlerin ibrazının mümkün olmadığını, müvekkillerinin şirket devrinden sonra defterleri fiilen yeni malike teslim ettiklerini, yapılan tüm başvurulara, noter aracılığıyla yapılan ihtarlara rağmen şirketin hiçbir yasal defteri teslim edilmediğini, şirket adresine yapılan tebligatların iade olduğunu ve defterlerin kayıp/zayi olduğunun sabit hale geldiğini, beyan ederek, .....ve Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.’ne ait karar defteri, yevmiye defteri, envanter defteri, defter-i kebir ve varsa diğer tüm yasal defterlerin zayi edildiğinin tespitiyle zayi kararı verilmesini talep etmiştir.

Talep, .....İnşaat Tarım ve Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait yönetim kurulu karar defteri ve yevmiye defterinin zayi olduğundan bahisle 6102 sayılı TTK.'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Eldeki talepte, talep eden şirket ortakları tarafından .....Tarım ve Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait yönetim kurulu karar defteri ve yevmiye defterinin şirket devrinden sonra kaybolduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi istemiyle açılmıştır.

Ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde; talep edenler .....ve .....Tarım ve Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin kurucusu oldukları, talep eden ....tarihi itibariyle 5 yıl süre ile şirket müdürü olarak seçildiği, talep tarihi itibariyle şirketi temsile ilişkin yetkisinin olmadığı ticaret sicil gazetesinden anlaşılmaktadır.

Zayi belgesi talebine konu defterler dava dışı .....Tarım ve Hayvancılık Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait olup, talep eden gerçek kişiler kendi adına dava açmıştır. Bu durumda talep edenler bu davada aktif dava ehliyetine haiz değildir. (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi' nin .....tarih .....esas .....karar sayılı ilamı- Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi .....Hukuk Dairesi'nin .....tarih, .....esas, .....karar sayılı ilamı.)

Bu hali ile eldeki davada talep edenlerin aktif husumeti bulunmadığından, talebin 6100 sayılı HMK'nın 114/1-d ve 115/2. maddesi uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Talebin HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE,

2-Peşin harç yeterli olduğundan başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Talep edenler tarafından yatırılan ve harcanan yargılama giderinin talep edenler üzerinde bırakılmasına,

4-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Başkan Üye Üye Katip