Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/630 K.2023/461

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle: müvekkilinin şirket plastik ürünlerine yönelik üretim ve satış işleri yaptığını, bu işler nedeniyle müşteri başka şirketlerden almış olduğu bildirilen çekleri şirket çalışanı ... tarafından güveni kötüye kullanmak suretiyle çaldığı ve kimliği belli olmayan tefecilere verdiğini, çeklerin bankadan tahsil edilme olanağı bulunduğunu, müvekkilinin iradesi dışında kaybolan çekin üçünü şahıslar tarafından tahsil edilmesini engellenmesi için bahse konu olan çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İşbu dava Türk Ticaret Kanununun 818/s maddesinde düzenlenen zayii (kaybetme) nedeniyle çek iptali davasıdır.

TTK'nın 651/2 maddesi; “ Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.”şeklindedir.

TTK'nın 818. maddesinin atıf yaptığı 757/1. maddesi “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmünü haizdir.

Senedin iptaline karar verilebilmesi için senedin ziyaı sırasında veya ziyaın öğrenildiği tarihte senet üzerinde hak sahibi bulunmak gerekir. Kıymetli evrak hukukunda senet üzerinde hak sahibi olmaktan anlaşılan, senede malik bulunmaktır. (Bkz. ... Uygulamada Ticari Senetler, 3. bası, sayfa 47)

Nama yazılı senetlerin devri konusunda, kıymetli evrakın devrinde şart olan bir hususun, zilyetliğin devrinin gerçekleşmiş olması icap eder. (Bkz. Prof. Dr. ...Kıymetli Evrak Hukuku, 16. bası, sayfa 42)

Nitekim benzer bir uyuşmazlığa ilişkin olarak Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'nin 2020/600 Esas ve 2020/435 Karar sayılı ilamında;

"Davacı taraf, dava konusu çekin borç karşılığında ... ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından kargo yoluyla gönderildiğini, ancak çekin kendilerine teslim edilmediğini ileri sürerek çekin iptalini ve çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmektedir. 6102 sayılı TTK'nın 757/1. maddesine göre çek iptalini, ancak çek (kıymetli evrak) üzerinde hak sahibi olan lehtar veya hamil isteyebilir.

Buna göre zayi nedeniyle çek iptali talep edenin öncelikle çekin hamili olduğunu ispatlaması gerekir. 6102 sayılı TTK'nun 790. maddesinde. "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.

Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre çek hamili sıfatının kazanılması için çekin ciro edilmesi ve ayrıca teslim edilmesi şarttır. Davacı konusu çekin davacıya teslim edilmeden önce kaybolduğu ileri sürüldüğüne göre davacının çekin hamili olmadığının kabulü gerekmektedir." denilmektedir.

Somut uyuşmazlıkta tefrik edilen dosyada çekin davacının yetkili olduğu şirkete verildiğini bildirmiş olduğu dikkate alındığında davacının yetkili hamil konumunda olmadığı, yetkili hamilin şirket olduğu sabittir. Sonuç olarak tüm dosya kapsamı ve yukarıda açıklanan nedenlerle, davacının dava konusu çekte yetkili hamil olmaması, işbu davayı açma hakkının yetkili hamilde olduğu da nazara alınarak davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.