İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1004 K.2025/796

Mahkememizde görülmekte olan Teminat Mektubu Bedelinin Tazmini davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında müvekkili şirketin doğrudan veya Bayiler vasıtasıyla Taşıtmatik hizmeti verilmesi ile motorin ve benzin (kısaca akaryakıt) ile hizmetlerin bedelini ...'ye ödenmesi konusunda Taşıtmatik Sistemi Sözleşmesi imzalandığını, davalı şirketin, müvekkili şirket aleyhine 07.04.2022 tarihli ... nolu e- fatura düzenlediğini, söz konusu e-fatura taraflar arasındaki sözleşme ve ticari ilişkinin gereklerine aykırı düzenlendiğinden müvekkili şirket tarafından süresi içinde 13.04.2022 tarihinde faturaya itiraz edildiğini,

davalı şirket tarafından düzenlenen fatura içeriğinde belirtilen 33 adet Araç Kimlik Ünitesine ilişkin müvekkili şirketin herhangi bir borcu bulunmadığını, söz konusu araç kimlik üniteleri müvekkili şirkete ait araçlara takılmadığını ve daha önceden takılanların da davalı şirkete iade edildiğini, müvekkili şirkette uzun yıllardan beri kart ya da anahtarlık şeklindeki yöntemlerle akaryakıt alımı sağladığını, müvekkili şirket, davalı taraf ile yapmış olduğu görüşmelerde söz konusu cihazların müvekkili şirkete teslim edildiğine ilişkin evrak istemişse de, bu zamana kadar herhangi bir evrak da sunmadığını, ayrıca,

müvekkili şirket ile davalı taraf arasındaki uzun yıllara dayanan ilişkilerinin sona erme sebebi ise; davalı tarafının iskonto oranlarını sözleşmeye aykırı olarak düşürüp haber dahi vermeden müvekkili şirketin yaklaşık altı ay boyunca zarara uğramasına sebebiyet vermesinden kaynaklanmakta olduğunu, davalı taraf e-faturaya yasal olarak itiraz süresi dahi dolmadan ve ayrıca sözleşmede belirlenen vade tarihi dolmadan, fatura bedelini aşkın şekilde ...

A.Ş. nezdinde bulunan ... numaralı teminat mektubunu haksız olarak bozdurduğunu, davalı şirket tarafından bozdurulan teminat mektubuna ilişkin müvekkili şirkete hiçbir bilgi verilmediğini, tazmin edilen bedelin hangi zarara karşılık alındığı bildirilmediği gibi bu bedele ilişkin müvekkili şirkete gönderilen herhangi bir fatura da bulunmadığını beyan ederek;

davanın kabulü ile davalının nakde çevirdiği 1.000,00TL teminat mektubu bedelinin nakde çevrildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

SAVUNMA/ Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ile davacı arasında 12.03.2012 tarihli Taşıtmatik Sistemi Anlaşması imzalandığını, bu sözleşmenin 5. maddesinde; “...., Müşteri'ye fatura edilecek akaryakıt bedelinde alım yapılan ildeki KDV Dahil pompa tavan satış fiyatı üzerinden 967,25 iskonto yapılacaktır. ..., beklenmeyen ekonomik olumsuzluklar veya yetkili merciler tarafından yürürlüğe konan sektörel uygulama değişiklikleri, akaryakıt sektörünün uymakla tabi olduğu kurumların alacağı kararlar, vergi oranlarında yapılacak değişiklikler,

döviz kurları veya faizlerde yaşanabilecek değişimler sonucu kar marjında oluşan olağandışı değişiklikler nedeniyle etkilenecek piyasa koşullarına bağlı olarak, satış koşullarında değişiklik yapma hakkında sahiptir.” şeklinde düzenlendiğini, müvekkili şirket söz konusu anlaşma hükmü uyarınca iskonto oranlarında tek taraflı olarak değişiklik yapma hakkının haiz olduğunu, 2018 yılından sonra Türkiye'de sektörel kârlılığın, kur ve maliyetlerdeki artışa nazaran azalması ve faiz oranlarında yaşanan artışlar, Taşıtmatik Sistemi Anlaşması'nın imzalandığı andaki ticari koşulları müvekkil ... aleyhine değiştiğini,

anlaşmanın 5. maddesi hükmü ile müvekkili şirkete verilen satış koşullarında değişiklik yapma yetkisine istinaden, anlaşmada yer alan mevcut ticari (satış) koşulların, uygulanmakta olan yüzde bazlı iskonto modeli yerine litre başına kuruş/TL üzerinden hesaplanacak iskonto modeline geçilmesine, iskonto oranının 24 kuruş/lt olarak belirlenmesine karar verildiğini, davacıya buna ilişkin bilgilendirme maili ve ekinde... tarihli, ... referans numaralı “...

Taşıtmatik Bilgilendirme” konulu yazının gönderildiğini, Enerji Piyasası Denetleme Kurumu (EPDK) tarafından 17.03.2021 tarih ve 10081 sayılı Kurul Kararı ile, kararın yayımlandığı 18.03.2021 tarihi itibariyle 2 ay boyunca petrol piyasasında uygulanacak akaryakıt tavan fiyatının belirlenmesi kararı alınarak,

dağıtım şirketleri ve bayilerin toplam kâr oranları tüm ürünler için sabitlendiğini, akaryakıt pompa fiyatlarında indirim yapıldığını, dağıtım şirketleri ve bayilerin EPDK tarafından tespit edilen tavan fiyatlara uyma zorunluluğu bulunmakta olup, Kurul Kararı ile yapılan değişiklikler anlaşma koşullarında değişikliğe sebebiyet verdiğini, EPDK'nın akaryakıt dağıtım şirketlerinin kar marjlarında yapmış olduğu negatif yönlü revizyon sebebiyle müvekkili şirket iskonto oranı %2,5 oranına geri çekilmek durumunda kaldığını, iskonto oranında yapılan değişikliğe ilişkin davacıya bilgilendirme yazısı gönderildi.

Müvekkili şirket tarafından EPDK'nın müdahale süresinden sonra iskonto oranı %5 olarak revize edildiğini ve yapılan revize davacıya bildirildiğini, davacı revize edilen iskonto oranlarına ve düzenlenen faturalardan yapılan iskonto tutarlarına itraz etmeyerek fatura bedellerini müvekkili şirkete ödediğini, taraflar arasında akdedilen Taşıtmatik Sistemi Anlaşması'nın 3.a. maddesi ile,

anlaşmanın imzalanmasını müteakip ...'nin davacıya araç kimlik ünitesi (AKÜ), pasif kit (PK), anahtarlık ve karttan oluşan Taşıtmatik Sistemi Üniteleri'ni anlaşma süresince kullanılmak üzere ariyeten vereceği düzenlendiğini, bu kapsamda davacıya 92 adet araç kimlik ünitesi (AKÜ) teslim edildiğini, davacı tarafın araç kimlik ünitelerinin kendisine teslim edilmediği iddiasının aksine, davacı şirket tarafından gönderilen 07.04.2022 tarihli mailde “.Şehir dışında olan araçların üzerindeki cihazları siz de takdir edersiniz ki hemen alıp iletmek pek mümkün değil. ..

Cihazlar tarafımıza geldiğinde size iletiyor olacağız.

Ayrıca cihazların hangi adrese yollanacağı soruma yanıt alamadım. ." denilmek suretiyle cihazları teslim alındığı kabul edilerek, cihazların iade edileceği adresin bildirmesi talep edildiğini, kendilerine adres bilgisinin verildiğini, Yüksek Mahkeme de malların iade ettiği iddiasının, teslim olgusunun gerçekleştiğini gösterdiğini kabul ettiğini, davacı taraf bizzat dava dilekçesinde “, Ayrıca, müvekkil şirket ile davalı taraf arasındaki uzun yıllara dayanan ilişkilerinin sona erme sebebi ise; davalı taraf Davacı taraf bizzat dava dilekçesinde ".

Ayrıca, müvekkil şirket ile davalı taraf arasındaki uzun yıllara dayanan ilişkilerinin sona erme sebebi ise; davalı tarafın iskonto oranlarını sözleşmeye aykırı olarak düşürüp haber dahi vermeden müvekkil şirketin yaklaşık altı ay boyunca zarara uğramasına sebebiyet vermesinden kaynaklanmaktadır. .” şeklindeki beyanı Taşıtmatik Sistemi Sözleşmesi'ni sona erdirdiğini ikrar ettiğini, Taşıtmatik Sistemi Sözleşmesi sona erdiğinden davacının müvekkili şirket tarafından kendisine teslim edilen araç kimlik ünitelerini iade etmesi gerekmekte olup 33 adet araç kimlik ünitesi müvekkili şirkete iade edilmediğini,

Taşıtmatik Sistemi Sözleşmesi'nin 3.b. maddesi. “Taşıtmatik Sistemi Üniteleri'nin mülkiyeti ...'ye ait olup, Müşteri, işbu Anlaşma'nın herhangi bir nedenle feshedilmesi ve/veya sona ermesi halinde Taşıtmatik Sistemi ile ilgili malzeme ve teçhizatı hasarsız ve kullanılmaya hazır olarak fesih veya sona erme tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde ...'ye teslim edecektir.

Müşteri, herhangi bir nedenle kusurlu olsun veya olmasın hasara uğrayan ve/veya ...'ye teslim edilemeyen her AKÜ için 100- USD+KDV'yi ...'ye ödemeyi kabul eder. ...'nin diğer tüm hakları saklıdır" şeklinde düzenlendiğini, anılan düzenleme uyarınca davacı müvekkile teslim etmediği 33 adet araç kimlik ünitesi için 33x100 USD - 3.300 USD+KDV'yi müvekkili şirkete ödemekle yükümlü olduğunu, söz konusu alacağa ilişkin anlaşma hükmü doğrultusunda müvekkili şirket tarafından 07.04.2022 tarihli .... numaralı, “Araç Kimlik Ünitesi-33 adet" açıklamalı, KDV dahil 52.569,00 TL bedelli fatura düzenlendiğini, davacı tarafın faturayı ...

4. Noterliği'nin ... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile iade ettiğini, bunun Üzerine müvekkili şirket tarafından davacıdan olan araç kimlik ünitesi faturasından kaynaklı alacağa istinaden davacının müvekkiline tevdi ettiği ...

A.Ş.'ye ait 10.04.2022 vade tarihli, ... numaralı, 200.000,00TL bedelli teminat mektubu tazmin edildiğini, davacının anlaşma kapsamında müvekkili şirkete tevdi ettiği teminat mektubu süreli olup davacıya teminat mektubunun süresinin uzatılması gerektiği bildirilmesine rağmen davacı teminat mektubunun süresini uzatmadığını, süreli teminat mektubunun sona erme tarihinden en az on beş gün önce süresini uzatmayı, aksi takdirde mevcut teminat mektubunun nakde çevrileceğini kabul ve taahhüt ettiğinden müvekkili şirketin dava konusu banka teminat mektubunu nakde çevirerek karşılığını nakit teminat olarak uhdesinde tutma hakkı bulunduğunu,

müvekkili şirketin davacıdan davaya konu teminat mektup bedelinin çok üstünde cezai şart alacağı bulunmakta olduğunu davacının teminat mektubunun haksız tazmininden kaynaklı zarara uğradığı iddiasının ve zarar tazmini talebinin reddi gerektiğini, Taşıtmatik Sistemi Anlaşması'nın 4.k. maddesine göre davacı taşıtmatik sistemden çıkan araç başına 100 USD cezai şart ödemekle yükümlü olduğunu, Taşıtmatik Sistemi Anlaşması'nın 9. Maddesine göre davacı anlaşmayı sona erdirdiğinden,

anılan madde hükmü uyarınca kendisine teslim edilen taşıt kimlik ünitelerini iade etmek ve taşıtmatik sistemine dahil edilen 92 adet araç için 92x100 USD - 9.200 USD+KDV cezai şart bedelini müvekkili şirkete ödemekle yükümlü olduğunu; müvekkil şirketin fazlaya ve hataya dair haklarımız saklı kalmak kaydıyla davacıdan anlaşmanın 4.k. maddesi uyarınca sistemden çıkan her araç için 100 USD, 9. Maddesi uyarınca 9.200 USD cezai şart alacağı bulunmakta olup cezai şart alacağının davaya konu 200.000,00 TL bedelli teminat mektubundan kalan bakiye tutarın çok üstünde olduğu gözetildiğinde davacının davasının bu açıdan da reddi gerektiği;

kesinlikle kabul anlamına gelmemek üzere, müvekkil şirket dava tarihinden önce temerrüte düşürülmediğinden, davacının dava öncesi için faiz talebinin kabulü olanak dahilinde olmadığını neticeten davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi sebebiyle ödenen paranın iadesine ilişkindir. Dava konusu uyuşmazlığın, taraflar arasında akdedilen taşıtmatik sözleşmesi nedeniyle davacının davalıya vermiş olduğu teminat mektubunun nakite çevrilmesi nedeniyle teminat mektubu bedelinin iadesi hususundan kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Mahkememiz 24/05/2023 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın mahkememize resen seçilecek bir sözleşme uzmanı ve bir mali müşavir bilirkişiye tevdi ile tüm dosya kapsamı, taraflar arasındaki sözleşme koşullar birlikte değerlendirilmek suretiyle davalının teminat mektubunun nakde çevrilmesi gerektiren bir alacağı olup olmadığı,

varsa miktarının tespiti konusunda ve fazla bir tahsilat yapılmış ise fazla ve haksız tahsilatlar nedeniyle davacının davalıdan olan alacak miktarının tespiti konusunda rapor alınmasına karar verilmiştir.Bu kapsamda mali müşavir ...ve sözleşme uzmanı ...'ten alınan 11/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, tarafların ibraz ticari defterlerinin sahibi lehine delil vasfında olmadığı, davacının ticari defterlerine göre 27.12.2022 dava tarihi itibariyle davacının 200.000,00TL davalıdan kayden alacaklı göründüğü, davalının ticari defterlerine göre 27.12.2022 dava tarihi itibariyle davacının 147.460,93TL davalıdan kayden alacaklı göründüğü,

her iki taraf ticari defterlerin göre akaryakıt alım/satım nedeniyle tarafların birbirine borç alacağı olmadığı, davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu halde davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmayan araç kimlik üniteleri içerikli 07.04.2022 tarihli ... nolu 52.569,00TL tutarlı e-faturadan kaynaklandığı, davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu halde davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmayan araç kimlik üniteleri içerikli 07.04.2022 tarihli ... nolu 52.569,00TL tutarlı e-fatura incelendiğinde faturaya davacı tarafından 8 günlük yasal süresi içinde ...

4. Noterliğinin... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile itiraz edilerek faturanın davalıya iade edildiği, Dosyaya sunulu bilgi ve belgeler kapsamında fatura içeriği “araç kimlik üniteleri” davacıya ait araçlara monte edildiğine, edildi ise hangi araçlara monte edildiğine ve hangi “araç kimlik üniteleri"nin iade edilmediğine dair herhangi bir servis formu vb. tevsik edici belge sunulmadığı görülmekle dar anlamda TTK 21/2 bağlamında faturanın davacı aleyhine borç doğurmadığı, davacının 200.000,00TL tutarlı teminat mektubunun 08.04.2022 tarihinde nakde çevrildiği tespit edilmiştir.

Mahkememiz 05/06/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın resen seçilecek sektör bilirkişisine tevdi ile dava dosyası ve taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalı şirketin davacı şirkete kaç adet araç teslim ünitesi teslim edilip edilmediği, araçlarda iş bu ünitenin bulunmasının zorunlu olup olmadığı ve anahtarın yeterli olup olmadığı hususunda rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Bu kapsamda bilirkişi ...'den alınan 21/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davalı ve davacı şirket avukatları ; ... A.Ş. Vekili ...ve ...

A.Ş. vekili ... ve Davacı şirket personeli ... ile telefonda görüştüm ve kendilerinden 33 Adet taşıt AKÜ (Araç Kimlik Ünitesi) için düzenlenen 52.569,00TL tutarındaki fatura ile ilgili olarak araç listesini talep ettiğini, ayrıca Davalı şirketin Bilirkişi Raporuna itiraz dilekçeleri ekinde sundukları EK6 araç listesi hakkında detay bilgi talep ettiğini, şu ana kadar tarafıma dönüş yapan Davacı ... şirketi personeli ...ve Whatsapp üzerinden aldığı bilgi , fotoğraf ve dosyada mevcut bilgiler ışığında görüşlerini sunduğunu, 52.569.00 TL tutarındaki,

33 araç AKÜ si için düzenlenen fatura “Araç Kimlik Üniteleri” nin Davacıya ait araçlara monte edildiğine, edildi ise hangi araçlara monte edildiğine ve hangi “Araç Kimlik Üniteleri”nin iade edilmediğine dair herhangi bir servis formu vb. tevsik edici açıklayıcı bir belge dosyaya sunulmamıştır.

Ancak Davalı şirketin Bilirkişi Raporuna itiraz dilekçesi Ek6 da sunduğu listede, ilk 33 aracın (AKÜ) Araç Kimlik Ünitesi sistemi (VIU35) kullandığı ve Davalı şirketin büyük olasılıkla bu cihazlar için 33x I00USD+KDV=3300USD fiyat ile bunları Davacı şirkete fatura ettiği, davacı şirket ...

A.Ş. personeli ... ile telefon görüşmemde, ellerinde halen demonte vaziyette 10 adet AKÜ cihazın (...) mevcut olduğunu (fotoğrafları ektedir.) Bu cihazları teslim etmek istemelerine rağmen Davalı şirketin teslim almadığını, (Sözleşmeye göre: AKÜ sözleşmenin bitim tarihinden itibaren EN GEÇ 15 gün İÇİNDE teslimi gerekiyordu) daha önce bir servise ayrıca 11-12 adet cihazı teslim ettiklerini, (dediğine göre bu cihazların iade olduğu bilgisi ... merkezine ulaşmamış...) bu nedenle faturanın iade edildiğini belirtiği, davacı şirket çalışanı beyanı ve EK6 listesindeki araçların kullandığı sistem üzerinde,

33 aracı takibeden 18 adet aracın Anahtarlık ve/veya Taşıtmatik Kart kullandığı anlaşılmakta olduğunu, yani bu 18 araç üzerinden sökülmesi gereken herhangi bir AKÜ cihazı bulunmadığını, EK6 Araç listesinde kayıtlı son 41 araç ise pasif durumda görünmekte olduğunu, yani Davacı tarafından kullanılmayan, satılmış veya kullanımdan çekilmiş araçlar olduğu tespit edilmiştir.

Davacı vekili 20/05/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile 1.000,00.-TL olarak açtıkları davayı 199.000,00.-TL ıslah ettiğini beyanla, öncelikle ıslah dilekçesin kabulü ile, 200.000,00.-TL'nin davalı tarafça teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrildiği 08/04/2022 tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamında yapılan incelemede, taraflar arasında 12.03.2012 tarihinde ... Taşıtmatik Sistemi Anlaşması imzalandığı; sözleşmenin 1. Maddesinde "anlaşmanın konusunun" davalı tarafından davacıya doğrudan veya bayiler aracılığıyla taşıtmatik hizmeti verilmesi: davalının da taşıtmatik yoluyla satın aldığı motorin ve benzin ile hizmet bedelinin davalıya ödenmesi olduğu anlaşılmıştır.

Sözleşmenin 2. Maddesinde "anlaşmanın süresinin" 3 yıl olarak belirlendiği; taraflardan birinin sözleşmenin sona erme süresinden 30 gün önce fesih ihbarında bulunmadığı takdirde 1 yıl uzanmış sayılacağı kararlaştırılmıştır. Davalı ... 3 yılın bitiminden itibaren herhangi bir tarihte 15 gün öncesinden bildirim yapılarak sözleşmeyi feshedeceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Sözleşmenin 3. Maddesinde "taşıtmatik sistemi" ünitesinin davacı tarafından verilen bilgilere uygun olarak programlayarak Araç Kimlik Ünitesi (AKÜ). Pasif Kit (PK): Anahtarlık. Kartın ariyeten davacıya verileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. İş bu ünitelerin mülkiyeti davalı ...'ye ait olup sözleşmenin fesih veya sona ermesi halinde davacı tarafından en geç 15 gün içerisinde davalıya teslim edilmesi gerektiği kararlaştırılmıştır.

Sözleşmenin 4. Maddesinde "tarafların yükümlülükleri" kapsamında 4/d son bent uyarınca davacının sözleşmeden kaynaklı her türlü borç ve taahhüdün garantisini teşkil etmek üzere davalı tarafından kabul edilecek içerik ve miktarda banka teminat mektubunun kabul edildiği.

4/e bendinde ise "davacı müşterinin süresiz .... yerine süreli nitelikte BTM ibraz zorunda kaldığında teminat mektubunun anlaşma süresince teminat teşkil etmesi için ibraz ettiği BTM sona erme tarihinden en az 15 gün önce içeriğini ve miktarını değiştirmeksizin uzatma- teminat işlemlerini yerine getirmeyi; aksi takdirde davalı ...'nin mevcut ... nakde tahvil etmek ve karşılığını nakit teminat olarak uhdesinde tutabileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Davaya konu teminat mektubu incelendiğinde Denizbank tarafından düzenlenen Kesin Teminat Mektubu'nun ...nolu 15.04.2019 tarihli 200.000,00 TL bedelli 10/04/2020 tarihine kadar geçerli olduğu anlaşılmıştır. 30/03/2021 tarihli banka yazısında 10/04/2022 tarihine kadar temdit edildiği anlaşılmıştır. Davalı tarafından 08/04/2022 tarihinde davacının ticari ilişkiden kaynaklı taahhütlerini yerine getirmediği; şirkete olan borcunu ödemediği için iş bu teminat mektubunun yazılı tutarının tamamının ödenmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından davalı aleyhine keşide edilen ... tarihli ... 4. Noterliği'nin ... yevmiye nolu ihtarnamesinde özetle davalı tarafından düzenlenen ... tarihli ... nolu e faturaya konu 33 adet araç kimlik ünitelerinin davacıya ait araçlara takılmadığı; davacının kart ya da anahtarlık şeklindeki yöntemlerle akaryakıt alımı yaptığı;teslimi yapılmayan araçların iade edilmediğinden bahisle e fatura düzenlemesinin haksız olduğu; sözleşmede iskonto oranlarının haksız olarak düşürülüp haber verilmemesi nedeniyle davacının zarara uğradığı; e faturaya yasal itiraz süresi dolmadan sözleşmede belirlenen vade tarihi dolmadan fatura bedelini aşan ... A.Ş nezdinde...nolu teminat mektubunun bozdurulmasının hukuka aykırı olduğundan teminat mektubu bedelinin iadesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili dava dilekçesinde teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrildiği;07/04/2022 tarihi faturanın ticari ilişkiye aykırı olacak şekilde düzenlendiği ve 13/04/2022 tarihinde faturaya itiraz edildiği ve davalının haksız olarak iskonto oranlarını habersiz olarak düşürdüğünden bahisle iş bu davayı açtığı anlaşılmakla Mahkememizin 24/05/2023 tarihli celse 2 nolu ara karar uyarınca davacı vekiline tanık listesi sunması için 2 haftalık kesin süre verildiği; davacı vekilinin 06/06/2023 tarihli dilekçesi ile yalnızca tanık ismi belirttiği ancak tanığın hangi konuda dinletileceği hususunu açıklamadığı;

uyuşmazlığın çözümünde tanık dinlenilmesinin etkili olmayacağı anlaşılmakla tanık dinlenilmesine gerek görülmemiştir. Taraf ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede taraf ticari defterlerinin usule uygun tutulduğu.

11/03/2024 tarihli bilirkişi rapor içeriğinde tespit edilmekle (sonuç kısmında yapılan hatalı değerlendirme dikkate alınmamıştır.)davacının ticari defterlerine göre iş bu teminat mektubundan kaynaklı 200.000,00 TL davalının davacıya borçlu gözüktüğü; davalının ticari defterlerine göre ise 147.460,93 TL davacıdan kayden alacaklı gözüktüğü. 07/04/2022 tarihli fatura bedeli olan 52.569,00 TL iadesi nedeniyle fark oluştuğu anlaşılmıştır.

Davalı tarafından düzenlenen 07/04/2022 tarihli ...nolu e faturaya konu 33 adet araç kimlik üniteleri yönünden yapılan incelemede, davacı tarafından da dava dilekçesinde " söz konusu araç kimlik üniteleri müvekkili şirkete ait araçlara takılmadığını ve daha önceden takılanların da davalı şirkete iade edildiğini, müvekkili şirkette uzun yıllardan beri kart ya da anahtarlık şeklindeki yöntemlerle akaryakıt alımı sağladığını, müvekkili şirket, davalı taraf ile yapmış olduğu görüşmelerde söz konusu cihazların müvekkili şirkete teslim edildiğine ilişkin evrak istemişse de,

bu zamana kadar herhangi bir evrak da sunmadığını" beyan etmekle 12.03.2012 tarihinde ... Taşıtmatik Sistemi Anlaşması kapsamında tarafların ticari ilişkilerinin (sözleşmenin süresinin 3 yıl olması ve ilerleyen her yıl için 2022 yılına kadar devam ettiği anlaşılmakla) devam ettiği anlaşılmıştır. İhtarname içeriğinde ise 33 adet araç kimlik ünitelerinin davacı şirket araçlarına takılmadığından bahisle faturaya itiraz edildiği anlaşılmıştır.

Davalı vekilinin cevap dilekçesi ekinde yer alan e yazışmalarda 06/12/2018 tarihli yazışmada özetle, davalı tarafında davacıya "Ekim ayında yapılan bilgilendirme yazısında belirtildiği üzere 01.12.2018 itibariyle kuruş/ lt. üzerinden hesaplanacak iskonto modeline geçiş yapıldığı ; anlaşma kapsamında 24 kuruş/lt. olarak revize edildiğinin" açıklandığı anlaşılmıştır. 29/03/2021- 06/08/2021 tarihli yazışmalarda da revize iskonto bedelleri hakkında bilgi verildiği anlaşılmıştır.

07.04.2022 tarihli yazışmada ise davacı tarafından "şehir dışında olan araçların üzerindeki cihazları siz de takdir edersiniz ki hemen alıp size iletmek pek mümkün değil. En son attığım mailde de bunu belirttim. Cihazlar tarafımıza geldiğinde size iletiyor olacağız. Ayrıca cihazların hangi adrese yollanacağı soruma yanıt alamadım. Daha evvel satılmış olan araçlarımızın cihazlarının iletildiğini söyledi arkadaşlar.

Bunların kontrolünü yapabildiniz mi? yine çalışma arkadaşlarımdan aldığım bilgi uzun zamandır kart kullandığımız yönünde. Dolayısıyla kullanmadığımız bir cihazı elimizde tuttuğumuzu sanmıyorum. 10 yıllık bir sözleşme sürecinden bahsediyoruz. Bu kadar süredir giriş çıkış yapan araçların tespiti, üstündeki cihazların sökümü, kargolanması, size ulaşımı hemen olacak birşey değildir. Konuyu genel müdürlüğümüze taşıdık, çözmek için uğraşıyoruz" ifadesinin yer aldığı anlaşılmıştır.

Yargıtay (kapatılan) 23. HD ...Esas ... Karar sayılı ilamı dikkate alındığında"...Öte yandan, YİBBGK'nın ... tarih ve ... E., ...K. sayılı ilamında açıklandığı üzere. Bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içerdiği bilgilere itiraz etme hakkına sahiptir. Aksi taktirde faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. (Dava tarihinde yürürlükte olan 6762 sayılı TTK md. 23/2).

Bu hüküm, fatura içeriğinden kabul edilen hususlara ilişkin olarak, faturayı düzenleyenin lehine; adına fatura düzenlenenin aleyhine bir karine getirmektedir. Bu karine, faturanın ispat gücüne yönelik bir düzenlemeyi ortaya koymaktadır. Diğer anlatımla, fatura, düzenleyen aleyhine delil olduğu gibi, kendisi faturayı düzenlemediği halde tebliğinden itibaren sekiz gün içinde itiraz etmeyen aleyhine de delil olabilecektir.

Faturanın adına tanzim edilen aleyhine ispat vasıtası olması, yani, faturayı alan kişinin fatura kendinden sadır olmamakla birlikte aleyhine delil teşkil etmesi TTK'nın 23. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen ve yukarıda ayrıntısı açıklanan bu karineden kaynaklanmaktadır.

Buna göre; fatura düzenleyen tacirin anılan karineden yararlanabilmesi için fatura tanzim edenle, adına fatura tanzim edilen arasında akdi ilişki bulunması, faturanın akdin ifasıyla ilgili olarak düzenlenmesi gerekir. Fatura sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olduğundan öncelikle temel bir borç ilişkisinin bulunması gerekir. TTK'nın 23. maddesinin 2 ve 3. fıkrasındaki karine aksi ispat edilebilen adi bir karinedir.

İkinci fıkra gereği sekiz gün içinde faturaya itiraz edilmesi durumunda fatura münderecatının doğru olduğunu faturayı düzenleyen tacirin ispat etmesi gerekir. Taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa, düzenlenen belge fatura değildir. Bu belge, belki icap olarak kabul edilebilir ki, buna itiraz edilmemesi, anılan 23/2. madde hükmü anlamında sonuç doğurmaz. Öte yandan, sadece faturanın tebliğ edilmiş olması akdi ilişkinin varlığını ispatlamaz.

Karşı tarafın akdi ilişkiyi inkâr etmesi halinde tacir, öncelikle akdi ilişkiyi başkaca delillerle ispatlamalıdır. Akdi ilişkinin ispatlanamaması halinde faturanın anılan fonksiyonundan yararlanma imkanı yoktur. Faturanın ispat aracı olması, ancak niteliği gereği faturaya geçirilmesi gereken bilgiler (olağan içerik) hakkında geçerlidir.

Sözleşmenin ifa safhasıyla ilgili olarak düzenlenen faturanın şekli ve kapsamının ne olması gerektiği konusunda, Türk Ticaret Kanunu'nda özel bir hüküm bulunmamakta, anılan yasanın 23. maddesinde neyi ifade ettiği açıklanmaksızın faturanın münderecatından söz edilmektedir. Faturanın zorunlu içeriği ve şekil şartlarına ilişkin ayrıntılı düzenleme Vergi Usul Kanunu'nda yer almaktadır.

Faturanın olağan içeriği, akdin ifası ile ilgili hususlarla sınırlıdır (VUK.m.230)" uyarınca davaya konu edilen teminat mektubunun nakde çevrilme sebebi olan fatura sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olup davacının iddiası olan araç ünitesi olmadan yalnızca kart ya da anahtarlık şeklindeki yöntemlerle akaryakıt alımı sağladığını iddia ettiği.

07.04.2022 tarihli e mail yazışmalarında ise araçların üzerindeki cihazları alıp iade edeceklerini beyan ettileri. 21/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda da ...

Taşıtmatik sisteminde sadece anahtar ile yakıt alımı yapmak mümkün olmadığı; araç kimlik ünitesi, sistemin temel bileşeni olduğu ve yakıt alımında kimlik doğrulaması için gerekli olduğu; anahtarlar genellikle ilave bir güvenlik önlemi olarak kullanılır ve yakıt alım yetkisini sınırlandırmak amacıyla tanımlandığı ancak anahtar tek başına yeterli olmaz; mutlaka araçta bir kimlik ünitesi bulunması zorunlu olduğu anlaşılmıştır. ...

Taşıtmatik sistemi, Araç Kimlik Ünitesi (etiket veya cihaz) ile kullanıldığı taraflar arasındaki anlaşma ile sadece kart ile kullanım da mümkün olabileceğinin raporda açıklandığı anlaşılmıştır.

Cevap dilekçesi ekine yer alan listede bulunan 92 adet muhtelif cins ve yakıt kullanan taşıtlarda kullanılan kimlik doğrulama sistemine göre sıralandığı, listede sırasıyla ... sistemine kayıtlı 33 araç, ... sisteminde kayıtlı 5 araç, ... sisteminde 13 araç, (Bunların toplamı 51 Araç) ve herhangi bir ID Kimlik doğrulama kodu ve sistemi takılı olmayan 41 araç , toplamda 92 araç vardır.

Bu araçlardan ID numarasına sahip, (cihaz / etiket) sahip olan 51 araç sistemde aktif durumda, kalan 41 araç pasif durumda olduğu davaya konu faturaya ilişkin VIU35 sistemine kayıtlı 33 araç ... (...) çalışma prensibinin araçlara özel olarak tasarlanmış bir ... okuyucu modülü olduğu; ...

Taşıtmatik gibi yakıt tanıma sistemlerinde kullanıldığı; araçta yer alan VIU35 ünitesi, pompa ile iletişim kurarak aracın yetkilendirmesini sağladığı; yakıt dolum miktarı ve kimlik doğrulama gibi işlemleri yönettiği yani VIU35, araç içine monte edilen bir ünite olduğu için sadece Araç Kimlik Ünitesi (AKÜ) ile kullanılacağı anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının teslim edilmediğini iddia ettiği araç kimlik üniteleri iddiasının ve faturaya itirazın haksız olduğu anlaşılmıştır.

Davacı her ne kadar faturaya itiraz süresi beklenilmeden teminat mektubunun nakde çevrilmesinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmiş ise de Sözleşmenin 4. Maddesinde "tarafların yükümlülükleri" kapsamında 4/d son bent uyarınca davacının sözleşmeden kaynaklı her türlü borç ve taahhüdün garantisini teşkil etmek üzere davalı tarafından kabul edilecek içerik ve miktarda banka teminat mektubunun kabul edildiği.

4/e bendinde ise "davacı müşterinin süresiz ... yerine süreli nitelikte ... ibraz zorunda kaldığında teminat mektubunun anlaşma süresince teminat teşkil etmesi için ibraz ettiği ... sona erme tarihinden en az 15 gün önce içeriğini ve miktarını değiştirmeksizin uzatma- teminat işlemlerini yerine getirmeyi; aksi takdirde davalı ...'nin mevcut ... nakde tahvil etmek ve karşılığını nakit teminat olarak uhdesinde tutabileceğinin kararlaştırıldığı bu durumda davacı tarafından davaya konu edilen teminat mektubunun süresiz olmadığı.

Denizbank tarafından düzenlenen Kesin Teminat Mektubu'nun ... nolu 15.04.2019 tarihli 200.000,00 TL bedelli 10/04/2020 tarihine kadar geçerli olduğu.

30/03/2021 tarihli banka yazısında 10/04/2022 tarihine kadar uzatıldığı anlaşılmakla davacı tarafından teminat mektubunun sona erme tarihinden en az 15 gün önce içeriğini ve miktarını değiştirmeksizin uzatma iradesi göstermediğinden davalı tarafından 08/04/2022 tarihinde teminat mektubunun nakde çevrilmesinin hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacının iş bu bedeli talep edemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır