İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/607 K.2025/451

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 14/02/2018 tarihinde müvekkilinin yolcu olarak bulunduğu ve sürücüsü ... ve işleteni ... Şti. olan ... plakalı aracın tek taraflı trafik kazası yapması neticesinde müvekkilinin ağır şekilde yaralandığı, kaza nedeniyle davalı ...'ın asli kusurlu olduğu, davaya konu kaza nedeniyle ... CBS ... sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığı; ... 2. ASCM ...

Esas sayılı dosyasında yargılamaya devam edildiği; davacının ...'ne kaldırılarak tedavi altına alındığı; kaza nedeniyle ciddi yaralandığı; kaza tarihinden bu yana çalışamadığı, davacının beden eğitimi öğretmeni olduğu gündelik ihtiyaçlarını dahi kendi başına karşılayamadığı; mesleğini de gereği gibi yerine getiremeyeceğinden sürekli iş göremezlikten kaynaklı maddi zararı olduğu; davada yer alan araca ilişkin davalı sigorta şirketinin teminat limitleri dahilinde sorumluluğu olduğu,

neticeten fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla davacının sürekli iş göremezlik zararı için şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketinden başvuru tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte. 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ... San. Ltd.

Şti'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

SAVUNMA/Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkili olmayan mahkemede açıldığı, yetkili mahkemenin ...

Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, kazadan önce meydana gelen heyelan nedeniyle ve kaza günü yağış olması nedeniyle yolun çamur kaplanması ve ıslak zemin sonucu hızı yüksek olmayan ve gerekli önlemi alan ...'ın kazanın olmasını engelleyemediği, kazanın meydana geldiği virajda yol koşulları kazanın ana etkeni olduğu; kusur incelenmesinde bu hususların nazara alınması gerektiği,davacının gerekli uyarıların yapılmasına rağmen emniyet kemerini takmadığını, bu durumun davacının kendi emniyetini dikkate almadığını ve yaralanmasında kusurunun bulunduğunu, kazaya karışan aracı diğer davalıya 1 yıl süreyle kiraya verildiği,

uzun süreli kiralama yapılması nedeniyle işleten sıfatının olmadığı, meydana gelen zararda sorumluluklarının bulunmadığı, davanın ... Sigorta A.Ş.'ye ihbarını, talep edilen tazminatın fahiş olduğu,neticeten davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, ölüm nedeniyle 6098 sayılı TBK m.56'da düzenlenen manevi tazminatın tazmini davasıdır. Davacının maddi ve manevi tazminat talebi yönünden açılan davada yargılamaya mahkememizin 2018/717 Esas dosyası üzerinden yargılamaya devam edildiği; davacının maddi tazminat davası yönünden davalı sigorta şirketine karşı açmış olduğundan davadan feragat etmesi nedeniyle 2018/717 esas sayılı dosya kapsamında manevi tazminat yönünden davanın tefrikine karar verildiği ve kaldırma kararı öncesi 2019/669 Esas sayılı dosyası üzerinden yargılamaya devam olunduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizin 25/12/2019 tarih ...E. ...

K. sayılı kararı ile ''...Davacıların, manevi tazminat talepleri bakımından yapılan yargılama ve toplanan deliller neticesinde davacının, davalı sürücünün sebep olduğu kaza neticesinde yaralandığı, eylem ile manevi zarar arasında illiyet bağı olduğu, bedensel zarardan kaynaklı manevi tazminat davalarında kusur şart olmamakla birlikte vaki kazada davalı sürücünün %100 oranında kusurlu olduğu, yapılan sosyal ve ekonomik durum araştırmaları neticesinde davalıların davacılara göre hali refahta olduğu,

işletenin tacir statüsünde bir limited şirket olduğu ve manevi tazminattan kaynaklanan sorumluluğun da davalı sigorta şirketine düzenletmiş olduğu sigorta poliçesi ile sigorta güvencesine almış olması da nazara alınmak suretiyle hükmedilecek manevi tazminatın davalı sigorta şirketince ödenecek olması ve somut olay itibariyle davacıya yüklenecek herhangi bir kusur olmamakla birlikte davacının çalışma gücünü %10.2 oranında küçümsemeyecek düzeyde kaybetmiş olması ve bunun süreklilik arz edecek olması,

hükmedilecek manevi tazminat miktarı ile davacıların zenginleşmeyeceği ve davalıların ise fakirleşmeyeceği ölçüsü nazara alınmak suretiyle davanın kısmen kabulü ile takdiren 25.000,00 TL manevi tazminatın 14/02/2018 tarihinden itibaren avans faıizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine'' şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Davalılar vekilinin işbu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurması sonrası İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 01/07/2022 tarih ...Esas ... Karar sayılı ilamı ile ''...Davada; davalılar ve ... Sigorta AŞ aleyhine açılan, tüm davalılardan maddi ve sigorta şirketi hariç diğer davalılardan manevi tazminat istemli açılmış olup, ... E nolu kök davada 13/11/2019 tarihli oturumda maddi tazminat talebinden feragat nedeniyle eldeki manevi tazminat talebi açısından davanın tefrikine karar verilmiş, maddi tazminat açısından davanın reddine karar verilmiştir.

2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Davalılar vekilince 2018/717 E nolu kök davada 22/05/2019 havale tarihli dilekçe ile ...plaka sayılı aracın 1 yıl süreyle kiraya veren ... Ltd. Şti.nin işleten sıfatını kaybettiği savunmasında bulunulmuş olup, araç kiralama sözleşmesinde davalı .. Ltd. Şti. kiraya veren ve davalı ... kiralayan durumundadır. Sözleşme tarihinin 14/11/2017, sözleşme süresinin 1 yıllık olduğu, plakanın... olarak yazıldığı, sözleşmenin 15 gün önce feshedilmemesi halinde uzayacağının yazılı olduğu görülmüştür.

Mahkemece taraflar arasında tanzim edilen adi yazılı sözleşmenin uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olup olmadığı, sözleşme süresinin bitiminden önce sözleşmenin feshedilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, sözleşmenin ve kira bedelinin maliye ve vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde işleten ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin, fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, sözleşme içeriğine göre davalı şirketin işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemiş olması doğru olmamıştır.

Müteselsil sorumluluğa ilişkin TBK'nın 162/1.maddesine göre ise müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur. Aynı Kanun'un 163.maddesine göre borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder. Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir. Bu nedenle davalılar vekilinin, genişletilmiş kasko poliçesi ve karayolları yolcu taşıma koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi kapsamında tazminatın ... Sigortadan tahsili gerektiğine ilişkin istinaf itirazı yerinde değildir.

Davacının kaza yapan araçta yolcu konumunda bulunduğu dosya kapsamından anlaşılmakla kusurun tespiti yolcu olan davacı için sonuca etkili etkili olmadığı gibi, kaza tespit tutanağında davacının emniyet kemeri takmadığına ilişkin bir belirtme bulunmadığından kusur ve müterafik kusura yönelik istinaf itirazı yerinde değildir.

Kabule göre de; Manevi tazminat istemi davalılar açısından ortak nedenle kabul ve reddedilmiş olmakla vekalet ücreti ve yargılama giderlerine yönelik istinafı yerinde olmadığı, davalılar yerine davalı şeklinde yazımın maddi hata niteliğinde olduğu, yerel mahkemece yerinde düzeltilebileceği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,'' şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Kaldırma kararı sonrası mahkememiz işbu dosyasında yapılan yargılamada Mahkememizin 25/10/2023 tarihli 3 nolu celse uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, sonrasında davacı vekili tarafından dosyanın yeniden işleme konulması talep edilmesi üzerine yenileme tensip tutanağı hazırlandığı ve yargılamaya devam edildiği anlaşılmıştır.

26/02/2025 tarihli celse 1 nolu ara karar uyarınca taraf vekillerinin mazeretlerinin kabulüne karar verilerek duruşma gün ve saatinin taraflara tebliğine karar verildiği, davacı vekilinin işbu duruşma zaptı ile birlikte duruşma gün ve saatinin usule uygun tebliğ edildiği, usulüne uygun tebliğ yapıldığı halde davacı vekilinin duruşmaya katılmaması ve mazeret dilekçesi sunmaması üzerine davanın basit yargılamaya tabi olması ve ikinci kez takipsiz bırakılmış olması nedeniyle HMK. m.150/6 uyarınca davacının davasının açılmamış sayılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır