İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/65 K.2024/828

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 09.05.2012 tarihinde Acentelik Sözleşmesi imzalandığını, davalı sigorta şirketi tarafından 09.10.2020 tarihinde müvekkili acentenin bilgisayar ekranının kapatıldığı ekranın açılması hususunda müvekkili tarafından davalıya ihtarname gönderildiğini, davalı tarafından 01.07.2021 tarihinde "15.09.2021 tarihi sonrasında fesih süreciniz başlatılacaktır.” yazılı e-posta gönderildiğini ve e-posta ekinde bulunan 15.06.2021 tarihli ihtarnamenin müvekkiline tebliğ edilmediğini,

söz konusu fesih ihtarnamesinin 28.06.2021 tarihinde davalıya iade edilmiş olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı müvekkilinin komisyon gelirine hak kazanmış olacağını, davalı tarafından müvekkili davacıya yöneltilen fesih beyan tarihinin 01.07.2021 olduğu ve sözleşmenin sona erdiği tarih olarak verilen sürenin üç aydan kısa olduğunu, somut uyuşmazlık kapsamındaki feshin haksız fesih olduğunu, açıklanan nedenlerle;

her iki talep için dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte SK m.23/15 e dayalı olarak belirsiz alacak davası niteliğinde 20.000.-TL, SK m.23/16 ya dayalı olarak belirsiz alacak davası niteliğinde 55.000.- TL, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tüm taleplerin zamanaşımına uğradığını, dava dilekçesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, verimsizlik ... yüksek olması nedeniyle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, davacı tarafından sunulan mail yazışmalarında görüleceği üzere 13.10.2020 tarihinde ortak değişikliği yapıldığını, ...'ın çalışmasının sonlandırıldığının bildirildiğini, bu durumda ekranların belli bir süre kapatılmış olmasının doğal bir durum olduğunu, davacının portföy tazminatı talep hakkının olmadığını,

müvekkili şirketin üç aylık fesih süresini ihlal etmediğini ve davacı tarafın sistemlerini kapatmadığını, bu nedenle davacının herhangi bir komisyon alacağı bulunmadığını, açıklanan nedenlerle; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.

(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

1-... 16. Noterliğinden gelen ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamenin onaylı tebliğ şerhi,

2-Bilirkişi kök raporu ve ek raporları,

3-Tüm dosya kapsamı.

(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:

Davacının davası, taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesinin davalı tarafından haksız feshedildiği iddiasına dayanan portföy tazminatı ve komisyon alacağımın tahsiline ilişkindir.

Taraflar arasında 06.01.2012 tarihli acentelik sözleşmesi imzalandığı hususunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesinin davalı tarafından haklı nedenle feshedilip edilmediği, davalının sözleşmenin verimsizlik nedeniyle feshedildiği savunmasının yerinde olup olmadığı, davacının şartları varsa davalıdan talep edebileceği portföy tazminatı ve komisyon ücretinin ne kadar olduğu hususundadır.

Tarafların delilleri toplanmış, uyuşmazlığa dayanak teşkil eden sözleşme sureti celp edilmiş, uyuşmazlığa ilişkin alanında uzman bir sigorta uzmanı, bir mali müşavir ve bir ticaret hukuku uzmanı bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetinden, tarafların ticari defterleri incelenmek suretiyle uyuşmazlığa ilişkin rapor ile taraf itirazlarını karşılar ek rapor alınmıştır.

Dosyaya sunulan 03.01.2023 tarihli kök bilirkişi raporunda özetle; takdiri Mahkememize ait olmak üzere hukuki şartların oluşması halinde davacının talep edebileceği portföy tazminatının 81.132,09 TL, mahrum kalınan komisyon ücretinin ise 295.320,80 TL olduğu bildirilmiş, itirazları karşılar mahiyette alınan ek raporlarda kök rapordaki görüşlerini tekrar etmiştir.

Bilindiği üzere acentenin denkleştirme tazminatı ya da diğer adıyla müşteri portföy tazminatı, sözleşmenin sona ermesi halinde, acentenin yeni bulduğu müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesine rağmen davalı şirketin önemli menfaatler sağlaması ile müşteri çevresini kaybeden ve ekonomik bakımdan güç durumda kalacak acentenin bu nedenle talep edebileceği bir tazminat niteliği taşımaktadır.

Denkleştirme istemi başlıklı TTK'nun 122/1. maddesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra müvekkil, acentenin bulunduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaat elde ediyorsa, acentenin sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak,

onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içerisinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde ödenmesi hakkaniyete uygun düşüyorsa acentenin müvekkilden uygun bir tazminat isteyebileceği düzenlenmiştir.

Anılan maddenin ikinci fıkrasında tazminatın acentenin son 5 yıllık faaliyeti sonucu aldığı yıllık komisyon veya diğer ödemelerin ortalamasını aşamayacağı, sözleşme ilişkisi daha kısa bir süre devam etmiş ise faaliyetin devamı sırasındaki ortalamanın esas alınacağı, maddenin üçüncü fıkrasında ise müvekkilin feshi haklı gösterecek bir eylemi olmadan acente sözleşmeyi feshetmişse veya acentenin kusuru sebebiyle sözleşme müvekkil tarafından haklı sebeplerle feshedilmişse acentenin denkleştirme isteminde bulunamayacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan hüküm karşısında somut olaya gelindiğinde, davacı acente ancak davalı müvekkilin taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmesini haklı sebep olmadan feshetmesi halinde portföy tazminatı talep edebilecektir. Davalı yan yargılama aşamasındaki savunmalarında acentelik sözleşmesinin verimsizlik nedeniyle feshedildiğini bildirmiştir. Bu durumda ispat yükü davalı üzerinde olup, davalı acentelik sözleşmesinin davacının acentelik faaliyetlerindeki verimsizliği nedeniyle feshedildiğini usulüne uygun delillerle ispatlamakla yükümlüdür. ( Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi ... Esas ... Karar)

Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesinin davalı tarafından davacıya gönderilen 05.07.2021 tarihli ihtarname herhangi bir sebep bildirmeden üç ay sonra hüküm ifade etmek üzere feshedildiği, bir başka anlatımla davalının yargılama aşamasında savunmalarında bildirdiği davacı acentenin verimsizliği ve üretim yetersizliği sebebine fesih ihtarında yer verildiği, öte yandan davalı yanın yargılama aşamasında acentenin verimsizliğine ilişkin herhangi bir delil de ibraz etmediği,

bu durumda davalı tarafından acentelik sözleşmesinin haklı sebep olmadan feshedildiğinin kabulü ile bu kabul çerçevesinde de davacının davalıdan portföy tazminatı ve komisyon ücret alacağı talep edebileceği kabul edilmiş ve Mahkememizce itibar edilen bilirkişi raporu doğrultusunda davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;

Davacının davasının KABULÜNE,

1-295.320,80 TL mahrum kalınan komisyon ücreti ile 81.132,09 TL denkleştirme tazminatı olmak üzere toplam 376.452,89 TL'nin 75.000,00 TL'sine dava tarihinden 301.452,89 TL'sine ıslah tarihi olan 14/09/2023 tarihiden itibaren işleyecek reskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 25.715,50 TL nispi karar harcının, 1.280,82 TL peşin harç ve 5.148,07 TL ıslah harcı toplamı 6.428,89 TL'nin mahsubu ile noksan kalan 19.286,61 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 60.232,46 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

Davacı tarafından yapılan toplam 6.320,00 TL yargılama gideri ile 1.280,82 TL peşin harç, 80,70 TL başvuru harcı ve 5.148,07 TL ıslah harcı toplamı 12.829,59 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi üzerine davacıya iadesine,

Davalı tarafından yapılan 197,14 TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 15/11/2024

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır Harç / Masraf Dökümü · Peşin Harç : 1.280,82 TL · Karar Harcı : 25.715,50 TL · Islah Harcı : 5.148,07 TL · Noksan Harç : 19.286,61 TL Davacı Gider Avansı · Yatırılan Avans : 6.320,00 TL Davalı Gider Avansı · Yatırılan Avans : 200,00 TL Yargılama gideri detayları · Bilirkişi Ücreti : 6.000,00 TL · Posta Giderleri : 517,14 TL