İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/507 K.2026/89

Mahkememizin 01.02.2024 tarih 2022/427 Esas 2024/46 Karar sayılı ilamı Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22/05/2025 tarih ve ... Esas ... sayılı ilamıyla bozulmakla dosya yukarıda belirtilen sıraya kaydedildi, yeniden yapılan yargılama sonucunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında, 6361 sayılı Kanun çerçevesinde ... tarih ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin akdedildiği, sözleşmeye konu ... ili ... ilçesi ...

Mahallesi 172 pafta, 1122 ada, 50 parselde kayıtlı 1, 5, 6, 8 ve 9 nolu bağımsız bölümde bulunan 5 adet taşınmazın satı geri kiralama yoluyla finansal kiralamaya konu edildiği ve kiracıya teslim edildiği, davalıya ödemede temerrüde düştüğü finansal kira borçları nedeniyle ...

16. Noterliğinden... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname gönderilerek borçların 60 gün içinde ödenmesi aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiğini, verilen kanuni süre içinde ihtarnamede belirtilen borçların ödenmediğini, bu nedenle finansal kiralama sözleşmelerine konu mülkiyeti müvekkili şirkete ait olan malların aynen teslimini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafın finansal kredi sözleşmesi kapsamında düzenlenen ileri tarihli senetlere dayalı olarak takip başlattığı, daha vadesi gelmeyen senetlere dayalı takip başlatmak suretiyle ileri tarihli finansal kiralama alacaklarının tahsili gayretine giriştiği, davalı şirketin ... 28. İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyadan 980.780 EURO karşılığı 5.859.056 TL alacak üzerinden takip başlattığı, takibin dayanağının kira sözleşmesi kapsamında düzenlenen 2 adet senet olduğu, takip kapsamında davalının tüm lalarına haciz şerhi işlendiği, senetlerden takibe dayanak 895.000 EURO bedelli senedin vadesinin 25.12.2019 olduğu,

davacı şirketin bir yandan doğmamış kira bedelleri talep ettiği, bir yandan huzurdaki dava ile taşınmazın teslimini talep ettiği, doğmuş kira bedelleri ile birlikte malın teslimini istemesinde beis yok iken mükerrer talepler ile hem ileri tarihteki alacaklarını hem de malın iadesi talep ettiği davanın bu nedenle reddi gerektiğini, yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesi ve taraflarına vekalet ücreti takdir edilmesini savunmuştur.

Mahkememizce fesih koşullarının oluştuğu yönündeki 20/08/2019 tarihli bilirkişi raporuna itibar edilerek finansal kiralama konusu gayrimenkullerin davacıya iade edilmesine dair verilen kararın davalı tarafından- davanın eksik harç ile açıldığı ve eksik harcın tamamlanmadığı, fesih ihtarının usulüne uygun yapılmadığı, sözleşmenin Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kanunun geçici 8. Maddesi uyarınca uyarlanması gerektiği , ilk derece mahkemesince cari hesap ve ödemelerin yeterince incelenmediği, dava tarihinden sonra dahi ödemelerin tahsil edilmeye devam edildiği, davacının fesih iradesinin bulunmadığı,

davacının taşınmazlardaki hukuki ayıpları gidermediği gerekçesiyle- istinaf edilmesi sonrası mahkememizce davanın kabulüne dair verilen karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin ...Esas ... Karar sayılı kararı ile iadesi istenilen sözleşme konusu gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden harç ikmal ettirilmesi gerektiği gerekçesi ile kaldırıldığından dosya yukarıda belirtilen sıraya kaydedilerek yeniden yargılamaya devam edilmiştir.

Taraflar arasında 27/06/2016 tarihinde tescil edilen 24/06/2016 tarihli Finansal Kiralama Sözlemesi ile 12/01/2017 tarihinde tescil edilen 28/06/2016 tarihli ek taahhüt sözleşmesinin düzenlendiği, sözleşme konusu ... ili ... ilçesi ... Mahallesi 172 Pafta , 1122 Ada, 50 Parselde kayıtlı 1 , 5 , 6, 8 ve 9 nolu bağımsız bölümlerin sat-geri kiralama yoluyla davalı kiracıya teslim edildiği, davalının kira bedellerini ödememesi sebebiyle davalıya ...

16. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesinin keşide edildiği ve 15/08/2018 , 15/09/2018 ve 01/10/2018 tarihli kira borcu ve giderlerin ödenmesi için 60 günlük süre verildiği, verilen süre içerisinde ödeme yapılmadığı takdirde sözleşmenin feshedilmiş sayılacağı ve 60 günlük sürenin sonundan itibaren 3 günlük süre içerisinde Finansal Kiralama konusu malların iade edilmesi gerektiğinin ihtar edildiği, ihtarnamenin davalıya 03/10/2018 tarihli tebliğ edildiği, tebligat yapılan adresin davalının Finansal Kiralama sözleşmesindeki adresi olduğu,

tebligatın bu adreste davalı şirket çalışanı olduğu belirtilen ...'ya tebliğ edildiğinin tebligat evrakına yazıldığı, tebliğ alan ... isimli kişinin davalı şirket çalışanı olmadığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu taşınmazların dava tarihi itibari ile rayiç değerlerinin tespiti için dosya SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı bilirkişi ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi 11/10/2022 tarihli denetime elverişli raporunda; dava konusu taşınmazların dava tarihi itibari ile rayiç değerleri toplamının 12.683.080,98 TL olduğu yönünde görüş ve tespitlerde bulunmuştur. Mahkememizce denetime elverişli 11/10/2022 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda ve Harçlar Kanunu 30. Maddesi uyarınca peşin yatırılması gereken 186.709,66 TL'nin depo edilmesi için davacıya süre verilmiş, davacı vekili tarafından süresinde peşin harcın yatırıldığı anlaşılmıştır.

Davalı , davacının fesih iradesinin bulunmadığı, dava tarihinden sonra dahi Finansal Kiralama borcunun tahsil edildiği iddiasında bulunduğundan mahkememizce dosya Finansal Kiralama konusunda uzman bilirkişi ...'a tevdi edilerek dava tarihi ve fesih ihtarından sonra Finansal Kiralama Sözleşmesinden kaynaklanan kira borçlarının davacı tarafından ihtirazi kayıtsız tahsil edilip edilmediği, varsa tahsil edilen miktarın ne kadar olduğu, davacının fesih iradesinin bulunup bulunmadığı hususunda davacı defterleri incelenerek rapor tanzim edilmesi istenilmiş, bilirkişi 14/06/2023 tarihli raporunda özetle;

davacı şirketin ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, taraflar arasında Finansal Kiralama Sözleşmesi imzalandığı, kiralamaya sat-kiralama yöntemi ile gayrimenkul kiralamasının konu edildiği, sözleşmenin dava dışı... tarafından kefil olarak imzalandığı, dövizli borçların temerrüt faiz oranının %50 olarak kararlaştırıldığı, 24/06/2016 tarihinde akdedilen sözleşmeye istinaden nihai ödeme planının davalıya tebliğ edildiği ve 60 ay kira ödemeli , 500 Euro devir bedeli olan nihai ödeme planına göre toplam kira tutarının 3.095.765,654 Euro olduğu,

kira borçlarının ödenmemesi üzerine davalıya keşide edilen... tarihi ihtarname ile ... nolu sözleşmeden dolayı 15/08/2018 kirasından 15.366,33 Euro, 15/09/2018 kirasından 22.592,88 Euro ile temerrüt faizi 7.244, 40 Euro olmak üzere toplam 45.203,61 Euronun Finansal Kiralama Kanununun 31. Maddesi ve Sözleşmeye göre 60 gün içinde ödenmesi gerektiğinin ihtar edildiği, ihtarnamenin davalının sözleşmedeki adresine 03/10/2018 tarihinde tebliğ edildiği ve tebliğ mazbatasında " Tebliğ evrakı , iş yerinde işçi , memur, sekreteri ...'ya tebliğ edildi" şerhinin bulunduğu,

tebligatın yetkili kişiye tebliğ edilip edilmediğinin takdirinin mahkemeye ait olduğu, davacının %35 temerrüt faizi oranının taraflar arasında kabul edilen %50 orandan düşük olması sebebiyle temerrüt faizi olarak %35 oran üzerinden hesaplama yapıldığı, davacının ihtar tarihi itibari ile 15/08/2018 kirasından ve 17/09/2018 tarihinde yapılan tahsilattan sonra 15.366,33 Euro ve 22.592,88 Euro alacaklı olduğu , davalı şirketin ödenmeyen 37.959,21 Euro ile kira borcu ile 7.244,40 Euro temerrüt faizinden ibaret borçlarının tamamını devren 60 günlük sürede ödemediği, verilen 60 günlük süre içerisinde 15.369,52 Euro ödeme yapıldığı,

davacı defter ve kayıtlarına göre ihtarnamede talep edilen tutarın tamamının ödenmemesi sebebiyle tebligatın geçerli olduğunun kabul edilmesi halinde fesih koşullarının oluştuğu ve davacının fesih iradesinin bulunduğu kanaatine varıldığı, ihtarnamenin keşide edildiği tarihten 60 günlük sürenin dolduğu tarihe kadar davalıdan 15.369,52 Euro , 60 günlük sürenin bitiminden dava tarihine kadar 18.113,80 Euro , dava tarihinden sonra ise toplam 223.387,07 Euro tahsilat yapıldığı, inceleme tarihi itibari ile 2.272.823,37 Euro kira borcu bulunduğu, yapılan tahsilatların ihtirazi kayıtla tahsil edildiğine dair mübrez bir belge bulunmadığı,

mahkeme tarafından tebligatın usulüne uygun ve geçerli bir tebligat olduğu kabul edildiği takdirde fesih koşullarının oluştuğu yönünde görüş ve kanaat belirttiği anlaşılmıştır.

Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde;

Dava, Finansal Kiralama Sözleşmesinin feshi nedeniyle taşınmazların aynen iadesi ve Finansal Kiralama şerhinin tapudan terkini istemine ilişkindir.

Davacı, davalı ile akdedilen finansal kiralama sözleşmesi kapsamında sat-geri kiralama yoluyla davalıya teslim edilen taşınmazların, davalının kira ödeme planına uymadığı iddiasıyla iadesi ile finansal kiralama şerhlerinin tapudan terkinini talep etmiştir.

6361 sayılı Kanunu'nun 31/1 maddesinde "kiralayan finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği 30 günlük süre içerisinde de bu bedelin ödenmemesi halinde sözleşmeyi fesh edebilir. Ancak sözleşmede süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise bu süre 60 günden az olamaz. 1 yıl içerisinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından fesh edilebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Bu düzenleme kapsamında davalının temerrüde düşürülmesi için davacı tarafından gönderilen ihtarnamenin "tebliğ evrakı iş yeri sahibi bulunmadığından tebliğ evrakı işyerinde işçisi ... imzasına 03.10.2018 tarihinde adreste tebliğ edildi." şerhi ile tebliğ edildiği, ancak dosya içindeki Ekim-2018 SGK dönem bordrosuna göre davalı şirketin çalışanları arasında...'nın yer almadığı anlaşılmaktadır.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 12. maddesine göre; hükmi şahıslara tebligat, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden fazla ise yalnız birine yapılır. Aynı Kanun'un 13. maddesinde ise "tebliğ yapılacak bu kişiler, herhangi bir sebeple mutad iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde, tebliğ orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

Tebligat Yönetmeliği'nin 21. maddesinde de; "tüzel kişi adına, tebligatı kabul edecek kişi herhangi bir sebeple mutad iş saatlerinde iş yerinde bulunmadığı veya o sırada evrakı bizzat alamayacak durumda olduğu takdirde, tebliğin, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılacağı, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde vazife itibariyle tüzel kişinin yetkilisinden sonra gelen kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu kabil işlerle vazifelendirilmiş biri olması lazım geldiği,

bunların da bulunmadığı tebliğ mazbatasında tespit edilmek şartıyla, o yerdeki diğer memur veya müstahdemlerinden birine yapılacağı" hüküm altına alınmıştır.

Anılan düzenlemeler çerçevesinde, tebligatı alan kişinin şirket yetkilisinden sonra gelen kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu işlerle vazifelendirilmiş kişilerden olup olmadığı tek tek araştırılmadan, yetkilinin aranıp bulunamadığı tevsik edilmeden ve bu husus tebligat parçasına şerh edilmeden doğrudan tebligatın teslimi usulsüz olduğu gibi tebliğ işlemi yapılan şahsın muhatabın çalışanı olmadığı hallerde geçerli bir tebligattan dahi bahsedilemez.

Bu itibarla somut olayda, davalı şirkete çıkarılan ihtarın davalı çalışanı olmadığı anlaşılan ...'ya tebliği geçerli bir tebliğ hükmünde olmayıp, 6361 sayılı Kanun'un 31/1 hükmüne göre temerrüt oluşmadığından taşınmazların iadesine ilişkin erken açılan (mevsimsiz ) davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP