İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2020/338 K.2025/89

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin önlenmesi&tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın “...” ve “...” ibareli markalarının Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli olduğunu, uzun yıllardır Türkiye genelinde tanınan bir marka haline geldiğini ve bu markaların kendisine ait olduğunu ,ambalaj tasarımlarında özgün renk kombinasyonları (...), kadın figürü ve ürün yerleşimi kullandığını, bu unsurların marka kimliğiyle özdeşleştiğini ,Davalı tarafın “...” markalı ürün kullanımlarında ise gerek ambalaj tasarımı, gerekse kadın figürünün kullanımı, renk seçimleri ve genel görsel bütünlük açısından davacının ürünleriyle neredeyse birebir benzerlik taşıdığını,

dosyaya sunulan toplam 13 adet görsel ile ihlalin sabit olduğunu, davalı tarafından kullanılan kadın figürünün neredeyse aynı biçimde ve aynı açıda sunulması, ambalaj üzerindeki grafik öğelerin yerleşimi ve kullanılan slogan benzerliği de dikkate alındığında, davalının kötü niyetli hareket ettiği ni, eylemin hem marka hakkını ihlal ettiğini hemde haksız rekabete neden olduğunu, Davalı ...,'a ''...” internet sitesine erişimin engellenmesini, tabelaların indirilmesini, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu madde 149 vd. ve Türk Ticaret Kanunu madde 56 uyarınca SMK 151/2-a kapsamında 250.000 TL Maddi ve 250.000 TL Manevi Tazminata hükmedilmesini,

hükmün masrafı davalıdan alınarak kamuya ilan yoluyla duyurulması amacı ile tirajı yüksek gazetelerden birinde yayınlanmasını talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... tescil numaraları “...” ve ... nolu markaların ... adına tescilli olduğunu, davalı kullanımlarının gayet normal olduğunu, kullanım amaç ve yerinin davacının tekelinde veya irade ve insiyatifindeymiş gibi lehine olacak şekilde yorumlanmasının amaca hizmet etmeyeceğini, her ne kadar davacının elinde bir tepsi içinde dumanı tüten bir kase taşıyan kadın figürünü münhasıran sahiplenmiş olsa da ...numaralı ... adına tasarım tescilinin bulunduğunu, her iki kadın figürü arasındaki belirleyici nitelikteki farklılıkların yadsınamaz şekilde ortada olduğunu,

davacı firmaya ait kadın figürünün profilden bir görünüm arz ederken davalıya ait kadın figürünü cepheden bir görünüm arz ettiğini, davalının haksız kazanç sağlama gayesi olmadığını, serbest piyasa koşulları içerisinde ticaretini yaptığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmişlerdir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık. Davacı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... tescil numaralı “...” ibareli .... sınıfta, ... tescil numaralı “...” ibareli .... sınıfta tescilli markalardan kaynaklı haklara, Davalı Yanın 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu madde 29 ve madde 149/1 vd. uyarınca marka hakkına tecavüzünün ve Türk Ticaret Kanunu madde 55 ve madde 56 uyarınca Haksız Rekabet teşkil eden fiillerinin tespiti, önlenmesi ve durdurulması ile,

tecavüzü oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara el konulmasını, el konulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde davacıya mülkiyet hakkı tanınmasını, davacı markaları ile aynı veya iltibasa sebebiyet verecek tüm kullanımların engellenmesi ile aynı şekilde her türlü tanıtım evrakına el konulması,

Davalı ...'a ''...” internet sitesine erişimin engellenmesini, tabelaların indirilmesini, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu madde 149 vd. ve Türk Ticaret Kanunu madde 56 uyarınca SMK 151/2-a kapsamında 250.000 TL Maddi ve 250.000 TL Manevi Tazminata hükmedilmesini, hükmün ilanına karar verilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalının cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş,şirketin ihyası için dava açıldığından davanın sonuçlanması beklenmiş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.

HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişiler ..., ..., ...'in 24/02/2021 tarihli bilirkişi raporlarından özetle.

Davacının ... no ile tescilli markası kapsamında yer alan ....sınıfta yer alan “...”in mevcut olduğu, davalı adına tescilli herhangi bir sınai mülkiyet (marka ve endüstriyel tasarım) kaydının olmadığını, bu haliyle davacının markasının kelime ve şekil kombinasyonundan oluştuğunu, davacının markasında yer alan kelime unsuru ... ibaresi ile davalının kullanımlarında ... kelimesinin kullanıldığını, bu ibarenin davacı markasındaki kelime unsurundan farklı olmasına rağmen, raporlarında ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, davalının kullandığı ŞEKİL unsurunun davalı kullanımlarını davacının tescilli markasından uzaklaştırmaya yetmediğini,

davalının kullanımlarının davacının tescilli markası kapsamında yer alan ürünler üzerinde olduğu, davacının tescilli marka kapsamında ....

Sınıfta yer alan emtiaların hitap ettiği, orta düzeyde tüketici iltibasa düşme ihtimallerinin çok yüksek olduğu, davalı kullanımlarının davacının tescilli markasından kaynaklanan haklarına tecavüz nezdinde teşkil ettiği, davalının kullanımlarının davacının markası ile benzer olduğuna ilişkin tespitlerinin yanısıra davalı tarafından kullanılan ambalaj tasarımının da davacının ürün ambalajlarına aynıyet derecesinde benzer olduğu,

tarafların aynı sektörde ve aynı ürünler için sözkonusu ambalaj tasarımını kullandıkları, sözkonusu emtiaların hitap ettiği tüketici grubunun orta düzeydeki tüketici kitlesi olduğunu, sözkonusu orta düzeydeki tüketici kitlesinin bir malı seçmede ayırdığı zaman, dikkat düzeyi düşünüldüğünde iltibasa düşme ihtimallerinin çok yüksek olduğu, davalı kullanımlarının TTK.nın 55/1 (a)4 maddesi uyarınca davacı aleyhine haksız rekabet teşkil ettiğini bildirmişlerdir.

Bilirkişi ...'ın 24/02/2021 tarihli Mali bilirkişi raporlarından özetle. Davalının Defter ve Belgeleri üzerinde inceleme yapılamamış olduğunu, davalının dosyada bulunan Kurumlar Vergisi Beyanlarından tespitler yapıldığını,davalı ...

Gıda Sanayi Ticaret 1ad.Şti 2017 Yılı Satış rakamı 1.862.312,22 TL iken 2018 yılı satış rakamı 2.559.175,33 TL ye çıktığını, 2019 yılı Satış Rakamı 345.866,61 TL olup, 2020 yılında Davalının Satış rakamının 0 olduğu, Davalının 2017-2018 yılları arasında Yaklaşık yüzde 36 oranında satışlarında artış görülmekte olduğunu, Davacının da 2017 ve 2018 yılları arasındaki satış rakamındaki artış davalının gerisinde olduğunu, Davacının satış rakamına bakıldığında ise 2017 Yılında 3.557.830,64 TL 2018 Yılında 4.488.514,74 TL, 2019 Yılında 6.425.173,54 TL ve 2020 yılında ise 7.185.910,54 TL olarak satışların gerçekleştiğini,

davacının dava konusu ürünlerinin satış tutarlarının ise 2017 Yılında 3.188.929,92 TL, 2018 Yılında 4.060.022,83 TL, 2019 Yılında 6.154.795,02 TL , 2020 Yılında ise 6.015.656,95 TL olarak satışların gerçekleştiğini, davacının toplam yurtiçi satışların tamamına yakını dava konusu ürünlerin satışından kaynaklanmakta olduğunu, dosyadaki verilerle davalının satış rakamlarının ve satışa ait mallarının hangi oranda davacının malları ile benzer oranda olduğu ve satışlarındaki artışın ne kadarının haksız rekabetten kaynaklandığı mevcut veriler ile tespit edilememekte olduğunu, Sinai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı,

hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir hesaplanamadığını bildirmişlerdir.

Bilirkişiler ...,..., ...'nın 12/12/2022 tarihli bilirkişi raporlarından özetle; davacı ... ve Dava dışı ... e ait; ... ve ... nolu ETBB lerin sahibi oldukları, ayrıca 22.11.2011 tarih ve ... nolu “...” İbareli ... sınıfda... tarih ve ... nolu “...” İbareli Yazı ve Şekilli Markanın .... Sınıflarda davacı adına tescilli olduğunu, davalı adına Marka ve Endüstriyel Tasarım tesciline rastlanmadığı, ... İbareli ...

Şekil Marka Tescilinin davadışı ... adına kayıtlı olarak ..., ..., ... Tescilli Markaların sahibi olduğu ve Davalı Tarafından kullanımda olduğu, Davadışı ... (TPE ... Sahibi Kod: ...) ye ait. 18.11.2020 tarih ... nolu “...” İbareli ...Marka .... sınıfda, 04.06.2013 tarih ve ...nolu “...” İbareli Yazı Marka .... sınıfda, ... tarih ve ... nolu “...” İbareli ...

Marka ... sınıfda, 6769 sayılı SMK kapsamında koruma altında olduğunu, 30.12.2015 tarih ...nolu “...” Tasarımı... sınıfda, 6769 sayılı SMK kapsamında dava dışı ... adına koruma altında olduğu, Davacı Tarafın iddia ettiği, Davacı/Davalı tarafın sahip/kullanımında olan Markanın.

Kelime ve şekil kombinasyonundan oluştuğu, Davalının kullandığı ŞEKİL unsurunun davalı kullanımlarını davacının tescilli markasından uzaklaştırmaya yetmediği, Tarafların kullanımında olan Tescillerin marka kapsamında ortak ...

Sınıfta yer alan emtiaların hitap ettiği, Şekili oluşturan Çizgi, biçim, renk, ton, doku ve ölçü kriterleri ile bütünlük, uygunluk, orantı ve sözel/Görsel Hiyerarşi, denge, vurgu ve zıtlık ilkeleri ile raporlarının 12. Sayfasında karşılaştırmalı incelemeleri sonucu tespit ettikleri kısmi farklılıklara rağmen, Bütünsel bakış yaklaşımı ile,

Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda karşılaştırılan marka görsellerinin ortalama tüketici üzerinde birbiri üzerinde iltibas yaratacak kadar BENZER olduğunu, davacının tescilli markası kapsamında, Davalının kullanımlarının Ürün Ambalajları üzerinde de yer alması sebebiyle, raporlarının ... Sayfasında Karşılaştırmalı Tarafların Ambalajları üzerinde.

Ambalaj Kompozisyonunu oluşturan, Tarafların Markalarının inceleme kriterleri olan Form Çizgi Şekil Biçim Kompozisyon Konum Renk/ Ton Yüzey Dokusu Marka büyüklüğü, Yarattığı Etkileşim ile belirleyici kriterler üzerinde Grafiksel bazda detaylı inceleme sonucu.

Ambalaj Tasarımında Markanın, yüzeyi kaplayan kompozisyonda hakim ve baskın %40- 50 oranda büyük olması sebebiyle, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda davalı tarafın ambalaj tasarımı, karşılaştırılan marka görsellerinin ortalama tüketici üzerinde birbiri üzerinde iltibas yaratacak kadar BENZER olduğu , tarafların aynı sektörde ve aynı ürünler için söz konusu ambalaj tasarımını kullandıkları, söz konusu emtiaların hitap ettiği tüketici grubunun orta düzeydeki tüketici kitlesi olduğu,

söz konusu orta düzeydeki tüketici kitlesinin bir malı seçmede ayırdığı zaman, dikkat düzeyi düşünüldüğünde iltibasa düşme ihtimallerinin çok yüksek olduğu, davalı kullanımlarının, davacı aleyhine haksız rekabet şartlarını oluşturduğu, Sektörel bazda, Gıda Sektöründe “Gıda Yiyecekleri çeşni/lezzet vericiler” sınıfında.

Davacı firmanın ulusal bazda bilinirliği yüksek market zincirlerinde ve sosyal mecralarda satış faaliyetlerinin yapıldığını, davacının markasının bilinirliğinin bulunduğunun tespit edildiğini, davalı firmanın sosyal mecralarda ve bazı yerel marketlerde satış faaliyetinin olduğunu, bilinirliğinin bulunmadığının tespit edildiğini, marka tescili olarak ...sınıfta yer alan ve “Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler sınıfında faaliyet gösteren her iki firmanın da aynı müşteri kitlesine hitap ettiğini ve hitap edilen ürün ve müşteri kitlesi bakımından aynı olduğunun tespit edildiğini,

mali incelemeye yönelik olarak bilirkişi raporlarının 16-18 sayfalarında değerlendirme yaptıklarını, arz edilen sebeplerle, SMK 151/2-a kapsamında maddi tazminat hesabı yapılmasının mümkün olmayıp, tazminat miktarının TBK ilgili hükümleri çerçevesinde mahkemece takdir edilebileceği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Toplanan deliller, marka tescil belgesi,marka devir belgesi dava dışı ...'a ait tasarım belgesi, mali kayıtlar, ambalaj görselleri,vergi kayıtları, ... 7.ATM nin ... esas-... karar ve 4.9.2023 tarihli ihya kararı, ticari sicil kayıtları, HMK 266 madde kapsamında dosyadaki deliller ile uyumlu denetim ve Hüküm kurmaya elverişli bilirkişilerin raporları bir arada incelendiğinde;

Türk Patent ve marka kurumu tarafından celp edilen marka tescil belgelerine göre davacı ... ve Dava dışı ... adına ve ...nolu “...”şekil İbareli markanın ... sınıfda ... tarihinde , ... nolu “...” şekil İbareli Markanın .... Sınıflarda ... tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır. Kurum tarafından gönderilen ... tarihli yazı ekinde ...tarihli ...

34.noterliğinde düzenlenen ... yevmiye nolu marka devir anlaşması başlıklı yazı içeriğine göre; .. , ...,..., ..., ...,... nolu markalara ait marka haklarının tüm hizmet ve emtia sınıfı ile %50 oranındaki payının huzurdaki davacıya devir edildiği, keza davacının davaya dayanak yaptığı... nolu “...”şekil ve ... nolu ...”şekil markalarının marka tescil belgesinde de marka sahibi olarak huzurdaki dava açan ... ve Dava dışı ...adına tescilli olduğu , keza Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin...E., ...

K., ...E., ... K. ve ... E., ...K. sayılı ilamlarında da işaret edildiği üzere davacının markalarının korunması amacıyla tek başına dava açma hakkına sahip olduğu anlaşılmıştır.

MARKA HAKKINI İHLAL VE HAKSIZ REKABET İDDİLARININ İNCELENMESİ

6769 Sayılı SMK'nın 7. maddesinde öngörülen marka tescilinden doğan hakların kapsamı ve istisnaları şu şekilde düzenlenmiştir.

(1) Bu Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir.

(2) Marka tescilinden doğan haklar münhasıran marka sahibine aittir. Marka sahibinin, izinsiz olarak yapılması hâlinde, aşağıda belirtilen fiillerin önlenmesini talep etme hakkı vardır:

a) Tescilli marka ile aynı olan herhangi bir işaretin, tescil kapsamına giren mal veya hizmetlerde kullanılması.

b) Tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer mal veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından tescilli marka ile ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali bulunan herhangi bir işaretin kullanılması.

c) Aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde olmasına bakılmaksızın, tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve Türkiye'de ulaştığı tanınmıştık düzeyi nedeniyle markanın itibarından haksız bir yarar elde edecek veya itibarına zarar verecek veya ayırt edici karakterini zedeleyecek nitelikteki herhangi bir işaretin haklı bir sebep olmaksızın kullanılması.

(3) Aşağıda belirtilen durumlar, işaretin ticaret alanında kullanılması hâlinde, ikinci fıkra hükmü uyarınca yasaklanabilir:

a) İşaretin, mal veya ambalajı üzerine konulması.

b) İşareti taşıyan malların piyasaya sürülmesi, teslim edilebileceğinin teklif edilmesi, bu amaçlarla stoklanması veya işaret altında hizmetlerin sunulması ya da sunulabileceğinin teklif edilmesi.

c) İşareti taşıyan malın ithal ya da ihraç edilmesi.

ç) İşaretin, teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması.

d) İşareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması.

e) İşaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması.

f) İşaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması.

(4) Markanın sahibine sağladığı haklar, üçüncü kişilere karşı marka tescilinin yayım tarihi itibarıyla hüküm ifade eder. Ancak marka başvurusunun Bültende yayımlanmasından sonra gerçekleşen ve marka tescilinin ilan edilmiş olması hâlinde yasaklanması söz konusu olabilecek fiiller nedeniyle başvuru sahibi, tazminat davası açmaya yetkilidir. Mahkeme, öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak tescilin yayımlanmasından önce karar veremez.

6769 Sayılı SMK m. 29/l-(b) hükmü uyarınca markanın hak sahibinin izni olmaksızın aynı veya ayırt edilemeyecek şekilde benzerinin kullanılması yoluyla taklit edilmesi doğrudan marka tecavüzü olarak öngörülmüştür.

Bununla birlikte tescilli marka ile aynı olan işaretin tescil kapsamına giren mal veya hizmetlerde kullanılması da marka tecavüzü olarak öngörülmüştür (SMK m, 7/2-(a)), Öte yandan tescilli marka ile aynı veya benzer olan ibarenin tescilli markanın kapsadığı aynı veya benzer mal ve hizmetlerde kullanılması durumunda halk nezdinde karıştırılma ihtimalinin söz konusu olması halinde ilgili kullanım marka hakkına tecavüz teşkil edecektir (SMK m. 7/2-(b)).

TTK MADDE 54- (1) Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.

(2) Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.

Bilirkişi raporundaki değerlendirmeler incelendiğinde; ... numaralı “...” markasının , dava dışı ... adına .... Sınıflarda 04/06/2013 tarihinden itibaren tescilli olduğu, ... numaralı “..." markasının ,... adına .... Sınıfta 18/09/2009 tarihinden itibaren tescilli olduğu... tescil nolu endüstriyel tasarımın ... adına tescilli olduğu hususu davalı vekili tarafından bildirilmiş, bu beyana göre marka ve tasarımlar da bilirkişilerce incelemeye alınmıştır.

Ancak huzurdaki davada davacıların marka tescili ve şekil görseli dava dışı kişiye ait markanın tescil tarihinden önceki bir tarih olan 1996 yılına ait olup, dolayısıyla SMK 155. Madde kapsamında davalının bir başkası adına tescilli haklara dayalı olarak savunma yapması sonuca etkili görülmemiştir.

... ye ait who’s kaydı incelendiğinde; ...Şti adına kayıtlı olduğu, 18/07/2019 tarihinde oluşturulduğu ve 17 Temmuz 2021 tarihine kadar geçerli olduğu anlaşılmıştır.

Dava dışı ... adına tescilli ... nolu ambalaj deseni 30.12.2015 başvuru tarihi ile bültende 1.2.2016 tarihinde yayınlanmış, 30.12.2015 tarihinde ise tescil edilmiş olduğu Türk Patent ve marka kurumunun mahkememizin 20.4.2022 tarihli yazılarına istinaden gönderdiği tasarım tescil belgesi ve ekindeki görselden anlaşılmıştır. Ambalaj deseni incelendiğinde üzerinde ... ibaresi yer almaktadır.

Eski dönemlere ait kadın görseli önde cepheden ve tek eli ile üzerinde duman olan tepsiyi/tabağı tutar biçimde resmedildiği ile ambalajların üzerine konulacak yazıları gösteren bir görsel ile tasarım tescili alındığı, ancak tasarımda ön planda olan görselin kadın figürü ile ... ibaresi olduğu görülmektedir.

Ancak bu ambalaj tasarımı her ne kadar tasarım olarak kayıt edilmiş ise de görsel anlamda markasal etki için tescil aldığı ancak tasarımın tescil aldığı tarih itibarıyla yine SMK 155 madde kapsamında davacıya karşı ileri sürülemeyeceği anlaşılmıştır.

Davacının markasının dairesel bir alan önünde siyah/beyaz hafif yan tarafa doğru dönmüş elinde üzerinden duman çıkan bir tepsi tutan ve siyah-beyaz noktalı mutfak önlüğü olan kadın görselinin altında eliptik siyah renkli alan üstünde ... ibaresinin yazılı olduğu şekil ve kelime unsurlarından oluşan bir marka olduğu, bütünsel bakış açısı ile şekil ve ... ibaresinin birlikte markanın esas unsurunu oluşturduğu, Bu marka adı altında davacının ticari takdim şeklini... emtiasını kırmızı ambalaj ile, ... emtiasını yeşil ambalaj ile , ...emtiasını ise beyaz ambalaj içinde sunduğu, tescilden farklı olarak ambalajlarında ... değil, ... olarak kullandığı , ambalajların ise ... ve ... renk unsurları ile kombin edildiği anlaşılmaktadır.

Davalı aldığı bir lisans ile yasal olarak kullanımda bulunduğunu ispat edememiş, adına tescilli herhangi bir sınai mülkiyet (marka ve endüstriyel tasarım) kaydının olmadığı anlaşılmıştır.

Davalının ürünleri incelendiğinde; ambalajları üzerine sebzeli çeşni emtiasını ... renkli ambalaj içinde, çeşni acılı emitasını ... renkli ambalaj içinde piyasaya tüketicilere sunduğu, ambalajlar üzerinde dairesel bir alan önünde kırmızı/beyaz profilden görünen ve elinde üzerinden duman çıkan bir tepsi tutan .. noktalı elbise olan kadın görselinin altında dikdörtgen alan üstünde ... ibaresinin yazılı olduğu ve sözkonusu şekil ve kelime unsurunun markasal olarak ambalaj üzerine oturtulduğu,

Bu haliyle davacının markasının kelime ve şekil kombinasyonundan oluştuğu, davacının markasında yer alan kelime unsuru .. ibaresi ile davalının kullanımlarında ise ... kelimesinin kullanıldığı, ambalaj üzerindeki kelime ibaresinin farklı olmasına rağmen, , davalının kullandığı ŞEKİL unsurunun davacı markasındaki şekil unsuru ile ayniyet derecesinde benzer olduğu, davalı kullanımlarını davacının tescilli markasından uzaklaştırmaya yetmediği, Her iki taraf ürününün, davacının ... no ile tescilli markası kapsamında yer alan ...sınıfta yer alan “Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler “ den olduğu,

orta düzeyde tüketici kitlesine hitap ettiği, sözkonusu orta düzeydeki tüketici kitlesinin bir malı seçmede ayırdığı zaman, dikkat düzeyi düşünüldüğünde iltibasa düşme ihtimallerinin çok yüksek olduğu, anlaşılmıştır.

Davacı tarafa ait 1996 başvuru tarihli ... numaralı marka tescili, ile davalı ambalajlarında kullanılan ... ibaresi ile beraber kadın görseli karşılaştırıldığında. Karşılaştırılan marka görselleri elinde tepsi tutmak suretiyle stilize edilmiş kadın görselidir. Davacı tarafa ait kadın hafif yan durmuş iki eli ile tepsiyi tutar biçimde resmedilmiş iken, davalı tarafa ait kadın görseli önden ve tek eli ile tepsiyi tutar biçimde resmedilmiştir.

Kadınların resmediliş tarzları, saç şekilleri özellikle 50 li yıllarda sıklıkla kullanılan benzer grafik karakterdedir. Kadınların elbiseleri incelendiğinde davacının figüründeki kadının bluz ve önlüğü puantiyeli desenlidir.

Davalı kullanımındaki kadın görselinde de puantiyeli elbise seçilerek , iltibas olgusu güçlendirilmeye çalışılmıştır.Öte yandan Her iki kadın görseli noktalı bir zemin üzerinde yer almakta olup,davacı tarafa ait görsel tam, davalı tarafa ait görsel yarım daire zemindedir.Her iki kadın görselinde de ellerinde tutulan tepsi/ tabak görselleri bulunmaktadır.

Görsellerin altında marka adı yer almakta olup, davacı tarafa ait görselde eliptik, davalı tarafa ait görselde dikdörtgen öğe kullanılmıştır. Kadınlara ait figürün stilize ediliş yöntemi, tercih edilen kadının saç/kıyafet gibi dönemsel görsel kodları, gerekse elbiselerinin desenlerinin biçim, yerleşim ve oranları son derece benzer olduğundan tükecinin aynı reyonda gördüğü bu iki farklı ürünü aynı aileden geldiği izlenimine kapılacağı,

keza tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda dahi karşılaştırılan marka görsellerinin ortalama tüketici üzerinde birbiri üzerinde iltibas yaratacak kadar benzer olduğu alınan her iki heyet raporları kapsamı ile anlaşıldığından ve davalı kullanımlarının davacının tescilli markasından kaynaklanan haklarına tecavüz teşkil ettiği anlaşıldığından; davalının davacının marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesi gerekmiştir.

TAZMİNAT İSTEMİNİN İNCELENMESİ

6769 sayılı SMK'nun 151.maddesine göre; "(1) Hak sahibinin uğradığı zarar, fiili kaybı ve yoksun kalınan kazancı kapsar. (2) Yoksun kalınan kazanç, zarar gören hak sahibinin seçimine bağlı olarak, aşağıdaki değerlendirme usullerinden biri ile hesaplanır:

a) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir.

b) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç.

c) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli.

(3) Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, özellikle sınai mülkiyet hakkının ekonomik önemi veya tecavüz sırasında sınai mülkiyet hakkına ilişkin lisansların sayısı, süresi ve çeşidi, ihlalin nitelik ve boyutu gibi etkenler göz önünde tutulur.

(4) Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, ikinci fıkranın (a) veya (b) bentlerinde belirtilen değerlendirme usullerinden birinin seçilmiş olması hâlinde, mahkeme ürüne ilişkin talebin oluşmasında sınai mülkiyet hakkının belirleyici etken olduğu kanaatine varırsa, kazancın hesaplanmasında hakkaniyete uygun bir payın daha eklenmesine karar verir. (5) Mahkeme, patent haklarına tecavüz hâlinde, patent sahibinin bu Kanunda öngörülen patenti kullanma yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğu kanaatine varırsa yoksun kalınan kazanç, ikinci fıkranın (c) bendine göre hesaplanır.

(6) Coğrafi işarete veya geleneksel ürün adına tecavüz hâlinde bu madde hükmü uygulanmaz." hükmü amirdir.

Davacı yan SMK 151/2-a kapsamında tazminat incelemesi talep etmiştir. Yani Sınai Mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelire göre hesaplanmasını talep etmiştir.

Mali yönden yapılan incelemeler, gelir vergisi kayıtları , kullanıma esas ürünün niteliği ve kullanım alanları incelendiğinde.

Davalının Defter ve Belgeleri üzerinde inceleme yapılamadığı, davalının tasfiye olduğu, daha sonra ihya edilmiş ise de mali yönden ticari defterlerinin incelenemediği, ancak celp edilen Kurumlar Vergisi Beyanlarına göre; davalı ... ltd.Şti 2017 Yılı Satış rakamı 1.862.312,22 TL iken 2018 yılı satış rakamı 2.559.175,33 TL ye çıktığını, 2019 yılı Satış Rakamı 345.866,61 TL olup, 2020 yılında Davalının Satış rakamının 0 olduğu, Davalının 2017-2018 yılları arasında Yaklaşık yüzde 36 oranında satışlarında artış görülmekte olduğu, Davacının da 2017 ve 2018 yılları arasındaki satış rakamındaki artış davalının gerisinde olduğu,

Davacının satış rakamına bakıldığında ise 2017 Yılında 3.557.830,64 TL 2018 Yılında 4.488.514,74 TL, 2019 Yılında 6.425.173,54 TL ve 2020 yılında ise 7.185.910,54 TL olarak satışların gerçekleştiğini, davacının dava konusu ürünlerinin satış tutarlarının ise 2017 Yılında 3.188.929,92 TL, 2018 Yılında 4.060.022,83 TL, 2019 Yılında 6.154.795,02 TL , 2020 Yılında ise 6.015.656,95 TL olarak satışların gerçekleştiğini, davacının toplam yurtiçi satışların tamamına yakını dava konusu ürünlerin satışından kaynaklanmakta olduğu,

dosyadaki verilerle davalının satış rakamlarının ve satışa ait mallarının hangi oranda davacının malları ile benzer oranda olduğu ve satışlarındaki artışın ne kadarının marka tecevüzü nedeniyle ve haksız rekabetten kaynaklandığı hususunun mevcut veriler ile tespit edilememekte olduğu, Sinai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir hesaplanamadığı mali bilirkişi tarafından tespit edilmiştir.

Bu durumda maddi tazminat BK hükümlerine göre takdir edilecektir. Kanun koyucu marka sahibinin yoksun kaldığı kazancı tespit ederken marka hakkına tecavüz nedeniyle marka sahibinin kavuşamadığı muhtemel kârı koruma altına almayı amaçladığı görülmektedir. Yoksun kalınan kazanç hesaplanırken, markanın ekonomik değeri, önemi, markanın tecavüz eylemi anında ne kadar süredir piyasada olduğu, varsa olası lisans örnekleri vb. etkenlerin dikkate alınması gerektiği kabul edilmektedir.

Özellikle markaya yönelik talep ve markanın kendisi arasındaki ilişki burada büyük önem teşkil etmektedir. Başka bir deyişle, tüketicilerin markanın uygulandığı ürünü satın alırken, bu ürünün markasını ne kadar dikkate aldığı, ürün markasının, tüketicilerin o ürünü satın alma kararı vermesinde önem arz eden nitelikte olup olmadığı gibi hususların tespiti belirlenecek olan tazminat açısından da önem teşkil etmektedir.

Huzurdaki davada ise davacı marka üzerinde %50 oranında hak sahibidir. Öte yandan davalı ürünleri üzerindeki yazı kullanımlarında birebir davacının tescilli markası olan ... u değil ,... markasını kullanmıştır.

Dolayısıyla birebir davacının markası adı altında bir ticari faaliyet yürütmese de bilirkişi raporları kapsamına göre davalının kullandığı ŞEKİL unsuru olan ve aynı zamanda davacı adına görsel olarak marka adı ile tescilli olan kadın görseli figüründeki kullanımların şekil unsuru ile ayniyet derecesinde benzer olduğundan haraket ile ihlal eylemini gerçekleştirdiği bilirkişilerce tespit edildiğinden ancak bu kullanımların davalının ne kadar kar elde ettiği,

davalı eylemleri nedeniyle davacının ne miktarda kardan mahrum kaldığı tespit edilemediğinden ancak davalı eyleminde haksız olduğundan BK hükümlerine göre hakkaniyete uygun bir maddi tazminat belirlenmesi gereklidir.

Markalar arasında biçim, renk, grafik unsurlar, düzenleme ve tertip tarzı olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede bir benzerlik bulunduğu, işin uzmanı veya dikkatli kişilerden oluşmayan, makûl düzeyde bilgilendirilmiş, marka ve başvuru konusu işareti aynı anda görüp detaylarını karşılaştırma olanağı bulunmayan, daha önce görüp yararlandığı markanın aşağı yukarı net anısının tesirinde olan ortalama düzeydeki alıcı kitlesinin, yargılama konusu ürünler için ayırdığı satın alım ve yararlanım süresi içinde, davalının markasını gördüğünde bunun davacının mesnet markalarından farklı bir marka olduğunu algılayamayacağı,

tescilli markaların bir uzantısı, yeni bir versiyonu, yeni bir serisi olarak algılanmasının yüksek ihtimal dahilinde olduğu, taraf markaları arasında iltibas bulunduğu, diğer taraftan, dava konusu markanın ürünün uygulandığı emtianın yemeklere damak tadı artırımı için katkı ile oluşturulmuş ... tabir edilen bir gıda grubuna dahil olduğu, piyasada emsal olarak birden çok marka adı altında ürün olduğu,

dolayısıyla özellikle tüketicinin ürünlerin üzerindeki katkı oranlarını, sağlık alanında uzmanların yönlendirmelerini günümüz toplumunda dikkate alan bir tüketici kesiminin ise markadan daha çok üzerindeki katkı içerikleri ve oranlarına göre tercih yaptığı da bilenen bir gerçeklik olduğundan, Borçlar Kanunu'nun 50/2. maddesine göre, uğranılan zarar miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hakimin, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri gözönünde tutarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyeceği, gerçek zararın tespitinin hiçbir kuşkuya yer bırakmaksızın tespitinin somut olay açısından mümkün olmadığı,

TBK'nın 50/2.maddesi uyarınca mahkememizce maddi tazminatın somut olayın özelliklerine uygun olarak talep edeni mükafatlandırır, ihlal edeni ödüllendirir nitelikte bulunmaması kuralından hareket ile takdiren 50.000- TL maddi tazminatın 18.7.2019 tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Bir tür haksız eylem niteliği taşıyan davalının marka hakkına tecavüzü sonucu, davacı marka sahibinin piyasada edindiği imaj ve güvenden oluşan manevi ticari varlığında meydana gelen kayıp nedeniyle manevi tazminat isteminin yerinde olduğu, davalının basiretli tacir gibi davranmayarak, gerekli izni almaksızın davacı markasına yanaşarak kullanımda bulunduğu, eyleminde kusurlu olduğu, oluşan haksız eylemin manevi tazminatı da gerektirdiği sonucuna ulaşılmış bu nedenle takdiren 20.000 -TL manevi tazminatın olay bakımından uygun kabul edilebileceği kanaatine varılmış, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmesi gerektiğinden yukarıda açıklanan gerekçeye göre aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸