İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/43 K.2024/287

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacının uzun yıllardır tornacılık ve yan sanayi ürünlerinin üretiminde faaliyet gösterdiği, üretim sürecinde yeni tasarımlar yapılarak ve yeni teknikler kullanılarak üretim faaliyeti gerçekleştirdiğini, Davacının ortaklarından ... ile kilitleme sağlayan pencere emniyet kilidi isimli buluşu yapmış ve tescil ettirdiği, davalı tarafın eşine ait ... isimli şirketin davacı tarafından gerçekleştirilen buluşu taklit etmesi ve davacının fikri haklarına tecavüz etmesi sebebiyle ...

1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasından dava dışı ... hakkında dava açıldığını, söz konusu dava hali hazırda derdest olmakla birlikte gerek bu dava kapsamında yapılan bilirkişi incelemesinde gerekse de davadan önce yapılan tespit bilirkişi raporunda dava dışı ...'nin müvekkilin ...numaralı faydalı model belgesinden kaynaklanan fikri haklarına tecavüz ettiği tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edildiğini, ancak davalının eşi veya yakın akrabası olan ... ...

4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Hakimliği'nin ...Esas sayılı dosyası kapsamında davacının ... numaralı faydalı model belgesinin kanunun aradığı şartlara haiz olmadığından bahisle iptalini talep ettiğini, dava dışı ..., davalının ortağı olduğu şirketin, müvekkilin ... numaralı faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüz etmediğini zira ürettiği ürünlerin kendine ait ...numaralı tasarım belgesine dayanan hak ile üretimlerini gerçekleştirdiklerini beyan ettiğini, Davalı tarafın yeni ve ayırt edici olduğunu iddia ederek tasarlayıp belgeye bağladığı tasarımın müvekkilinin ...numaralı faydalı model belgesinin aynısı olduğu,

yine müvekkilinin faydalı model belgesinin iptalini istedikleri dosyada örnek olarak ileri sürdükleri ... numaralı otomatik güvenlik kilidi isimli başvurunun da birebir aynısı olduğu belirtmiş ve davalının yenilik ve ayırt edicilik unsurları taşımayan ... sayılı tasarım belgesinin iptali ile TPE sicilinden terkinine yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ...numaralı patent başvurusunda emniyet kilidinin merkezden butonlu (düğmeli) olduğu, davaya konu emniyet kilidinin ... başvuru tarihli...numaralı faydalı model başvurusu tarif namesi incelendiğinde emniyet kilidinin uçtan çalıştırıldığı, bir çok parçadan oluştuğu ve bu parçaların İmalat ve montajının zor olduğunun görüldüğü, ...başvuru numaralı faydalı modelde bulun fazla parça ve montaj zorluğu probleminin ... başvuru numaralı patent başvurusunun çözdüğü, bu çözümün davaya konu emniyet kilidinin çalışma şeklinin merkezde düğme konularak yapılmış olduğu,

kısacası Emniyet kilidindeki düğme hareketli mandal ucundan alınıp hareketli mandal merkezinde tasarımı yapıldığı, davaya konu ... başvuru numaralı faydalı model de düğmenin merkezinde bulunduğu bir tasarım olduğu, davaya konu olan ...başvuru nolu faydalı modelin çalışma şekliyle ... başvuru numaralı patentin çalışma şeklinin birebir aynı olduğu, bu yönü ile ... numaralı başvurunun faydalı model olmadığı, ... başvuru numaralı faydalı modelin düğmeyi çalıştıran mekanizmasının ... başvuru nolu patentin düğmeyi çalıştıran mekanizması İle fonksiyon anlamında bire bir aynı olduğu,

...başvuru numaralı faydalı modelin düğmeyi çalıştıran mekanizmasının ...başvuru numaralı patentin düğmeyi çalıştıran mekanizmasından ufak tefek farklılıklar içermekte olduğu bu farklılıkların... başvuru numaralı faydalı model ... başvuru numaralı Patente karşı yeni yapmadığı, başka bir ifade ile ... başvuru numaralı faydalı modeli, ...başvuru numaralı patent başvurusunun taklit olduğu, hükümsüz kılınması gerektiği, bununla İlgili olarak ...

4 Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında davacının 2..., başvuru numaralı faydalı modelinin hükümsüzlüğü için müvekkili eşinin şirketi olan ...'nin hükümsüzlük davası açtığı, anılan dava dosyasında bilirkişi incelemesi yapıldığı bilirkişinin davacının faydalı modelinin hükümsüz sayılması konusunda görüş bildirdiği, davacı yanın müvekkillerini zor durumda bırakmak için iş bu davayı açtığı,... başvuru numaralı Patent Başvurusu ...) ...

Patentten dolayı reddedildiği, bunun da Anonim olmuş bir tasarımın haksız ve hukuka aykın olarak davacı tarafından ... başvuru numaralı faydalı model olarak tescil edildiği, bu tescilin mahkeme tarafından hükümsüz kılınması gerektiği, hükümsüzlüğünü talep ettikleri ... başvuru numaralı faydalı model ile bu faydalı modelin başvuru tarihinden çok önce başvuru yapılmış ... başvurunun aynı olduğu, davalı olan müvekkili ...' nin ...

Satışını yaptığı emniyet kilidinin davaya konu ... başvuru numaralı Faydalı Model den bir çok farklılıklar içermesine rağmen ...

2. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mah. ...D.iş nolu tespit davasında bilirkişi heyeti tarafından eşdeğer görülmesine bu dava sebebiyle itiraz ettiklerini, çünkü bizzat müvekkili tarafından geliştirilmiş yeniliklerin emniyet kilidinin geliştirilmiş hali olduğunu, buna rağmen tespit davası bilirkişi heyetinin eşdeğer olmamasına rağmen eşdeğer görüyorsa davaya konu...başvuru model ... başvuru numaralı Patent başvuru nolu ürüne eşdeğer olduğu, bunun sonucunda..., başvuru numaralı faydalı modelin hükümsüz kılınması gerektiği, açıklanan nedenlerle modeldeki farklılıkların davaya konu ... başvuru numaralı faydalı modele benzemediği,

anonim olan emniyet kilidinin geliştirilmiş şekli olduğunu davanın reddini talep etmiştir.

Bilirkişiler ..., ... ve ... 25/04/2024 tarihli bilirkişi raporlarında özetle.

Dava konusu yenilik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarınlar “çocuk ve hırsız güvenlik kilidi” tasarımı olduğu, ... numaralı tasarım tescili incelendiğinde köşeleri radyuslu dikdörtgen oranlarda bir gövde ve gövde üzerinde her iki yanda daire oranlarda yuva içinde birer adet vida deliği bulunduğu, gövde merkezinde üst yüzeyde hareketli bir kol yer aldığı, kolun uzun kısmının yan kenarlarının içerlek yay formunda olduğu ve üst yüzeyinin kenarlarda bant biçiminde yüksek ve iç kısmının aşağı kotta ve uç kısmında daire biçiminde iç bükey yüzey olduğu,

kolun gövde ile birleştiği kısmın üst yüzeyinde silindir oranlarda bir buton olduğu ve bu öğenin üst yüzeyinin içerlek yapıda olduğu görüldüğü, hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli ... görselleri incelendiğinde tasarımı oluşturan öğelerin benzer biçim, oran, yerleşim ve yüzey özelliklerinde olduğu görüldüğü, tasarımlar arasında bulunan farklar küçük ayrıntılarda olup tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadığı,

tasarımın seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda davalı tarafa ait hükümsüzlüğe talep edilen ...başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli ...görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığı,

resen yapılan araştırmalarda davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ... ve ... numaralı tasarım tescilleri ile işlevsel ve yapısal benzerlik gösteren ürünler tespit edilmiş, bununla beraber başvuru tarihi olan 01.04.2013 tarihinden önce kamuya sunulduğunu gösteren başkaca denetlenebilir görsel bir bilgiye ulaşılamadığı, ... numaralı tasarım tescili numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 01.04.2013 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu,

... numaralı tasarım tescili numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 01.04.2013 tarihi itibari ile koruma şartı olan yer özelliklerine sahip olmadığı, sonuç ve kanaatine varmışlardır.

Aynı heyet tarafından hazırlanan 09/09/2024 tarihli ek rapor ile mahkememizce belirtilen eksikler giderilmiş, kök rapor ile aynı sonucu ihtiva edecek şekilde rapor tanzim edilmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmalığın; Davanın, davalının ... numaralı tasarım belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi talebiyle açıldığı görüldü.

6769 sayılı SMK hükümlerine göre yeni ve ayırd edici tasarımlar belge verilerek korunur. Bir tasarımın aynısı başvuru ve ya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılıklar gösteriyorlarsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın ayırd edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile karşılaştırılacak diğer tasarımın bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır. Ayırd edicilik değerlendirilmesinde ise kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.

Hükümsüzlük sebepleri;

A) Tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmaması,

B) Teknik fonksiyonun tasarım şekillendirmesi,

C) Tasarımın kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olması,

D) Tasarımın gerçek hak sahibinin başkası olması,

E) aynı veya benzer başka bir tasarımın sonradan kamuya açıklanmakla birlikte başvuru tarihinin hükümsüzlüğe konu tasarımdan daha önce olması olarak sayılmıştır.

Bir tasarımın yeni olduğunun kabulü için tasarımın aynısının başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın hiçbir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekir . Küçük ayrıntılar ile farklılık gösteren tasarımlar aynı kabul edilir.

Mahkememizce kaldırma ilamı öncesi davanın reddi yönünde verilen karar BAM incelemesi neticesinde

" Somut olayda, davanın konusunun endüstriyel tasarım belgesinin hükümsüzlüğü davası olduğu, mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de; mahkemece rapor alınan her iki bilirkişi heyetinde de, tasarım uzmanı bilirkişilerin bulunmadığı, bilirkişi raporlarında denetime elverişli ve usulüne uygun şekilde inceleme yapılmadığı, raporlarda tasarımlar arasında farklılıklardan ziyade benzerlikler üzerinde durulması gerekir iken bu husus üzerinde durulmadığı yeterli olmayan bilirkişi raporuna istinaden eksik inceleme neticesinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Tüm bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/6 . maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, Mahkemece öncelikle bilirkişi heyetine tasarım uzmanı bilirkişi eklemek sureti ile oluşturulacak bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılarak sonucuna göre hüküm kurulması için dosyanın ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur." gerekçe ile kaldırılmıştır.

Mahkememizce kaldırma ilamında açıkça belirtildiği üzere heyete tasarım uzmanı eklemek suretiyle rapor alınmış, 25/04/2024 tarihli bilirkişi raporu varılan sonuç itibari ile yerinde tespit ve değerlendirmeler ihtiva etse de Kaldırma ilamında belirtilen "raporlarda tasarımlar arsında farklılıklardan ziyade benzerlikler üzerinde durulması gerekir iken bu husus üzerinde durulmadığı yeterli olmayan bilirkişi raporuna istinaden eksik inceleme neticesinde karar verildiği anlaşılmıştır" kararına istinaden ... numaralı tasarım yönünden farklılıklardan ziyade benzerlik üzerinde yeterince açıklama yapılmadığı ve üzerinde yeterince durulmadığı

anlaşıldığından iş bu eksiklerin giderilmesi amacı ile ek rapor alınmış, dosya kapsamına alınan 09.09.2024 tarihli ek rapor ile eksikler giderilmiş ve kaldırma ilamı sonrası alınan iki rapor ile Bam ilamına uygun olacak şekilde incelemeler yapılmış, alınan iki rapor birbirini tamamlayıcı ve somut olay ile yüksek mahkeme kararında belirtilen eksiklere uygun olduğu mahkememizce değerlendirilmiştir.

Yapılan tetkik ve inceleme neticesinde;

...numaralı tasarım yönünden inceleme yapıldığında, hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan görseller ile karşılıklı olarak incelendiğinde ; bam ilamına uygun olacak şekilde bilirkişilerce yapılan incelemesi neticesinde tasarımı oluşturan öğelerin benzer biçim, oran yerleşim ve yüzey özelliklerinde olduğu görülmüştür.

Tasarımlar arasında bulunan farklar küçük ayrıntılarda olup tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadığı, bu durumda ... numaralı tasarım yönünden başvuru tarihi itibari ile yenilik ve ayırt edicilik vasfına haiz olmadığı, bu durumda hükümsüzlük için koşulların oluştuğu, dosya kapsamına alınan 25/04/2024 tarihli bilirkişi raporu davalı vekiline tebliğ edilmesine rağmen davalı vekilinin süresi içerisinde rapora yönelik itirazda bulunmadığı anlaşıldığından, bu yönü ile davacı lehine oluşan kazanılmış hak durumu da gözetilerek;

gerek bam ilamına uygun inceleme ihtiva eden kaldırma ilamı sonrası alınan raporlar gerekse de davacı lehine oluşan kazanılmış hak durumu nazara alınarak, ... numaralı tasarım yönünden açılan davanın kabulü ile bahsi geçen tasarımın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, kararın kesinleşmesi ile hüküm özetinin infaz için TPMK'ya bildirilmesine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

... numaralı tasarım yönünden kaldırma ilamı sonrası alınan her iki raporda da usul ve yasaya uygun incelemeler gerçekleştirilmiş özellikle 09.09.2024 tarihli ek rapor ile Bam ilamında değinilen "raporlarda tasarımlar arsında farklılıklardan ziyade benzerlikler üzerinde durulması gerekir iken bu husus üzerinde durulmadığı yeterli olmayan bilirkişi raporuna istinaden eksik inceleme neticesinde karar verildiği anlaşılmıştır" kararına istinaden gerekli incelemelerin yapıldığı, hükümsüz kılınması istenen tasarımın koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik özelliğine sahip olduğu,

esasen 1 numaralı tasarım yönünden kaldırma ilamı öncesi de aynı tespitlerin yapıldığı, kaldırma ilamı sonrası da iş bu tespiti değiştirecek mahiyette bir hususa rastlanılmadığı görülmekle bu tasarım yönünden davanın reddine karar verilmiş, netice itibari ile davanın kısmen kabul kısmen reddine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır