İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/256 K.2025/290

Mahkememiz 07/04/2021 tarihli 2019/... e. - 2021/... k. sayılı kararının istinaf edilmesi üzerine; İSTANBUL BAM 16.HD'NİN 2021/1355 ESAS VE 2023/874 KARAR SAYILI 07/06/2023 TARİHLİ İLAMI İLE istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği, kararın Temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11.HD’nin 2023/4979 esas, 2024/7389 karar ve 21.10.2024 tarihli ilamı ile bozularak mahkememize gönderilmiş olup, bozma usul ve yasaya uygun olduğundan bozma sonrasında dava dosyası mahkememiz 2024/256 esas sayılı numarasına kayıtlanarak, usul ve yasaya uygun görülen bozma ilamına uyularak sonucu yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı / Karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı/karşı davalı vekili dava dilekçesinde; mobilya aksesuarlarının üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren müvekkilinin 2016/... tescil numaralı endüstriyel tasarım belgesinin sahibi olduğunu, piyasada yapılan araştırma sonucunda davalı yanın, davacıya ait tasarımların ayırt edilemeyecek derecede benzerini üretip piyasaya sunarak ticari amaçla kullandıklarını, bu eylemler ile haksız rekabet ve tasarım tecavüzü nedeniyle müvekkilini zarara sokarak haksız kazanç sağladıklarını, bu hususta ....

Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ...

Değişik iş dosyası ile tespit yapıldığını, davaya konu 2016/... tescil no'lu endüstriyel tasarım belgesindeki 7 no'lu tasarımın tüm unsurları ile benzer olarak üretildiğini, metal aksamının benzer olarak farklı versiyonlarda kullanıldığını, tespit raporunda bu durumun bilirkişi tarafından belirtildiğini belirtmiş ve davaya konu 2016/... numaralı tasarım ürünlerinden (7) numaralı kulp tasarımına tecavüz ve haksız rekabet gerçekleştirildiğinin tespitini, men’ini ref'ini, belirsiz alacak niteliğinde olmak ve gerekirse sonradan arttırılmak üzere şimdilik 10.000,00 TL maddî, 10.000,00 TL manevi,

10.000,00 TL itibar tazminatın 17.012019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsilini, tazminat hesaplamasının SMK'nin 151/2-b maddesine göre davalının elde ettiği net kazanca göre yapılmasını, dava konusu tasarımların benzerinin üretilmesinin, piyasaya sunulmasının, ticaret alanına çıkarılmasının ve satılmasının engellenmesini ve toplatılmasını talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı / Karşı davacı taraf vekili cevap/karşı dava dilekçesinde özetle; davacı karşı davalı tarafından davaya konu tasarımının kötü niyetli olarak piyasada baskı oluşturmak suretiyle haksız kazanç elde etme çabasıyla tescil edildiğini, bilirkişi tespit raporunun haksız olarak düzenlendiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin tespite konu ürünü piyasaya sürmediğini, satmadığını, haksız rekabette bulunmadığını, tespit raporunda halka biçiminde kulp ögesinin anlaşılmadığını, düz çubuk şeklînde kulp yer aldığını, davaya konu 2016 ... no'lu tasarımlarda düz çubuk şeklinde kulbun yer almadığını,

(7) numaralı kulp tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin bulunmadığını, davacı/karşı davalının aynı sektördeki şahıslara baskı oluşturarak davalar açtığını, haksız rekabet ettiğini, haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, söz konusu tasarımın basit bir halka kulp olduğunu, aynı şeklin 2011 ...77 ve 2016 ... numaralı tasarımlar ile davacı/karşı davalıdan önce tescile konu olmuş durumda olduğunu savunarak asıl davanın reddini, karşı davanın kabulünü, 2016 ... sayılı tescil belgesindeki 7 numaralı kulp tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık; Asıl davada; davacının 2016/... nolu ETB'nin (7 nolu kapı kurp tasarımı) davalı yanca birebir taklit edilmesi suretiyle Endüstriyel tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti men ve ref'i ile belirsiz alacak hükümlerine göre fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla SMK 151/2-b kapsamında davalının elde ettiği net kazanca göre hesaplama yapılarak 10.000 TL maddi 10.000 TL itibar ve 10.000 TL manevi tazminatın 17/01/2019 tarihininden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili, ihtiyati tedbire hükmedilmesi ve hükmün ilanı kapsamında olduğu, karşı dava konusunun ; 2016/... nolu ETB'nin (7 nolu kapı kurp tasarımı) hükümsüzlüğüne ilişkindir.

BOZMA ÖNCESİ YARGILAMA

Mahkememizce davacıya ait tasarımlar ile davalıya ait ürünlerin kıyaslanması neticesinde benzerliklerinin bulunduğunu, ürünlerin bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimin davacıya ait tasarım tescili ile belirgin derecede aynı olduğu, tasarıma tecavüzün tespitine yönelik eylemin aynı zamanda haksız rekabete neden olması nedeni ile eylemlerin durdurulmasına karar verilmesi gerektiği, haksız eylem niteliği taşıyan tasarıma tecavüzü sonucu davalının basiretli tacir gibi davranmayarak,

gerekli izni almaksızın davacı tasarımını kullanmasının ve davacı adına tescilli tasarımı ticari faaliyetlerinde kullanmaya devam etmesinin kusurlu bir davranış olduğunu, izinsiz olarak davacıya ait tasarımın kullanılması suretiyle oluşan haksız eylemin manevi tazminatı da gerektirdiği, davalıya ait üç farklı adreste inceleme yapıldığı, sadece bir adreste tecavüze konu ürüne rastlandığı, faturalarda 45 farklı isim ve özellik altında satış yapıldığının anlaşıldığı,

bu itibarla davalının davacıya ait tescilli tasarım hakkına (2016/... nolu... nolu kapı kulpu tasarımına) tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, ancak dava konusu üründen ne kadar net kazanç elde edildiğinin tespit edilemediği, talep edilen 10.000,00 TL tazminatın fahiş olduğu,

davalının kullandığı süre gözetilerek 2.000,00 TL maddi ve 2.000,00 TL manevi tazminatın 17.01.2019 tarihinden itibaren ticari faizi ile davalıdan tahsiline, davacı itibar tazminatı da talep etmişse de tasarımın kötü üretildiği yönünde delil bulunmadığından bu yöndeki istemin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile asıl davanın kısmen kabulüne, hükümsüzlük davasının koşullarının oluşmadığından bahisle karşı davanın reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

İSTANBUL BAM 16.HD'NİN 2021/1355 ESAS VE 2023/874 KARAR SAYILI 07/06/2023 TARİHLİ İLAMI İLE istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği, kararın Temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11.HD’nin 2023/4979 esas, 2024/7389 karar ve 21.10.2024 tarihli ilamı ile bozularak mahkememize gönderilmiştir. TEMYİZ İNCELEMESİ (Yargıtay 11.HD’nin 2023/4979 esas, 2024/7389 karar ve 21.10.2024 tarihli ilamı )

Dava, endüstriyel tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile maddi ve manevi tazminat; karşı dava ise tasarımın hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

Davalı/karşı davacı vekili tarafından sunulan temyiz dilekçesinde, .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 28.02.2023 tarihli ve .... sayılı ilamı ile aynı taraflar arasında görülen davada, işbu davanın konusunu oluşturan 2016/... (7) numaralı tasarımın hükümsüz kılındığı belirtilmiş ancak anılan dosyanın UYAP kayıtlarında yer alan gerekçeli karar içeriğinde, dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında, davacı/karşı davalı tarafa ait 2016/... (7) numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edici özelliklere sahip olmadığı yönünde mütalaada bulunulduğu, işbu dosyadaki bilirkişi raporlarında ise anılan tasarımın yenilik ve ayırt edici özelliklere sahip olduğu şeklinde görüş belirtildiği, bu itibarla her iki dosyadaki raporların birbirleri ile çeliştiği anlaşılmıştır.

İstinaf aşamasında aynı taraflar arasında 2016/... (7) tescilli tasarımın hükümsüzlüğü istemi ile 12.08.2021 tarihinde (karşı davanın ise 27.09.2021 tarihinde) açıldığı anlaşılan .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasının getirtilerek bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi amacına yönelik olarak üç kişiden oluşan bilirkişi heyetinden çelişkiyi giderici rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.”şeklindeki bozma ilamı usul ve yasaya uygun bulunduğundan uyulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

BOZMA SONRASI YARGILAMA

Mahkememizce ...FSHHM’nin 2022/... esas-2023/... karar ve 28.2.203 tarihli ilamı ile bu dosyada alınan rapor celp edildikten sonra HMK 266. madde gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişiler ...'tarafından düzenlenen 31/07/2025 tarihli raporlarından özetle; Asıl Dava Bakımından; Asıl davaya dayanak .... FSHHM ... D.İş sayılı dosyasında bilirkişi raporunda tespiti yapılmış ürünün tasarımı ile davacı tarafa ait 2016/... - 7 numaralı tescilli tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenimlerinin ayniyet derecesinde benzer olduğu, Karşı Dava Bakımından; 21.06.2016 başvuru tarihli 2016/... 7 numaralı tescilli tasarımın başvuru tarihi itibarıyla koruma şartı olan yeni ve ayırt edici niteliklere sahip olmadığı, yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

....FSHHM’nin 2022/... esas-2023/... karar ve 28.2.203 tarihli ilamı ve ekleri uyaptan celp edilmiş olup, bilirkişiler Doç Dr ..., ..., tarafından düzenlenen ve aralarında mahkememizdeki tasarımında hükümsüzlüğünün talep edildiği (2016/...-7 nolu etb) yönünden yapılan incelemede yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

HMK 266 madde kapsamında Bilirkişiler ...'tarafından düzenlenen 31/07/2025 tarihli rapor içeriği, dayanak tasarım ile karşılaştırma yapılan sitelerde kamuya sunulma tarihlerine gerekçeleriyle incelenmiş olması, raporda yer alan görselde yer alan tasarımlar ile karşılaştırmasının yapılmış olması, ....FSHHM’nin 2022/... esas-2023/... karar ve 28.2.203 tarihli ilamı bu dosya kapsamında alınan bilirkişiler Doç Dr ..., ... tarafından düzenlenen ve aralarında mahkememizdeki tasarımında hükümsüzlüğünün talep edildiği(2016/...-7 nolu etb) yönünden yapılan incelemede yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığının bildirilmiş olması,

her iki raporun hükümsüzlük yönünden birbiri ile uyumlu olması, keza mahkememizce alınan rapor da da. 21.06.2016 başvuru tarihli 2016/... — 7 numaralı tescilli tasarım 3 Temmuz 2015 tarihinde çevrim içi olarak görüntülendiği tespit edilen tasarım arasında gerek biçimsel yapı gerek genel izlenim bakımından yüksek düzeyde benzerlik bulunduğu hususunun bilirkişilerce tespit edildiği anlaşılmıştır.

Bilirkişilerce yapılan hükümsüzlüğe dayanak tasarım yönünden yapılan kıyaslama ve incelemede. Her iki tasarım da prizmatik formlu bir yüzeye sabitlenmiş silindirik bir bağlantı elemanına tutturulmuş dairesel bir halka unsurundan oluşmaktadır. Bağlantı noktası, halkanın konumu ve yönü, temel geometrik oranlar ve hacimsel yapı açısından neredeyse aynıdır.

Her iki tasarımda da halka elemanı bağlantı noktasından serbest şekilde sarkmakta, halka üst bölgeden yatay kesitli ve düz yüzeyli bir bağlantı ile sabitlenmektedir. Tescilli tasarım üç boyutlu modelleme şeklinde çizimle sunulmuş olsa da, bu durum yalnızca görsel sunum farklılığıdır; tasarımın özünü oluşturan teknik ve görsel form üzerinde herhangi bir farklılık yaratmamaktadır.

Ayrıca, her iki tasarımda da sade ve endüstriyel bir yorumla bütüncül bir yüzeydüzlemi üzerine yerleştirilen fonksiyonel halka formu tercih edilmiş olup, tasarımcının seçenek özgürlüğü olan birçok varyasyon (örneğin çokgen bağlantı plakası, çok parçalı gövde, desen, geometrik yorum vealternatif bağlantı yöntemi) kullanılmamıştır. Halkanın bağlanmış olduğu bağlantı elemanları dikkatli irdelendiğinden aynı geometrik akışta oldukları görülmektedir.

Tescilli tasarımda dikdörtgen diğer tasarımda kare yapının kenarlarından açı verilerek silindirik bileziğe doğru boyutlandığı görülmektedir.Tescilli tasarımda derinlik daha fazla ve bileziğe doğru daralma daha fazla iken, diğer tasarımda derinlik az ve bileziğe doğru yüzey daralması daha azdır. Ancak bu durum aynı geometrik akışın belirli derinliklerdeki hali ile ilişkili olup, aynı kök formun oransal farklılığından kaynaklanmaktadır.

Dolayısıile tasarımcının biçim oluşturmadaki davranışları bakımından herhangi yenilikçi bir yaklaşım söz konusudeğildir. Kare ve dikdörtgen temelli geometrik farklılık detayda kalıp, tasarımların benzerliklerininötesine geçen bir ayırt edicilik sağlamamaktadır. Keza öne doğru derinlik farkı da ölçeksel bir fark olup,aynı geometrinin biraz daha kalınlaşması gibi algılanıp, benzer tasarım varyasyonlarından öteye gitmeyen bir sonuç ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56. ve 57. maddeleri kapsamında yapılan değerlendirmeye göre, tescilli 2016/... - 7 numaralı tasarımın, 3 Temmuz 2015 tarihinde veya daha önce kamuya sunulmuş olan tasarımla karşılaştırıldığında, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde aynı genel izlenimi bıraktığı ve yalnızca küçük ayrıntılarda farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durumda 6769 sayılı SMK m.77 madde uyarınca Davalı adına 2016/... nolu tasarımın 7 nolu formunun HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE, karar verilmesi gerekmiştir.

Bilindiği üzere tasarımın ükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kararın sonuçları geçmişe etkili doğar. Bu nedenle, tasarım başvurusu veya tesciline hukuki bakımdan bu kanunla sağlanan koruma, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılır.

Huzurdaki asıl davada ise davacı tecavüz istemlerini hükümsüz kılınan tasarıma dayalı olarak talep etmiştir. Bu kapsamda dayanak tasarım hükümsüz kılındığından asıl dava yönünden tasarım başvurusu veya tesciline hukuki bakımdan bu kanunla sağlanan koruma, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılacağından , tecavüz ve bağlı taleplerin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.

II- KARŞI DAVADA

1-Davalı adına 2016/... nolu tasarımın 7 nolu formunun HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE, Kararın kesinleşmesini mütakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilmesine

2-615,40 TL ilam harcının peşin harçtan mahsubu ile eksik kalan 571,00 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 55.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dair karar davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı , gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 HAFTA içerisinde İstanbul bölge adliye mahkemesi nezdinde İSTİNAF YASA yolu açık olmak üzere karar verilip tefhim kılındı, hazır olanlara duruşma zaptından örnek verildi. 23/12/2025

Katip ... Hakim ...