İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/877 K.2024/888

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin ... A.Ş. ile ... Ltd.

Şti arasında ...’ye ait araçların ... fabrikaları arasında ve/veya içerisinde ve yurtiçindeki çeşitli noktalara şoförlerle sevk ve nakli için 01.04.2019 tarihinde Hizmet Sözleşmesi imzalandığını, 01.04.2019 Tarihli Hizmet Sözleşmesi'ne göre davalı firmanın davacı şirketin teslim ettiği araçları teslimat birimine hasarsız ve sorunsuz olarak teslim etme taahhütü altında olduğunu, bu kapsamda firma yeterli sayıda ve nitelikte ağır vasıta şoförünü istihdam edeceğini, ...

Genel Müdürlüğü, Otobüs İşletme Dairesi Başkanlığınca açılan “...

Otobüs Projesi – Otobüslerin ve İlgili Hizmetlerin Alımı (Lot 1 – ...)” ihalesi, 21 Mayıs 2021 tarihinde imzalanan Sözleşme ile davacı şirket üzerinde kaldığını, söz konusu ihale kapsamındaki araçların sevki ve teslimatı için mevcut hizmet sözleşmesi dahilinde davalı firma ile iletişime geçildiğini, davaya konu ... şasi ve ... motor numaralı ... aracın da içerisinde yer aldığı araçların İstanbul’dan ...’ya nakledilmesi sırasında belirtilen davalı firma çalışanı şoförün kusuru nedeni ile araçta motor hasarının oluştuğunu,

davacı şirket tarafından yapılan detaylı incelemede bu aracın sevki sırasında arıza ikazı vermiş olduğu bu arıza ikazının esasen kalorifer hortum kelepçesinin değişimi ile giderilebilecek basit türden bir arızaya ilişkin olduğu ancak davalı şirket çalışanı şoförünün bu ikaza rağmen aracın durdurmayarak kullanmaya devam etmiş olması nedeni ile araçta ciddi boyutta zarar meydana geldiğinin tespit edildiğini, davacı şirketin teknik ekiplerince yapılan inceleme raporuna göre olay akışının dava dilekçesinde ayrıntılı şekilde belirtildiğini,

sonuç olarak aracın kullanıcı hatası ile “kırmızı motor ikazı” ile seyahati nedeniyle motorda termal hasar oluştuğunu, davacı şirket tarafından motorun değişim ve onarımı için davacı şirket yetkili servisi ... A.Ş. ... şubesi ile görüşmeler sağlandığını, nitekim Yetkili Servis KDV dahil 963.625,74 TL tutarındaki işlem faturasını davacı şirkete gönderdiğini, davacı şirket ile davalı firma arasında imzalanan Hizmet Sözleşmesi incelendiğinde.

4.1. nolu maddesi;"Firma, nakliye için kullanılacak araçların kusursuz bir durumda, gerekli teknik standartlara haiz olarak teslimini garanti etmek zorundadır.", 4.5 nolu maddesi;"Bir arıza ve kaza durumunda, şoförlerin mümkün olduğu kadar çabuk ... yetkililerine haber vermesi ve aracın yakınından uzaklaşmamaları gerekmektedir." , 4.8. nolu maddesinde.

“Firma hizmetin ifası esnasında araçların zararsız ve eksiksiz olarak ve zamanında teslimi için gerekli her türlü tedbiri almakla ve kendisinin sebep olduğu her türlü zarar ve kayıpları karşılamakla yükümlüdür.

Ayrıca işin ifası esnasında kendinde ve üçüncü şahıslarda doğabilecek her türlü mal ve can kaybından firma sorumludur.” düzenlemesinin yer aldığını, davalı firma şoförünün kusurlu ve hatalı kullanımı ile motorda yüksek hasara sebebiyet verdiği hususunun teknik raporda sübut bulduğunu, zira teknik rapor gereği açıkça araçta ikaz ışığı yanmış olmasına rağmen araç uzun bir süre daha kullanılmaya devam edildiğini, nitekim bu hususta Sözleşme'nin 4.5.

Maddesi de öngörülü olarak bu nevi durumlarda derhal ... yetkililerine haber verilmesi gerektiğinin ifade edildiğini, motor ikaz ışığı yanmasına rağmen aracın kullanılmaya devam edilmesi halinde ciddi boyutta zararların oluşacağının her ağır vasıta şoförünün bildiği bir husus olduğunu, davacı şirket ile davalı firma arasındaki sözleşme detaylı incelendiğinde davalı firmanın hizmet sözleşmesi kapsamında temel ifasının işin ehli ağır vasıta şoförü ile talimat geçilen sevkiyatları gerçekleştirmek olduğunun açık olduğunu,

sözleşmenin Şartname Bölümünün 2.Firma Şoförlerinde Aranan Nitelikler ve Yapılması Gereken Görevler Başlığı altında bir kez daha şoförlerin arıza durumunda mümkün olduğunca çabuk ... yetkililerine haber vermesi gerektiği maddesinin yer aldığını, kaldı ki çalıştırılacak şoförlerin işin ehli olmasına verilen önem sebebiyle mutlaka davalı firma bünyesinde bordrolu çalışan olmaları gerektiği ve işin başka 3.kişi taşerona devredilemeyeceği sözleşme de yer aldığını, davalı firma tarafından gerçekleştirilen ifanın kusurlu olduğunun çok açık olduğunu,

davalı firma bünyesinde çalışan tüm şoförlerin işin ifası dahilinde tüm fiillerinden sorumlu olduğunu, davacı şirket tarafından bu zararın tazmini amacıyla....İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyası üzerinden takip başlatılmışsa da davalı firma tarafından borca itiraz edildiğini, davacı şirketin zararı çok daha fazla olmakla birlikte takibin başlatıldığı zaman dilimi itibariyle davalı firmanın da bir kısım hak edişi bulunmakta olduğundan davacı şirketin bunun mahsubu kalan bakiyeyi esas alarak talepte bulunduğunu, ancak davalı firma tarafından davacı şirket arasında gerçekleşen diyaloglar neticesinde ilgili hak edişlerin kendilerine ödenmemesi halinde devam eden sevkiyatların gerçekleştirilemeyeceğinin ifade edildiğini,

davacı şirketin bu nevi bir durumda zararın daha da büyüyeceği öngördüğünden davalı firmaya tüm hak edişlerini ödediğini, davalı firmanın davacı şirketten hiç bir hak ve alacağı bulunmamakla birlikte gelinen aşamada oluşan zararla ilgili hiç bir ödeme yapılmadığından işbu bağımsız tazminat davasının açılması zorunluluğunun hasıl olduğunu,

davacı şirketin arıza onarımı için yetkili servisine ödemek zorunda kaldığı 963.625,74 TL'nin dostane yollarla yansıtılması için davalı firma ile görüşülmeye çalışılmışsa da şu ana kadar herhangi bir müspet gelişme elde edilememiş ve son olarak yapılan arabuluculuk toplantısı da anlaşamama olarak kapatıldığını belirterek davacı şirketin her türlü yasal hakları ve başta ...

Genel Müdürlüğü olmak üzere üçüncü şahıslardan gelebilecek tazminat talepleri ile ceza yansıtmaları da dahil olmak üzere fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davacı şirketin motor değişimi için ödemek zorunda kaldığı fatura bedeli de dahil olmak üzere uğradığı zararın şimdilik 963.625,74-TL'sinin tazminini talep etmek zorunluluğu hasıl olduğunu belirterek davanın kabulü ile şimdilik 963.625,74-TL'nin hasar tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket ile davacı şirket arasında akdedilen 01.04.2019 tarihli Hizmet Sözleşmesi doğrultusunda Esenyurt fabrika çıkışlı ...'ye ait sıfır araçların "sürerek" sevkıyatını noktasında bünyesindeki alanında uzman ve donanımlı şoförleriyle hizmet sağladığını, 29.03.2022 tarihi akşam saatlerinde ilgili araçlardan birinin sevkıyatını gerçekleştirmesi sırasında davalı şirket çalışanlarından olan ve şoför olarak görev yapan ...'un ...'nin Esenyurt otobüs fabrikasından ...

Büyükşehir Belediyesi ...

Müdürlüğüne teslim edilecek olan ... şasi ve ... motor numaralı ...geçici plakalı ... marka körüklü sıfır otobüs ile İstanbul- ... istikametinde seyir halindeyken TEM otoyolu İzmit yol ayrımı geçtiği esnada Hereke mevkinde otobüsün gösterge panelinde arıza lambasının yandığını görmesine binaen şoför TEM Otoyolu trafik güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde aracı mümkün olan en kısa sürede emniyete alıp durdurarak Karayolları Genel Müdürlüğü yol emniyet ekibi ve sözleşmede de öngörüldüğü üzere ... yetkililerine haber verdiği akabinde yol yardımı çağırdığının sabit olduğunu, nitekim şoförün,

taraflar arasındaki Hizmet Sözleşmesi bağlamında arızalanan aracın ... onayı olmadan tamirat ve tadilat işlemlerinin gerçekleştirilemeyeceği bilgisine haiz olduğundan yetkililere ikaz ışığının yanmasının hemen akabinde olabildiğinde çabuk haber verip aracın yanından uzaklaşmadan güvenlik kurallarına riayet ederek tüm yükümlülüklerini titizlikle yerine getirdiğini, bununla birlikte olayla ilgili şoförün beyanı alınmış akabinde de yine ...'ye bildirildiğini, davacı şirketin de dava dilekçesinde belirtiği üzere davacı şirket çalışanı yol yardım ekibini 23:52 de aramış lakin 02:27'de yol yardım hizmeti alınabilmiş;

yapılan incelemelerde de ilgili aracın kalorifer hortumu kelepçesinden soğutma suyu eksilttiğinin tespit edildiğini, akabinde tamirat yapıldıktan sonra araç çalıştırılmak istense de motorun teklemeli çalışması üzerine detaylı inceleme yapılmasına karar verilerek ilgili aracın en yakın noktadaki servise kurtarıcı çekiciyle onarım amacıyla sevki sağlandığını, bahis konusu arızalanan sıfır model aracın motorunun değişim ve onarımı için Davacı Şirket yetkili servisi ...

A.Ş. ... şubesi 27.06.2022 tarihli ve KDV dahil 963.625,74 TL bedelli ... numaralı iade faturasını hiçbir açıklama yapmadan davalı şirkete gönderdiğini, hal böyleyken ... yanca araçta oluşan zararın ikaz ışığı yanmasına rağmen şoförün sürüşe devam etmesinden kaynaklandığını iddia etmekle;

aracın tamiri için ... tarafından kesilmiş iade faturanın davalı şirket tarafından üstlenilmesini talep etmekte ve ödenmemesi halinde de akdedilen sözleşme kapsamındaki hakedişlerden mahsup edeceklerini alenen belirtildiğini, bu kapsamda Hizmet Sözleşmesi değerlendirildiğinde zararların davalı şirketin hakedişlerinden mahsup edilebileceğine dair herhangi bir düzenleme bulunmamasına binaen ilgili faturaya 30.06.2022 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnameyle itirazlarını davacı şirkete bildirdiklerini, araç arızası kalorifer hortum kelepçesinin gevşek olmasına bianen soğutma suyu eksiltmesi kaynaklı olduğunu,

davalı şirkete gönderilmiş olan ve dava dilekçesine ek olarak sunulan faturanın içeriğini kabul etmediklerini, açıkça itiraz ettiklerini ve araçların teslim tarihinden sonra doğan herhangi bir masraf ya da faturanın da kabul edilmeyeceğini davacı şirket'e alenen bildirildiklerini, davalı şirket tarafından yaşanan olayla ilgili davacı şirkete kesilmiş bir faturanın bulunmadığını, davalı şirket tarafından davacı şirket'e kesilmiş ... numaralı bir faturanın bulunmadığını, davalı şirketin kesmiş olduğu herhangi bir fatura bulunmuyorken davacı şirket'in "iade faturası" kapsamında fatura kesmesi mümkün olmayıp hukuka aykırılık teşkil ettiğini,

davalı şirketin davacı şirkete herhangi bir borcu bulunmamasından kaynaklı 963.625,74 -TL değerinde bir fatura kesilmesininde herhangi bir hukuki temelinin bulunmadığını, bu nedenle davacı şirket tarafından davaya ek olarak sunulan faturaya itiraz ederek davanın reddini talep ettiklerini, yaşanan araç arızası davacı şirket'in araçlarda yapması gereken kontrolleri ihmal etmesine binaen kalorifer hortum kelepçesinin gevşek bırakılmasıyla su akıtması kaynaklı hasar meydana geldiğinin sabit olduğunu,

konuyla ilgili davacı şirket tarafından haksız zararın tazmini amacıyla....İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında takip başlatılmış ise de davalı şirket tarafından borca itiraz edildiğini, bu noktada davacı şirket takibin başlatıldığı zaman diliminde davalı şirkete hak edişlerini ödeme noktasında temerrüte düşerek araç arızası fatura bedelini yansıtmak istemişse de taraflarınca akdedilen sözleşme doğrultusunda böyle bir ibare bulunmadığını davacı şirket'e ikrar ederek bildirimde bulunulduğunu belirterek davalı şirketin her türlü yasal hakları üçüncü şahıslardan gelebilecek tazminat talepleriyle ceza yansıtmaları da dahil olmak üzere

fazlaya ilişkin tüm talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirkete atfedilmeye çalışılan hasarlanan motor değişimi ve onarımına ilişkin davacı şirket tarafından düzenlenmiş KDV dahil 963.625,74-TL tutarındaki işlem faturası alacağın kabulü mümkün olmayıp davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava 6098 sayılı Tür Borçlar Kanunu'nun 502 ve devamı maddelerine göre, vekalet sözleşmesine aykırılık iddiasıyla oluşan zararın tazmini talebidir.

Bilindiği üzere 6100 sayılı HMK'nın 33. maddesine göre, vakıaları ve delilleri ileri sürmek tarafların, davayı nitelemek ise mahkemenin görevidir. Bu sebeple tarafların davayı nasıl nitelediğinin ya da aradaki akdi ne şekilde isimlendirdiklerinin tek başına önemi yoktur. Taraflar arasında adi yazılı 01.04.2019 tarihli ve Hizmet Sözleşmesi başlıklı bir sözleşme aktedilmiştir.

Her ne kadar sözleşme başlığı bir "hizmet sözleşmesi" olarak belirtilmiş ise de, aradaki ilişkinin mahiyeti 6098 sayılı TBK'nın 393 ve devamı maddelerinde düzenlendiği gibi işçi işveren ilişkisi değildir. Zira, davacı ile davalı arasında aktedilen sözleşmede davalı edimi, davalının personellerinin davacıya ait araçları sürerek bir yerden bir yere götürmeleridir.

Bu haliyle, davalının yükümü, davacı araçlarını, kendi nakil vasıtalarına (tır kamyon, gemi, tren vs) koyarak gideceği yere götürmesi değil, şoförleri vasıtasıyla sürerek götürmesi olduğundan, aradaki sözleşme 6102 sayılı TTK'nın 856 ve devamı maddelerine göre bir taşıma sözleşmesi olarak da addedilemez.

Aradaki sözleşmeye göre, davacıya ait araçları alıcıya teslim etme işini, davalı şoförleri ile sürerek gördürdüğünden, TBK 502 ve 506.mlerine göre aradaki ilişkiyi vekalet ilişkisi olarak nitelemek gerekmiştir.

Bilindiği üzere TBK 506/2.m. göre vekil, aldığı işi gerekli dikkat ve özen yükümlülüğüne uygun olarak ifa etmek mecburiyetindedir. Aksi halde, basiretli iş adamının bu mükellefiyete aykırı davranmasının neticeleri gibi sorumlu olur.

Somut olayda, taraflar arasında aktedilen sözleşme gereği, davacıya ait ... şasi ve ... motor numaralı ... aracı davalı çalışanı olan şoföre teslim edilmiş, şoförün sevk ve idaresinde ...'da ... Genel Müdürlüğü'ne teslim edilmesi gerekirken, yolda motor arızası verdiği ve hasar meydana geldiği anlaşılmaktadır.

O halde, motor arızasına sebep, vekil çalışanı olan şoförün kusurlu davranışı ise TBK 506.m. Gereği davalı bu arızdan sorumlu olması gerekir. Bu minvalde mahkememizce inceleme yapılmıştır.

Taraflara usulüne uygun davetiyeler tebliğ edilmiş olup; davacı vekili tarafından sunulan araçta şikayetin meydana gelme anına ilişkin diagnoz kayıtları, ... Ticaret T.A.Ş.'den araç servis kayıtları dosyamız içerisine alınmıştır.

Dosya Makina Mühendisi, Otomotiv Konusunda Uzman Makina Mühendisi, Nitelikli Hesaplama Uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 06/10/2023 tarihli raporda; araç 21:05 ‘de yola çıktığı kabul edildiğinde, motoru etkileyecek yani önce soğutma suyunun sıcaklığı yükselerek (yani su eksilerek) ve böylece motorun arızalanması neden olacak durum, sürücü ikazı 23:18 kabul edilirse, suyun eksilmesi yaklaşık olarak saat 21:50’den itibaren motor sıcaklığını etkileyecek şekilde artmış ve 1 saat 28 dakika boyunca yani saat 23:18’e gelinceye kadar sürücüyü uyarmadığı,

bu nedenle, eğer sürücünün ifadesinde belirttiği gibi bu tür birkaç araçta daha varsa diğerleri içinde, her ne kadar dosya konusu değil ise de, Soğutma suyu hortumlarının kelepçesi gevşek ve uyarma sensörlerinin arızalı veya ayarsız olduğu hatasına işaret ettiği, Üretim Kaynaklı özellikle Montaj-Dikkatsizlik kaynaklı olup Soğutma suyu hortum kelepçesinin iyi yerleştirilmemesi /sıkılmaması /monte edilmemesi nedeniyle meydana geldiği, dosya içeriğinde yapılan incelemede.

Araç 21:05 ‘de yola çıktığı kabul edildiğinde, motoru etkileyecek yani önce soğutma suyunun sıcaklığı yükselerek (yani su eksilerek) ve böylece motorun arızalanması neden olacak durum, sürücü ikazı 23:18 kabul edilirse, suyun eksilmesi yaklaşık olarak saat 21:50’den itibaren motor sıcaklığını etkileyecek şekilde artmış ve 1 saat 28 dakika boyunca yani saat 23:18’e gelinceye kadar sürücüyü uyarmadığı, hasarın daha öncesinden oluşmaya başladığı, soğutma suyunun eksilmesi üzerinden 1 saat 28 dakika geçtikten sonra ikaz yandığı,

bu süre zarfında soğutma suyunun gitgide azalması hem suyun aşırı ısınması ve motoru soğutamamasına sonuçta da motorun hasarlanmasına neden olduğu, burada sürücü ikaz ancak 23:18 yanınca aracı güvenli bir alana çekerek (makul sürede) gerekli işlemleri başlattığı, hasarın meydana gelmesinde aracın sol taraf kalorifer hortumunun kelepçesinin sıkılmadığı /gevşek kaldığı ve kolayca yol süresince titreşimler nedeniyle yuvasından çıktığı ve soğutma suyunun eksilerek olay yerine/ikaz ışığının yandığı yere kadar aracın “soğutma suyunu ikaz vermeksizin eksilterek” geldiği,

sonuçta motorun ısısı nedeniyle soğutma olmaksızın sıcaklığının artarak motordaki dava konusu hasarı meydana getirdiği kanısına varıldığı, davalı şirket şoförünün her hangi bir kusuru bulunmadığı kanısına varıldığı belirtilmiştir.

Dosya yeniden bilirkişilere tevdi edilmiş, düzenlenen 25/09/2024 tarihli ek raporda; ... verilere göre; aracın sürücüsü 23:12 de aracı durdurmuştur, (21:05 hareket ve 175 km/2 saat 7 dk sonra yolda kalınan uzaklık ve zaman olarak) belirtiliyor oysa ikazların 23:18’den itibaren hatta en son 23:38’de de verildiği ifade edildiği, bu durumda bu veriler (Diagnostik ve Xentry) ya bu araca ait olmadığı ve/veya zamanlar yanıltıcı olduğu, araçtaki “Motor Hasarı”nın sebebi ise;

aracın “Kalorifer Hortum Kelepçe”sinin gevşek olması nedeniyle soğutma suyu eksiltmesi ve böylece motorun ısısının alınamaması/azaltılamaması (belli değerde tutulamaması), motorun kök raporda da belirtildiği gibi değiştirmeyi gerektirecek şekilde arızalanmasına neden olduğu, (Davacı firmanın Teknik Heyetince hazırlanan “...

Şasi NoluAraçta Oluşan Motor Arızası Hakkında Teknik Rapor” unda durumu desteklemektedir), 628 Alçak tabanlı otobüs Euro-VI Norm Modelli, 290638 plakalı ve ... Şasi numaralı, Trafiğe Çıkış Tarihi: 25.03.2022 olan ve henüz 263 km’de bulunan aracın davaya konu hasarının davacıya ait yetkili serviste giderilmesi için Malzeme-İşçilik, İskonto, % 18 KDV Dahil Toplam Tutarın 963.625,74 TL (DokuzYüzAltmışÜç Bin AltıYüzYirmiBeş TL YetmişDört Krş) olduğu belirtilmiştir.

Davacının da kabul ettiği üzere, hasara sebebiyet veren temel başlangıç noktası, motoru soğutma görevi olan kaloriferin hortum kelepçesinden kurtulmasıdır. Yani temelde aracın teknik donanımındaki hatadan dolayı hasar meydana gelmiştir. O halde davacı, aracı seyr ü sefere uygun ve hazır olmadan davalıya teslim etmiştir. Neticede uygun olmayan kalorifer hortumundaki bu hata arızaya sebep olmuştur.

Esasen davacı bunu kabul etmekle beraber, hortuma dair ilk ikazın verildiği anda davalı şoförünün derhal aracı uygun bir yere çekmeyerek yola devam etmesinden dolayı hasarın meydana geldiğini ileri sürmektedir. Ne var ki mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde şoförün üzerine düşen, ikaz üzerine aracı uygun yere derhal çekme ve durumu yetkililere bildirme yükümünü yerine getirdiği rapor edilmiştir. Davacı taraf bir kısım teknik sayısal veri çıktıları ile buna itiraz etmiş ise de, bilirkişilerin bilimsel ve istatistiki olarak ortaya koyduğu verilerle çelişen davacı çıktılarına itibar edilememiştir. Zira bilirkişiler, teknik ve bilimsel tespitleri ile çelişen bu verilerin başka araca dahi ait olabileceği tespitinde dahi bulunmuşlardır.

O halde, davalı üzerine aldığı işi davacı adına özen ve dikkat yükümlülüğüne uygun davranarak ifa ederken, davacının kusuru ile meydana gelen hasar sorumlu tutulması düşünülemeyeceğinden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır