İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/697 K.2024/47

Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı takip alacaklısı...Ltd.Şti.'nin diğer davalı takip borçlusu ....A.Ş.aleyhine ...

27.İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı dosyasında icra takibi başlattığını, bu takipte davacı şirkete 89/1 ve 89/2 haciz ihbarnameleri gönderdiğini, süresinde itiraz edilmemesi üzerine 18/10/2023 tarihinde 184.160,88 TL tutarlı üçüncü ihbarnamenin tebliğ edildiğini, davacının, davalı ...'dan konaklama hizmeti aldığını ve karşılığında 148.500 TL tutarlı 14/07/2023 tarihli fatura düzenlendiğini, bu fatura bedelinin 24/03/2023 vadeli düzenlenen ... seri nolu çekle ödendiğini, davacının ...'dan ayrıca yastık kılıfı, çarşaf ve nevresim aldığını ve bu mallar için 17/07/2023 tarihli 374.495,00 TL bedelli fatura düzenlendiğini,

bu faturanın bedelinin ise ... vadeli düzenlenen ... seri nolu çekle ödendiğini, bu çeklerin ... yetkilisi ...'a 18/07/2023 tarihinde teslim edildiğini ve aynı tarihte şirket kayıtlarına işlendiğini, 89/1 haciz ihbarnamesinin davacıya tebliğinden önce borç ödenmiş olup ...'ın davacıdan alacağı bulunmadığını, bu nedenlerle davacının davalı takip borçlusu ...'a borcu olmadığının tespit edilmesine, işbu menfi tespit davasının açıldığının takip dosyasına bildirilerek takibin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar tarafından süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... 27.İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyasının UYAP sureti dosya içerisine alınmıştır.

...27.İcra Müdürlüğünün...esas sayılı dosyası incelendiğinde; ...Ltd.Şti.tarafından ... Tic.A.Ş.aleyhine 99.298,72 TL asıl alacak, 6.255,82 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 105.554,54 TL üzerinden takip başlatıldığı anlaşılmıştır.

...bankası A.Ş.'nin 09/11/2023 tarihli cevabi yazısı ile, ... ve ... seri nolu çek bedellerinin ödendiği bildirilmiştir.

Davacı vekili 15/11/2023 tarihli dilekçesi ile, her ne kadar davayı asliye ticaret mahkemesinde açmış iselerde yaptıkları inceleme sonucunda asliye hukuk mahkemelerinin bu davalar için görevli olduğunu gördüklerini, zira 01/10/2011 tarihinden sonra açılan menfi tespit davaları için görevli mahkemenin HMK.2.m uyarınca asliye hukuk mahkemesi olduğunu, Yargıtay kararlarının bu yönde olduğunu, nitekim işbu dava ile aynı nitelikte ve her iki tarafında tacir olduğu 2022/477 esas sayılı dosyada esas ilişkin kurulan hükmün istinaf incelemesi neticesinde görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemeleri olduğuna hükmedildiğini, tüm bu hususlar gözetilerek görevsizlik kararı verilerek dosyanın asliye hukuk mahkemelerine gönderilmesini talep etmiştir.

Dava, icra ve İflas Kanununun 89/3.maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup menfi tespit istemine ilişkindir.

Hukuk mahkemelerinin hangileri olduğu ve bunların kuruluşu 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 4 ve 5 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre asliye hukuk mahkemeleri, sulh hukuk mahkemelerinin görevleri dışında kalan ve özel hukuk ilişkilerinden doğan her türlü dava ve işler ile kanunların verdiği diğer dava ve işlere bakar.

Bu husus 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 2 nci maddesiyle de teyit edilmiştir. Anılan maddenin ikinci bendi Hukuk Muhakemeleri Kanununda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesinin diğer dava ve işler bakımından da görevli olduğunu vurgulamıştır.

Asliye Ticaret Mahkemeleri de 5235 sayılı Kanunun 5. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5 inci maddesinin 1 numaralı bendi uyarınca bu mahkemeler, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlenmiş, anılan kanunun 5. maddesinde asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grupta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz, TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olmasını sağlamaz. Başka ifade ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Dava; İcra ve İflas Kanunun 89/ 3. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup; menfi tespit istemine ilişkindir. İş bu eldeki dava ticari dava değildir. Davacı ile davalı arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmamaktadır. Tarafların tacir olması da davayı ticari kılmamaktadır. Uyuşmazlık takip hukukundan kaynaklanmakta olup görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yukarıda izah olunan ticari davalardan hiç bir kategoriye de girmediği, davanın ticari dava olmadığı değerlendirilmiştir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca TTK nun 4 ve 5 maddeleri kapsamında "ticari dava" olarak nitelendirilemeyeceği ve davaya bakmanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi kapsamında olduğu anlaşılmakla davacının davasının görev yönünden reddine, görevli mahkemelerin genel görevli mahkeme İstanbul Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunun tespitine dair karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.