İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/780 K.2026/125

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; tacir olarak faaliyet gösteren ...'ün, 2021 hesap dönemine ait Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir ve Envanter ve Bilanço Defteri'ni süresinde tasdik ettirerek kullandığını, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'ndan 22.10.2025 tarihinde gelen yazı ile 2021 yılı defter ve belgelerinin ibrazı istendiğini, bu yazı üzerine yapılan inceleme ve arşiv kontrollerinde, ilgili defterlerin fiziki nüshalarına ulaşılamadığı tespit edildiğini, defterlerin bulunamaması üzerine aynı tarihte muhasebe bürosunda kapsamlı bir arama yapılmış, bu işlem bir “Arama Tutanığı” ile kayıt altına alındığını,

kaybolma sürecinde herhangi bir hırsızlık, yangın, su baskını veya benzeri mücbir sebep meydana gelmediğini, defterlerin, büro içerisinde yapılan arşiv düzenleme ve evrak taşıma işlemleri sırasında sehven başka evraklarla karıştığı veya kaybolduğunun değerlendirildiğini, tacir tarafından defterlerin muhafazasında gereken özen gösterilmiş olup, defterlerin bulunamadığının tespiti üzerine derhal araştırma yapılmış, ancak sonuç alınamadığını, denetim süreci halen devam etmekte olup, ileride doğabilecek mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla, Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin yedinci fıkrasında düzenlenen irade dışı zıya halleri kapsamında,

defterlerin zayi olduğunun tespitiyle zayi belgesi verilmesi talebinde bulunulduğunu belirterek arz edilen nedenlerle, 2021 yılına ait Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir ve Envanter ve Bilanço Defteri'nin irade dışı zıya sonucu zayi olduğunun tespitiyle, Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesi uyarınca “Zayi Belgesi” verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava;davacı şirkete ait 2021 yılı Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir, Envanter ve Bilanço Defterinin zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesi davasıdır.

Davacının ticaret sicil kayıtları ve vergi kayıtları, davacıya ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri föyleri tasdikli suretleri dosyamız içerisine alınmıştır.

Dosyaya celp edilen ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde, davacının "... Otomotiv Ticaret" isimli gerçek kişi ticari işletme kaydı bulunduğu, firmanın ferden kayıtlı olup ticaret sicil kaydının faal olarak devam etmekte olduğu, ilgilinin ortağı olduğu kollektif, komandit, hali hazır ortağı olduğu limited şirket kaydı bulunamadığı gibi tek pay sahibi olduğu anonim şirket kaydı da bulunmadığı anlaşılmıştır.

Yine davacıya ait celp edilen vergi kayıtlarında "Mükellefin 01/02/2015 tarihinde "MOTORLU HAFİF KARA TAŞITLARININ VE ARABALARIN SÜRÜCÜSÜZ OLARAK KİRALANMASI VE OPERASYONEL LEASİNGİ (MOTOSİKLET VE MOTOKARAVAN İÇİN OLANLAR HARİÇ)" faaliyetinden dolayı işe başladığı,24/08/2020 tarihinde Büyükçekmece Vergi Dairesine nakil gittiği, 15/03/2021 tarihnde yeniden Dairemize nakil geldiği ve faaliyetine devam ettiği anlaşılmıştır.

Ayrıca mükellef adına Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının 25.11.2019 tarih ve 68781 sayılı İzaha Davet yazısı ve ön tespit tutanağı yazılmış olup mükellefe 09/12/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Mükellef hakkında dairemize intikal etmiş herhangi bir rapor bulunmadığı anlaşılmış olup konuyla ilgili bilgi ve belgeler yazımız ekindedir." şeklinde cevap verildiği görülmüştür.

Davacı tarafın iddia ve savunmaları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;

6102 Sayılı Kanunun 82/7. maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği" şeklindedir.

Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.

TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de; tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Davacı asil tarafından sunulan dilekçe ile, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'ndan 22.10.2025 tarihinde gelen yazı ile 2021 yılı defter ve belgelerinin ibrazı istendiğini, bu yazı üzerine yapılan inceleme ve arşiv kontrollerinde, ilgili defterlerin fiziki nüshalarına ulaşılamadığı tespit edildiğini, defterlerin bulunamaması üzerine aynı tarihte muhasebe bürosunda kapsamlı bir arama yapılmış, bu işlem bir “Arama Tutanığı” ile kayıt altına alındığını ileri sürmüş ise de;

somut olayda, zayi olgusunun Kanun'un 82/7 maddesinde belirtilen yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi bir nedenden dolayı gerçekleştiğine dair bir iddia ileri sürülmediği gibi tek başına soyut olarak kayıp iddiasının kanun maddesi kapsamında mücbir sebep teşkil etmediği ve davacı tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlaşılmakla zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığı anlaşılmıştır. (emsal ilamlar İstanbul BAM 12. HD. 23/10/2020 T.

2020/1237 E. 2020/1043 K. , İstanbul BAM 12. HD. 30/05/2024 T. 2024/811 E. 2024/843 K. )

Açıklanan nedenlerle davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır