İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/425 K.2026/395

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından keşide edilen ...Bankası A.ş. ... Şubesi, ... seri numaralı 14/03/2026 keşide tarihli, 150.000,00 TL bedelli çekin lehtarı ... Şti'ne teslim edilmek üzere hazırlandığı sırada müvekkili şirketin zilyetliğindeyken kaybolduğunu, tüm araştırmalara rağmen bulunamadığını arka yüz bilgisi bulunmayan çekin, hamili olduğu ve ekte fotoğrafı bulunan, çekin ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasını ve ... Bankası A.ş. bankasına ödeme yasağı hususunda müzekkere yazılmasını (ödemeden men kararı verilmesi), dava sonunda söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.

“...TTK’nun 730/20 madde ve bendi yollamasıyla aynı yasanın 669 vd maddeleri uyarınca rızası dışında elinden çıkması nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı hamile aittir... keşideci ... elinden çıkan çek bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebilir. Ancak çek hamiline tanınan iptal davası açma hakkını kullanamaz. Mahkemece davanın öncelikle bu bedenle reddi gerekirken...” (Yargıtay 11.HD.’nin 31.05.1999 gün E.... K ... sayılı kararı)

“TTK’nun 730/20 maddesi uyarınca çeklerde de uygulanması gereken TTK’nun 669. ve onu izleyen maddelerde olduğu gibi çekin ziya nedeniyle iptal davası açma hakkı lehdar ve hamile tanınmış bir hak olup, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır...” (Yargıtay 11.HD.’nin 18.06.1990 gün E...., K...sayılı kararı)

Açıklanan nedenlerle, keşidecinin doğrudan doğruya mahkemeye bu konuda çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle iptal davası ancak hamil tarafından açılabilir.

Aynı şekilde dosyaya resen emsal olarak alınan İstanbul BAM 14. HD'nin 30.05.2024 tarih, ... E ve...K sayılı kararında da işaret edildiği üzere. Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek, ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Bu durumda çekin keşidecisi olan davacının, çek zayii ve iptali davası açamayacağı anlaşıldığından; davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · E-İmzalıdır Hakim ... · E-İmzalıdır