İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/479 K.2026/209

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 06.11.2020 tarihli sözleşmeye konu plastik enjeksiyon makinesi için 75.000,00 USD karşılığı anlaşıldığını, buna ilişkin 30.11.2020 tarihli 55.000,00 USD bedelli faturanın ödenmediği, 23.11.2019 tarihli sözleşme ile plastik enjeksiyon makinesi ...-... model makinenin davalıya satılarak teslim edildiği, 08.02.2021 tarihli 32.723,93 Euro fatura ve faturaya ilişkin sözleşme ve 28.10.2020 düzenleme tarihli ... nolu 520.000,00 Euro’luk davalıya satılıp teslim edilen makineler için ...

A.Ş.'ne fatura kesildiği, davalı tarafından bu yolla ödendiğini, bu satışın 121.200,00 Euro’luk kısmı için muhatabın davalı şirketin olduğunu, davalı şirketin müvekkiline verdiği Türk Lirası çeklerden dolayı 32.723,93 Euro'luk kur farkı oluştuğunu, bu farka ilişkin düzenlenen 08.02.2021 tarihli 32.723.93 Euro bedelli faturanın davalıya iletildiğini, 07.09.2020 tarihli sözleşme ile istenilen makinelerin davalıya teslim edildiği bu ürünler karşılığında 29.12.2020 tarih ... nolu 195.000,00 USD fatura + 10.09.2020 tarih ... nolu 155.000,00 USD fatura + 10.09.2020 tarih ... nolu 1.395,00 USD bedelli fatura kesildiği,

28.03.2022 tarih ve ... nolu 71.289,97 USD faturası düzenlendiği e-fatura olarak davalıya iletildiği davalı tarafın .... Noterliği'nin 29.04.2022 tarih ve ... yevmiye nolu, ihtarı ile 28.03.2022 tarih ve ... nolu 71.289,97 USD kur farkı faturasına itiraz ettiğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle birlikte itirazın iptaline ve % 20’den aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın sunduğu 23.12.2019 tarihli 520.000,00 Euro bedelli sözleşmenin, ... Makina San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından imza edildiğini, söz konusu faturaya istinaden düzenlenen 28.10.2020 tarihli ve 520.000,00 Euro bedelli faturanın ... Makina San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından tanzim edildiğini buna karşın kur farkı talebini davacı şirketin yaptığı, davacı taraf ortağı ...’ın, 17.09.2021 tarihinde ... Makina San. ve Tic. Ltd.

Şti'nde Bülent Yüksel'e ait hisseleri devraldıktan sonra herhangi bir hukuki izahatı olmaksızın kendi firması üzerinden söz konusu kur farkı faturalarını keşide ettiği, söz konusu sözleşmelerin müvekkili şirket yetkilileri tarafından imzalanmadığını, müvekkili şirketin tek yetkilisinin Sedat Polat olduğunu, sözleşmelerin müvekkili şirket ile bağlantısı olmayan Salih Polat ile akdedildiğini, teslimatların müvekkili şirkete değil farklı bir firma olan "... Teks. Gıda İnş. İth.

İhr. Tic. Ltd.

Şti" ye yapıldığını, 06.11.2020 tarihli sözleşmeden görüleceği üzere "Plastik Enjeksiyon Makinesi ..." model makine için satış işleminin "bedelsiz" gerçekleştirileceği, davacı tarafın, kur farkı taleplerine ilişkin devam eden süreçte faturalar düzenleyerek müvekkiline ilettiğini, bunu fark eden müvekkilinin faturaları iade ettiği, tarafların birbirinden kur farkı talebinde bulunabilmesi için "taraflar arasında bu yönde bir teamül" yahut "yazılı anlaşma" bulunması gerektiğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle birlikte davanın reddini talep etmiştir.

Dava; fatura alacağının tahsili amacıyla ....İcra Müd.nün 2022/... Esas Sayılı dosyasında girişilen ilamsız icra takibine yönelik davalı borçlunun itirazının dilekçede ileri sürülen nedenlerle iptali istemine ilişkindir.

Dosya içerisinde bulunan .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklının ... Şirketi, borçlunun ... ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, 55.000,00 USD (17,8210) + 40 USD (faiz) = 2.845.000,00 TL toplam alacak üzerinden takibin yapıldığı ancak borçlu tarafından itiraz edilmiş ve takip durdurulmuş olduğu görülmüştür.

.... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyası ve dava dışı ... Makina San. ve Tic. Ltd. Şti'nin Ticaret Sicili kayıtları, Takip ve dava konusu 30.11.2020 tarih ve ... nolu 55.000,00-USD bedelli fatura, 08.02.2021 tarih ... Nolu 32.723,93-Euro bedelli fatura, 28.03.2022 tarih ve ... nolu 71.289,97-TL USD Dolar bedelli faturalar, davacı şirket tarafından keşide edilen .... Noterliği'nin 31.03.2022 Tarih ve ... Yevmiye no'lu ihtarı ve ..... Noterliği'nin 31.05.2022 Tarih ve ... Yevmiye no'lu ihtarı ve tebliğ şerhleri, davalı tarafından keşide edilen .... Noterliği'nin 29.04.2022 Tarih ve ... Yevmiye no'lu davalı yanın karşı ihtarı ve .... Noterliği'nin 29.04.2022 Tarih ve ... Yevmiye no'lu davalı yanın ihtarının dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

Uyuşmazlığın niteliği itibari ile çözümü uzmanlık gerektirdiğinden, tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları ile sunulan tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle;

Davacı tarafça ileri sürülen nedenlere dayalı olarak dava ve takip konusu faturalardan dolayı davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, varsa takip tarihi itibarı ile miktarının tespiti için bilirkişi kurulu raporu alınmasına karar verilmiş, Bilirkişi olarak SMMM ...'e tevdi edilmiş ve bilirkişi tarafından hazırlanan 24/06/2024 tarihli bilirkişi kök raporu ve 30/10/2024 tarihli ek raporun dosyamız arasında olduğu görülmüştür

24/06/2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle.

Tarafların usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş ticari defterlerinin sahipleri lehine delil kudretine haiz olduğu, dava konusu icra takibinin dayanağı hesap ilişkisinin 2020, 2021 ve 2022 yıllarındaki faturalar ve ödemelerden oluştuğu, karşılığında mal veya hizmet teslim edildiğine ilişkin ispat yükünün yerine getirilmiş olduğu, değerlendirilen toplam 3.067.171,49 TL (408.150,00 USD) tutarındaki 5 adet fatura, davalı şirket tarafından keşide edilen ve keşide tarihleri itibarıyla USD karşılıklarının toplam 273.262,23 USD olduğu hesaplanan toplam 2.550.000,00 TL tutarındaki 12 adet çek, taraflar arasında imzalanan mahsup formu ile ...

Makine San. ve Tic. Ltd.

Şti.’nin kayıtlarında görünen 75.416,47 TL karşılığı 10.117,13 USD ve davacı tarafından iki adet havale ile ödendiği anlaşılan toplam 3.517,00 USD’nin dikkate alınmasıyla kur farkından dolayı davacının davalıdan 121.253,64 USD kur farkı alacağı olduğu, 26.07.2022 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 121.253,64 USD asıl alacak ve 1.056,40 USD işlemiş faiz olmak üzere 122.310,04 USD alacaklı olduğu, alacağın takip tarihindeki karşılığının 2.184.445,08 TL hesaplandığı yönünde görüş bildirmiştir.

30/10/2024 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi ile yukarıda yapılan tespitler ve yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda, tarafların kök rapora karşı itirazları tek tek incelenmiş olup kök rapordaki görüşün değiştirilmesini gerektirecek bir husus bulunmadığı, 26.07.2022 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 121.253,64 USD asıl alacak ve 1.056,40 USD işlemiş faiz olmak üzere 122.310,04 USD alacaklı olduğu; alacağın takip tarihindeki karşılığının 2.184.445,08 TL hesaplandığı,

30.11.2020 tarihli, ... nolu ve 428.862,50 TL (55.000,00 USD) tutarlı fatura ile ... model plastik enjeksiyon makinesi fatura edilmişse de bu ürünün satışının bedelsiz yapılmış olduğu, taraflar arasında yapılan sözleşmede açıkça belirtilmişse de herhangi bir itiraz ileri sürülmeden davalı şirket ticari defterlerine kaydedilmiş olduğundan hesaplamada dikkate alındığı.

Sayın Mahkemece aksi kanaate varılması durumunda hesaplanan davacı alacağından 55.000,00 USD tenzil edilmesi gerekeceği yönünde görüş bildirmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları ile sunulan tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle; Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, dosyadaki deliller önceki rapor, tarafların bu rapora karşı itirazları da göz önüne alınarak tüm dosya kapsamı yeniden değerlendirilerek yeni rapor alınmasının istenilmesine, dosyanın, önceki bilirkişiden farklı yeni bir bilirkişi olan ...'na tevdi edilmiş ve 01/05/2025 tarihli bilirkişi raporu ve 25/11/2025 tarihli bilirkişi ek raporunun dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

01/05/2025 tarihli bilirkişi raporundan özetle;dava dosyasında mevcut belgeler ve taraf ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede, taraf ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin elektronik defter beratlarının süresinde usulüne uygun yapıldığı, sahipleri lehine delil olma özelliğinin mahkemenin takdirinde olduğu, her iki taraf ticari defterinde kayıtlı 08.02.2021 tarih ... numaralı 32.793,23 EURO bedelli faturanın dayanağının davacının diğer grup şirketi ile yapılan alışverişten kaynaklı kur farkı talebi olduğu,

bu faturaya süresinde ve usulüne uygun itiraz ve iade edilmediği , faturanın itiraza uğramaması ve defterlere kayıtlı olması sebebi ile bu konuda taraflar arasında mutabakat veya zımni bir anlaşma olduğu davacının bu bedeli talep edebileceği ya da davacının bu alacağı hak etmediği hususundaki tarif ve takdir mahkemeye ait olmak üzere, mahkemenin davacı alacağı olarak kabul etmesi halinde takip ile talep edilen 593.000,00 TL nin (26.07.2022 kuru ile hesaplanmış 16.08.2022 takip çıkışlı) davacı alacağı kabul edilebileceği, her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı 30.11.2020 tarihli,

... nolu ve 428.862,50 TL (55.000,00 USD) tutarlı fatura ile ... model plastik enjeksiyon makinesi faturasındaki bu model makinenin 06.11.2020 tarihli sözleşmede bedelsiz olarak teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, aynı sözleşmede ...

MS 500 model 75.000,00 USD bedelli makinenin tesliminin kararlaştırılmasına rağmen bu makinenin teslim edilmediği bu halde bu sözleşme de sadece talep konusu 55.000,00 USD fatura edilen makinenin tesliminin gerçekleştiği yani bu sözleşmenin konusunun bedelsiz makine tesliminden ibaret kaldığı, tarafların ticari defterlerine bedelli olarak kayıt edilen 55.000,00 USD faturanın itiraza uğramadığı,

faturanın itiraza uğramaması ve defterlere kayıtlı olması sebebi ile bu konuda taraflar arasında mutabakat veya zımni bir anlaşma olduğu , davacının bu bedeli talep edebileceği ya da davacının bu alacağı hak etmediği hususundaki tarif ve takdir mahkemeye ait olmak üzere, mahkemenin davacı alacağı olarak kabul etmesi halinde takip ile talep edilen 980.000,00 TL nin (26.07.2022 kuru ile hesaplanmış 16.08.2022 takip çıkışlı) davacı alacağı kabul edilebileceği, rapor içeriğinde izah olunan şekilde USD cinsi alacak hesabı 55.000,00 USD dahil edilerek 122.492,34 USD olarak hesaplandığı,

bu halde 55.000,00 USD nin mahkeme tarafından davacı alacağı kabul edilmesi halinde 122492,34 – 55.000 = 67.492,34 USD nin kur farkından kaynaklanan davacı alacağı kabul edilebileceği , takip tabindeki kur 17,8210 TL göre 1.202.781,00 TL nin talep edilebileceği, 55.000,00 USD nin davacı alacağı kabul edilmemesi halinde bu bedelin tenzili ile 12.492,34 USD karşılığı 17.8210 kura göre 222.626,00 TL nin davacı alacağı kabul edilebileceği (Davacı tarafından davalı adına 71.289,97 USD bedelli 28.03.2022 tarihli, ... nolu ve 1.055.576,33 TL fatura alacağı günün kuruna göre 1.270.000,00 TL olarak talep edilmiştir.

Davalı faturayı ticari defterlerine kayıt etmemiş ve iade ettiğini, ancak sözleşmelerde kur takibi yapılacağı düzenlemesine göre ödemelere göre kur farkı hesabı yapılacağı düzenlendiğinden davacının kur farkı talep edebileceği değerlendirilerek hesap yapıldığı yönünde görüş bildirmiştir.

25/11/2025 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; dava dosyasında mevcut belgeler, sözleşme ve deliller üzerinde yapılan incelemede, her iki taraf ticari defterinde kayıtlı 08.02.2021 tarih ... numaralı 32.793,23 EURO bedelli faturanın dayanağının davacının diğer grup şirketi ile yapılan alışverişten kaynaklı kur farkı talebi olduğu,

bu faturaya süresinde ve usulüne uygun itiraz ve iade edilmediği , faturanın itiraza uğramaması ve defterlere kayıtlı olması sebebi ile bu konuda taraflar arasında mutabakat veya zımni bir anlaşma olduğu davacının bu bedeli talep edebileceği ya da davacının bu alacağı hak etmediği hususundaki tarif ve takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere , Sayın Mahkemenin davacı alacağı olarak kabul etmesi halinde takip ile talep edilen 593.000,00 TL nin (26.07.2022 kuru ile hesaplanmış 16.08.2022 takip çıkışlı) davacı alacağı kabul edilebileceği, İhtarname tebliğinden 08.04.2022 ,

takip tarihine kadar 16.08.2022 3095 sayılı kanunun 4/a maddesine göre işlemiş 251,12 EURO faiz talep edilebileceği ( takip talebinde 24 EURO talep edildiğinden talep ile bağlı ) her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı 30.11.2020 tarihli, ... nolu ve 428.862,50 TL (55.000,00 USD) tutarlı fatura ile ... model plastik enjeksiyon makinesi faturasındaki bu model makinenin 06.11.2020 tarihli sözleşmede bedelsiz olarak teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, aynı sözleşmede ...

MS 500 model 75.000,00 USD bedelli makinenin tesliminin kararlaştırılmasına rağmen bu makinenin teslim edilmediği bu halde bu sözleşme de sadece talep konusu 55.000,00 USD fatura edilen makinenin tesliminin gerçekleştiği yani bu sözleşmenin konusunun bedelsiz makine tesliminden ibaret kaldığı, tarafların ticari defterlerine bedelli olarak kayıt edilen 55.000,00 USD faturanın itiraza uğramadığı,

faturanın itiraza uğramaması ve defterlere kayıtlı olması sebebi ile bu konuda taraflar arasında mutabakat veya zımni bir anlaşma olduğu , davacının bu bedeli talep edebileceği ya da davacının bu alacağı hak etmediği hususundaki tarif ve takdir mahkemeye ait olmak üzere, mahkemenin davacı alacağı olarak kabul etmesi halinde takip ile talep edilen 980.000,00 TL nin (26.07.2022 kuru ile hesaplanmış 16.08.2022 takip çıkışlı) davacı alacağı kabul edilebileceği, İhtarname tebliğinden 08.04.2022 ,

takip tarihine kadar 16.08.2022 3095 sayılı kanunun 4/a maddesine göre işlemiş 685,62 USD faiz talep edilebileceği ( takip talebinde 40 USD talep edildiğinden talep ile bağlı ) rapor içeriğinde izah olunan şekilde USD cinsi alacak hesabı 55.000,00 USD dahil edilerek 122.492,34 USD olarak hesaplanmıştır.

Bu halde 55.000,00 USD nin mahkeme tarafından davacı alacağı kabul edilmesi halinde 122492,34 – 55.000 = 67.492,34 USD nin kur farkından kaynaklanan davacı alacağı kabul edilebileceği, İhtarname tebliğinden 08.04.2022 , takip tarihine kadar 16.08.2022 3095 sayılı kanunun 4/a maddesine göre işlemiş 841,3 4 USD faiz talep edilebileceği ( takip talebinde 52 USD talep edildiğinden talep ile bağlı ) yönünde görüş bildirmiştir.

Tüm Dosya Kapsamı ve Delillerin Birlikte Değerlendirilmesinden:

Davacı davasından; 55.000,00 USD makine bedeli fatura alacağı, 32.723,93 Euro kur farkı ve 71.289,97 USD kur farkı fatura alacağını takibe konu etmiş ve bu alacaklar yönünden itirazın iptalini istemiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacının 55.000,00 USD üzerinden fatura ettiği bir adet ... plastik Enjeksiyon Makinesinin davacı tarafından bedelsiz olarak teslim edileceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin bu hükmüne göre davacının bu makine için fatura düzenlemiş olması, davacıyı alacaklı yapmayacağından ve sözleşmede tarafların iradelerinin bu makinenin bedelsiz teslimine yönelik olduğu kabul edilerek, bu fatura alacağı yönünden davacı alacağını ispatlayamamış olduğundan reddine karar verilmiştir.

İtirazın iptali davalarında usulüne uygun başlatılmış bir icra takibinin bulunması özel dava şartı olup mahkemece dava şartlarının mevcut olup olmadığı hususu yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınır.

Bu kapsamda takibe konu kur farkı alacağına ilişkin 08/02/2021 tarih, 32.723,93 EURO bedelli fatura (kısa kararda sehven bu fatura tutarı 33.723,93 EURO olarak yazılmış olup kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki oluşturmamak adına bu hususa değinilmekle yetinilmiş, hükümde düzeltme yapılmamıştır.) ve 28/03/2022 tarihli 71.289,97 USD bedelli faturalar yönünden yapılan değerlendirmede ise davacı kur farkı alacağı için döviz cinsinden fatura düzenlemiş ve icra takibinde de bu faturaların bedellerinin fiil ödeme tarihindeki kur üzerinden diğer bir deyişle döviz cinsinden tahsilini talep etmiştir.

Kur farkı alacağı yabancı para alacağı (döviz) üzerinden düzenlenen faturanın düzenlediği tarihin kuru ile faturanın tahsil edildiği tarihin kuru arasındaki farktan kaynaklanan ve TL olarak doğan bir alacaktır. Kur farkı düzenlenen temel ilişkide asıl alacak miktarı döviz olarak aynı kalmaktadır. Kur farkı alacağı ise döviz olarak istenmesi mümkün olmayıp, TL olarak talep edilebilecek bir alacaktır. Aksi halde kur farkı alacağına kur farkı işletilmiş olmaktadır. Türk Kanunları’na göre döviz alacağının TL olarak istenmesi mümkün ise de, TL olarak doğan alacağın dövize çevrilerek istenmesi mümkün değildir. Bu nedenle anılan iki fatura yönünden usulüne uygun başlatılmış bir icra takibi bulunmadığından bu iki fatura yönünden davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Son olarak davacının takip başlatmakta kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve uyuşmazlığın tümü hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır