İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/277 K.2025/320

İstanbul ... Asliye Hukuk Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasından verilen görevsizlik kararı üzerine mahkememize tevzi edilen davanın dosya üzerinden yapılan incelemesi sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Kayseri ili, Yahyalı ilçesi, ...Köyü mevkii,... (Sicil ...) sayılı maden sahasının çalışma yapılmayan bölümünde bulunan yaklaşık 21.198 m³ hacminde ve 60.000 ton ağırlığındaki düşük tenörlü çinko-kurşun pasasını 04/04/2009 tarihindeki ruhsat sahibi olan dava dışı ...Ltd.

Şti. isimli şirketten satın almış olduğunu ve bulunduğu alanda bıraktığını, ...(Sicil ...) sayılı maden ruhsatının 2014 yılında davalı şirkete satıldığını, müvekkiline ait olan düşük tenörlü pasanın davalı şirket tarafından satılmak üzere olduğunu öğrendiklerini beyanla dava konusu düşük tenörlü pasanın davalıdan alınarak müvekkiline aynen iadesine, aynen iadesi mümkün olmadığı takdirde mümkün olmayan kısmın bedelinin davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

GEREKÇE

Dava; istihkak istemine ilişkindir.

İstihkak davası, malikin mülkiyet hakkına dayanarak kendisine ait bir eşyayı haksız şekilde elinde bulunduran üçüncü kişiden geri isteme hakkını ifade eder.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır. Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Yine aynı Kanunun 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler karşısında, Asliye Ticaret Mahkemelerinin özel mahkeme niteliğinde bulunduğu, bu niteliği gereği görev alanının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre belirleneceği ve genel mahkemeler ile arasındaki ilişkinin önceki kanunun aksine görev ilişkisi olduğu açıktır. Asliye Ticaret Mahkemelerinin çekişmeli yargıdaki görev alanının TTK’da ve diğer özel kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen davalarla sınırlı olduğu kuşkusuzdur.

Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davaların; mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrıldığı anlaşılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nin 4/1. maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. Nispi ticari davalar ise, tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Bir başka ifade ile, bu davalar ya bir ticari işletmeyi ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava olarak nitelendirilebilirler.

Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği açıktır.

Yukarıda değinilen hususlar çerçevesinde somut olaya bakıldığında; eldeki davanın mutlak veya nisbi ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği ve TTK hükümlerinin veya özel kanun hükümlerinin uygulanmasını gerektirir ticari bir uyuşmazlıktan söz edilemeyeceği, uyuşmazlığın çözümünün genel mahkemelerin görevi kapsamında kaldığı sonucuna ulaşılmaktadır. Aksi uygulama, Asliye Ticaret Mahkemelerinin kuruluş amacına ve niteliğine aykırı düşecektir. Bu nedenle mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. (Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2019/699 Esas - 2020/4277 Karar sayılı kararı, İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesinin 2020/72-777 E.K. sayılı kararı ve İstanbul BAM 1. Hukuk Dairesinin 2024/2883-2795 E.K. sayılı kararı).