İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/727 K.2025/764

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile müvekkili şirketi arasında yapılan anlaşma gereğince, müvekkil şirketin 29/04/2015 tarih ... sözleşme ... tescil numaralı düzenleme şeklinde finansal kiralama sözleşmesi gereğince finansmanını sağladığı makinaların davalıya teslim edildiğini, davalının kira bedellerini süresinde ödemediğini ihtarlara rağmen edimini yerine getirmediğini, yine sözleşmenin ilgili maddesi gereğince ... Noterliğin 11/05/2016 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarıyla feshedildiğini, malların iade edilmediğini, İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2016/... D.İş sayılı dosyası ile tedbir uygulandığını belirterek malların müvekkile teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin Siverek’ te aldığı “... Siverek İlçesi Kanalizasyon Şebekeleri ve Yağmur Suyu Kollektörleri İşleri’ni” yapmak üzere davaya konu iş makinesini Siverek’e götürdüğünü, davaya konu iş makinesi burada çalındığını, bunun üzerine; müvekkilim ...

Cumhuriyet Başsavcılığına 2016/... soruşturma nolu dosya ile suç duyurunda bulunarak ilgililerin cezalandırılmasını ve araçların bulunarak kendisine teslimini istediklerini, aracın çalındığını davacı ... firmasına ve aracın Kasko Sigortasını yapan ...

Sigorta A.Ş’ye bildirdiklerini, davaya konu araç müvekkilinin elinde olmadığından ve çalındığından, davaya konu aracı, müvekkilinin iade etmesinin fiilen mümkün olmadığını imkânsızlık nedeni ile açılan davanın reddi gerektiğini, davaya konu aracın, sigorta şirketi tarafından dosyaya gönderilen yazıdan da anlaşılacağı üzere; davacının bir yan kuruluşu olan ...

Sigorta A.Ş tarafından ... nolu sigorta poliçesi ile kasko sigortası yapıldığını, sigorta poliçesinin, çalınma vb. durumlarda oluşan zararları karşılamakta olduğunu, sigorta poliçesinin davacı kurumda olduğunu, poliçede müvekkilinin, sigorta ettiren; davacının ise sigortalı olduğunu, araç çalındığından,

davacının araç bedelini sigorta şirketinden tahsil etmesi gerektiğini, çalınma olayı meydana gelince müvekkilinin, durumu hem sigorta şirketine hem de davacı şirkete bildirdiğini, davacının, sigorta şirketi aleyhine dava açması gerekirken, müvekkili aleyhine, çalınan aracın kendilerine iadesi için dava açması ve icra takibi yapmasının usul, yasa ve hakkaniyet kurallarına aykırı olduğunu, açılan davanın reddini talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava dilekçesi, sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.

İddia ve toplanan deliller kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve bilirkişi sunmuş olduğu 30/12/2024 tarihli raporunda özetle;

"1- Dava dışı ... Sigorta A.Ş. Tarafından A.Ş.'nin maliki, sigorta ettiren davalı ile davacı ... ...'ın kiracısı olduğu ... plaka sayılı aracın makine kırılması ve kasko muhataraları neticesinde gerçekleşecek rizikoları temin etmek maksadıyla 30.04.2015 başlangıç 30.04.2019 bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde ... numaralı ... Uzun Süreli Makine Kırılması Sigorta Poliçesinin tanzim edildiği;

2- Meydana gelen hasarın poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki vadesinde gerçekleştiği;

3-Davalı ...'ın dava konusu ... plaka sayılı, ... motor ve ... şasi numaralarına sahip 2015 model ... marka Ekskavatör tipindeki aracı, ortakları olduğunu beyan ettiği dava dışı ... ile dava dışı ...'e kendi iradesi ile teslim ettiği, ilgili şahısların kendilerine teslim edilen aracı daha sonra davalı ...'a iade etmediklerinin soruşturma dosyası kapsamındaki ifade tutanağından anlaşıldığı,

4- Dava dışı ... Sigorta tarafından düzenlenen ... numaralı ... Uzun Süreli Makine Kırılması Sigorta Poliçesine eklenen Genişletilmiş Kasko teminatı kapsamındaki hırsızlık klozunun; aracın immobiliser ile donatılması koşuluyla teminat sağladığı; aracın hırsızlığa karşı immobiliser ile donatılıp donatılmadığının bilinmediği, soruşturma dosyası kapsamında verilen ifadede aracın çalıştırıldığının beyan edildiği, bu suretle dava konusu araç anahtarının dava dışı ... ile dava dışı ...'e davalı ... tarafından teslim edildiğinin değerlendirildiği;

5-Yargıtay'ın çeşitli kararlarında bahsi geçen olaya benzer hadiselerin hırsızlık “olarak değerlendirilmediği, aracın dolandırıcılık suçu ya da güveni kötüye kullanma suçu sonucunda çalınmasının kasko sigortası teminatının dışında olduğunun kabul edildiği

6-Sayın Mahkeme Tarafından; dava konusu olayın hırsızlık hadisesi olduğuna kanaat getirilmesi durumunda;

Makine mühendisi bilirkişi tarafından ... plaka sayılı aracın emsallerinin immobiliser ile donatılıp donatılmadığının tespit edilmesine ihtiyaç duyulduğu, araçta immobiliser bulunması koşuluyla çalınma teminatının geçerli olacağı, aksi durumda poliçenin çalınmaya karşı teminat sağlamadığı

Aracın immobiliser ile donatıldığının makine mühendisi bilirkişi tarafından tespit edilmesi ve Sayın Mahkeme tarafından hasarın hırsızlık hasarı olduğuna kanaat edilmesi durumunda aracın çalındığı tarih itibariyle rayiç değerinin makine mühendisi bilirkişi tarafından tespit edilebileceği,

Poliçe şartları gereği makine mühendisi bilirkişi tarafından aracın çalındığı tarih itibariyle tespit edilecek rayiç değer üzerinden %10 oranında, hasar tarihi itibariyle asgari 1.S00-EUR tutarında olmak üzere(hangi bedel büyükse o bedel kadar) muafiyet tenzilinin uygulanması suretiyle elde edilen bedelin tazminata konu edilebileceği; tazminata hükmolunması durumunda sigorta şirketi tarafından talep edilecek evrakların tamamlanmasına ihtiyaç duyulacağı

Aracın rayiç değeri ile araçta immobiliser donanımının varlığına ilişkin tespitlerin yapılabilmesi ilişkin takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu;

Sayın Mahkeme Tarafından; dava konusu olayın dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma hadisesi olduğuna kanaat getirilmesi durumunda;

Meydana gelen zararın dava dışı ... Sigorta tarafından düzenlenen ... numaralı ... Uzun Süreli Makine Kırılması Sigorta Poliçesi teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceği; görüş ve kanaatine varılmıştır. Nihai değerlendirme ve takdir münhasıran Sayın Mahkemeye aittir.

7- Zaman aşımı, ihbar yükümlülüğü vb. şartların değerlendirilmesi ile davacının masraf, vekâlet ücreti, faiz ve benzeri diğer istemleri ile ilgili taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin takdirin münhasıran Sayın Mahkemeye ait olduğu" şeklinde görüş bildirildiği görüldü.

Mahkememizce tarafların rapora karşı beyan ve itirazlarının değerlendirilerek ek rapor alınması hususunda dosyanın bilirkişiye tevdine karar verildiği bilirkişi heyetince sunulan ek raporda özetle;

"Davacı ...Ş.'nin mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı, ... motor ve ... şasi numaralarına sahip 2015 model ... marka ...

Paletli Ekskavatör; poliçe üzerinde belirtilen sigorta bedeli, limit ve muafiyetler ile Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları, Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları, Deprem Sigortası Genel Şartları, Grev, Lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri Genel Şartları ile poliçe üzerinde yazılı özel şart hükümleri, klozlar kapsamında gerçekleşecek rizikolara karşı aracın Rayiç Değerine kadar, dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigorta teminatı altına alınmıştır.

İnternet üzerinde yapılan inceleme ve araştırmada dava konusu araca emsal aynı özelliklere haiz aracın bulunmasındaki güçlükler sebebiyle, eşdeğer değerlemenin poliçe üzerinden dikkate alınarak yapılmasının daha sağlıklı olabileceği, dolayısıyla başlama tarihi 30.04.2025 olup, 124.063,73 USD üzerinden sigorta bedeli TCMB kuru ise dava tarihi olan 13.12.2016 tarihinde 3.4721 TL/USD olup, hareketli makinalar ve araçların yeni alınma tarihinden itibaren ilk kullanımda değerinden %10 civarında değer kaybına maruz kalabileceği göz önüne alındığında, 2015 model ... marka ...

Paletli Ekskavatörün piyasa değerinin;

124.063,73x0,90=111.657,35 USD buradan 111.657,35x3.4721-387.685,50-TL=387.685,50-TL olabileceği kanaatine varılmıştır." şeklinde görüş bildirildiği görüldü." Dosya kapsamı, sunulan deliller ve belge asıllarının incelenmesinde, borçların zamanında ödenmemesi üzerine 6361 sayılı Kanunun 31/1 maddesi kapsamında davalıya ihtarname çekildiği ve borcun ödenmesi için 60 günlük süre tanındığı buna rağmen kalan borcun ödenmediği, davalının bu hali ile temerrüde düştüğü anlaşılmakla, davacının haklı olduğu, davalının süresinde kira bedellerini ödemediği ve 60 günlük süreye rağmen de edimini yerine getirmediği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak davacı sözleşmeye konu malları teslim ederek edimini yerine getirmiş, 6361 sayılı Kanun 23/1.maddesi uyarınca finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana ait olup, 31/1 maddesine göre belirlenen süreler belirtilerek ödeme yapılması için davalı tarafa ihtarname gönderilmiş, davalı sözleşmede kendisine teslim edilen malların bedelini ödediğini kanıtlayamadığı,

İstanbul BAM 44 HD'nin 2020/1644 Esas 2023/1059 Karar sayılı ilamı ile malın hırsızlık nedeniyle elden çıkması halinde taraflar arasındaki sözleşme ve bu sözleşmenin eki olan genel şartlara göre riskin gerçekleştiğine ilişkin taraf iddiasının değerlendirilmesi noktasında karar oluşturulduğu, mahkememizce dava tarihi itibarıyla davaya konu malların rayiç değerleri üzerinden eksik harç tamamlatıldığı, ayrıca bilirkişi marifetiyle davalı iddiasının da araştırılması ve tetkiki amacıyla rapor aldırıldığı, davaya konu malların sözleşme gereği kendisine mal teslim edilen davalı tarafından dava dışı ...'e rızaen teslim edildiği,

hırsızlık suretiyle davalının elinden çıkmadığı, davalının güvenerek dava dışı şahıslara bu malları teslim ettiği, dolayısıyla sigorta genel şartları ve ... sigorta tarafından sigorta poliçesi ile numaralandırılan ... numaralı makine kırılması sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmadığı, bu nedenle davalının iddiasının yerinde olmadığı anlaşıldığından davacının davasının kabulüne karar verilmesi gerektiğinden aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;

1-Davanın kabulü ile taraflar arasında düzenlenen 29/04/2015 tarih ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde finansal kiralama sözleşmesinin haklı nedenle fesih edilmiş olduğunun tespiti ile dava konusu 1 ADET ... MARKA, ... PLAKALA, ... TİPİ, ... ŞASE SERİ NOLU,, ... MOTOR SERİ NOLU, 2015 MODEL PALETLİ EKSKAVATOR AKSESUARLARI İLE VE EKİPMANLARI ile birlikte malların davacı tarafa aynen teslimine,

2 İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2016/... D.İş sayılı dosyasından verilen tedbir kararının karar kesinleşene kadar devamına,

3-Alınması gerekli 26.482,79-TL karar ve ilam harcından 341,55-TL peşin ile 6.279,15-TL tamamlama harcın mahsubu ile geriye kalan 19.862,10-TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

4-Davacı tarafça başlangıçta yapılan 375,05-TL yargılama gideri ile yargılama aşamasında yapılan 6.050,50-TL masraf olmak üzere toplam 6.425,55-TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

5-Gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

6-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 62.029,68-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 21/10/2025

Katip ... Hakim ...