İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/378 K.2024/803

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili T...A.Ş. (“Davalı” / “...”) aralarında müvekkiline ait petrol çıkarma ve taşıma işi yapılan ...’nda, çıkarılan petrolün yer altından naklini sağlamak maksadıyla bir boru satım sözleşmesi akdettiklerini, buna göre ... ve ... sayılı Sipariş Formları (“Sipariş Formu”) ile müvekkilinin ...

Boru Alımı Şartnamesi (“Şartname”) vasıtasıyla müvekkili ile davalı arasında akdedilen sözleşmesel ilişkinin detayları ise, taraflar arasında teati edilen e-posta yazışmaları vasıtasıyla belirlendiğini, taraflar arasında kurulan sözleşmesel ilişkiye konu boruların, %80’i su olmak üzere petrollü su ve atık su iletimi amacıyla satın alındığını, bu hususta ...’in ticari faaliyetinin boru üretimi olup müvekkilinin de mutat olarak uğraştığı işi ham petrol arama, çıkarma ve çıkarılan petrolün sahada toplanarak ayrıştırılması şeklinde gerçekleştiğini, söz konusu toplama işlerinde ise,

çıkarılan petrolün saha içerisinde tek bir noktaya nakli gerekmekte olup bu nakil işlemi borular vasıtasıyla sağlandığını, ... tarafından müvekkiline teslim edilen boruların, müvekkilinin ticari faaliyeti kapsamında boru vasıtasıyla naklini sağladığı petrollü su ve atık suyun taşınması için gerekli niteliğe sahip olmadığından, borularda çatlama ve yarılmalar oluşmuş, boruların bir kısmı kullanılamaz duruma gelmiş ve taşınanların zayi olduğunu, müvekkilinin ...’ten aldığı boruların bir kısmı da yalnızca atık su taşıması için kullanılmış;

ancak atık su taşıması için kullanılan borularda dahi çok sayıda kaçak ve patlaklar meydana gelmiş ve atık su taşınması için alınan borular da müvekkili şirket tarafından kullanılamadığını, bu cihetle müvekkili şirketin ticari faaliyeti kapsamında taşınan malların evsafı dikkate alınmaksızın ve kalite standartlarına aykırı olarak ... tarafından imal ve teslim edilen borular nedeniyle müvekkili şirketin zarara uğradığını, teslim edilen boruların, müvekkilinin işleri kapsamında ihtiyaç duyduğu özelliklere sahip olmadığı gibi, kullanılmayan borularda dahi yarık ve çatlaklar meydana geldiğinden söz konusu ifa,

gizli ayıplı olarak yapıldığını ve davalı’nın bu ifada ağır kusurunun olduğunu, müvekkili şirkete teslim edilen borulardan alınan numunelerin, özel bir test kuruluşuna yaptırılan uygunluk testinde, boruların OIT değerinin, ortalama 20 dakika olması gerektiği halde bu değerin 1,63 dakika olduğu anlaşılmış, bu durum, test sonucu ile birlikte Müvekkil şirket yetkilisi ...tarafından davalı şirket yetkilisi ...’ya bildirildiğini, boru hattındaki sorunların kaynağının esas itibariyle OIT değerindeki düşüş olduğu,

bu düşüşün ise borunun dış ortamda bekleme süresi ile doğru orantılı olduğu ... tarafından bilindiğinden davalı tarafça ağır kusurla gizli ayıplı mal teslimi yapıldığını, bu kapsamda, davalı şirketin, müvekkili şirkete, tahsis ve kullanım amacıyla uyumsuz şekilde ve standartlara aykırı nitelikte borular sattığını, söz konusu gizli ayıp neticesinde müvekkili şirketin zarara uğradığını, davalı şirketin boru imalat ve satımını meslek edindiği hususu da göz önüne alındığında, kullanım amacına uymayan ve standartlara aykırı nitelikteki boruların müvekkiline teslim edilmesi neticesinde davalı şirketin ağır kusurlu olduğunu,

işbu teslim dolayısıyla müvekkilinin uğradığı zararı tazmin yükümlülüğü altında olduğunu, davalının ağır kusuru dolayısıyla müvekkilinin bir kısım boruyu kullanamadığını, kullanamadığı boruları yenileriyle değiştirmek zorunda kaldığını ve fazladan ödeme yaptığını, arz ve izah edilen nedenlerle, fazlaya ilişkin tüm ve başkaca hakları saklı kalmak kaydıyla mahkemeden davalı’nın satım sözleşmesi kapsamındaki ayıptan sorumluluğu çerçevesinde, müvekkilinin uğradığı zararların şimdilik 70.000-TL’sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı’dan tahsiline,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, reddedilmesi gerektiğini, davacının müvekkilinden satın aldığı dava konusu boruların, ... olduğunu, borular için kimyasallara karşı dayanım tablosunun davacı yetkililerine talepleri üzerine verildiğini, davacının kimyasal madde geçirerek kullandığı borular da, davacının boruları kullanım kusuru ve kullanım yeri için yanlış boru seçimi bulunduğunu, kullanım hatasından doğan zararlardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, davacı dilekçesinde borularda 20 yıllık kullanım süresini konu ettiğini,

polietilen boru kullanınımında sıcaklığın maksimum 30C olması halinde dahi ömrü 3-5 sene arasında olacağını, buna bile hammadde üretici firma Petrol taşımalarında garanti vermediğini, davacı satın aldığı borular için 20 yıl kullanım süresi biçtiğini, bu durumun eşyanın tabiatına aykırı olduğunu, davacının petrol iletişim işleri için bu boruları seçmesinin mühendislik açısından yanlış bir uygulama olduğunu, gerek müvekkilinin gerekse davacının borular üzerinde muhtelif tarihlerde yaptırdıkları testlerde, ürünlerin standart değerlerine uygun olduğu görüldüğünü,

buna rağmen borularda üretim hatası olduğunu iddia etmenin kabul edilebilir bir durum olmadığını, müvekkili şirket, boruların alım satım sürecinde davacıyı boruların standartları ile ilgili ayrıntılı bir şekilde bilgilendirdiğini, buna rağmen yapılan seçimin tamamen davacının sorumluluğunda olduğunu, kullanılmamış borulardaki etkinin üretim hatasından kaynaklandığını gösteren bilimsel bir verinin de mevcut olmadığını, açıklanan nedenlerle; davanın reddine, masraf ve vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; satım sözleşmesi kapsamındaki ayıptan sorumlu satım sözleşmesindeki zararın tahsili isteminden ibarettir.

Mahkememizce yargılama sırasında petrol konusunda uzman bilirkişi tarafından hazırlanan 18/06/2019 tarihli raporda; davalının Ek-4 maili ekinde davacıya gönderdiği "... malzemenin kimyasallara karşı dayanımı tablosu” Ek-5 (iki sayfa)'na göre davacının davalıdan ... boru alımını düşünmemesi gerekeceği, (Deliller ve açıklamalar bölümünün 3. paragrafına göre), davacının işletme sıcaklık ve basınç değerlerine (Ek-6) göre ... malzeme, kimyası gereği ham petrol ve sulu karışımlarının iletimi için sınırlı dayanım gösterebileceği, davacı işletme şartlarına göre ... malzeme ömrü 2-10 yıl olabileceği,

Ek-5 (iki sayfa) davalının doğru bilgilendirmesi olduğu, Ek-5 (iki sayfa)'de 20 °C ve 60 °C sıcaklıklarda ... borunun nafta ve gasoline kimyasallarına az dayanıklı olduğu gösterildiği halde davacı ... boru alımını seçtiği tespit edilmiştir.

Kimya mühendisi ve metalurji ve malzeme mühendisi bilirkişi tarafından hazırlanan 13/12/2022 tarihli raporda; davacı firmanın Reinforced Thermoplastik Boruların bu uygulama için seçilmesinin daha doğru olacağı göz önünde bulundurularak ... boru alımı seçimi mühendislik açısından yanlış bir seçim olduğu; zemin ve hiç kullanılmayan borularda bile çatlakların olması üretimi yapılan boruların malzeme karakterizasyonu açısından uygun şartları taşımaması sonucu olduğu tespit edilmiştir.

Kimya mühendisi ,nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi ve metalurji ve malzeme mühendisi bilirkişi hazırlanan 19/07/2023 tarihli raporda; keşif tarihi olan 15.05.2016 tarihindeki metrajlar baz alınarak bu tarihteki kur üzerinden boruların ekonomik değeri hesaplandığında, 965.469,78 TL olarak tespit edildiği, kullanılamayacak durumda olan ve atılmış boruların ekonomik değerinin ise 93.375,36TL olduğu ve bu boruların toplam değerinin 1.058.845,14 TL olarak taraflarınca hesap ve tespit edildiği, dava konusu boruların endüstri uygulamalarında kullanım alanı 200C sıcaklığındaki su iletimi için uygun olduğu,

bu tip boruların en fazla 300C’a ulaşan sıcaklıklarda kullanılabileceği, 300C’ı geçen sıcaklıklarda karşılaşılan iletim operasyonlarında sıcaklık karşısında arıza yapmadan daha fazla basınç mukavemeti gösterebilen reinforced thermoplastik boruların seçilmesi ve kullanılmasının teknik olarak daha uygun olduğu, davacının davalı taraf ile mail yazışmaları incelendiğinde, davacının kullanım amacını belirttiği ve davalı tarafın ise davacının kullanım amacına uygun olduğunu belirttiğinin görüldüğü, davacı tarafından davalı firmaya ait satın alınan ürünlerde imalat hatasının olduğunun tespit edildiği,

borularda meydana gelen çatlamaların davacı/kullanıcı kusurundan kaynaklanamayacağı, davacının davalı tarafından boruların kullanım alanı konusunda doğru yönlendirilmediği, ya da daha açık bir ifadeyle; mail yazışmalarından davacı tarafından talep edilen boruların uygun olduğu cevabı verildiği, borularda ayıp durumunun ön inceleme ile ortaya çıkmadığı ancak davacının kurulumu ve sonrasında ortaya çıktığı düşünüldüğünde gizli ayıp kapsamında değerlendirilebileceği tespit ve rapor edilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 22.01.2024 tarihli ek raporda ise; dava konusu boru patlamalarının ve sızıntıların davacının boru seçimi ve kurallara uymayan kullanım ve uygulamasından; daha hiç kullanılmamış borularda bile boyuna çatlaklar (extrusionfracs) olduğunun tespit edildiği göz önüne alındığında davalı tarafın sorumlu olduğu, satılan boruların imalatının kusurlu olduğu ve davalı ...'in davacı şirketi yanlış yönlendirdiği, keşif tarihi olan 15.05.2016 tarihindeki metrajlar baz alınarak bu tarihteki kur üzerinden boruların ekonomik değeri hesaplandığında, 965.469,78 TL olarak tespit edildiği,

kullanılamayacak durumda olan ve atılmış boruların ekonomik değerinin ise 93.375,36TL olduğu ve bu boruların toplam değerinin 1.058.845,14 TL olarak taraflarınca hesap ve tespit edildiği, 20.06.2014 ... ... ...A.Ş. arasında ilgili ... ve ... nolu satınalma siparişleri kapsamında ...

Boru Alımı Şartnamesi imzalandığı buna göre ... tipi borunun 5.400 metre ve ... tipi borunun 6.000 metresinin tamamının üretimi ve fiyatlandırma teklif konulu yazıda ürünlere ait fiyat teklifinin toplam 375.320,40 Euro olduğu fiyatlandığı tespit ve rapor edilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 27.08.2024 tarihli 2. Ek raporda ise; davacı firma (TEM) kullanacağı saha ve iklimsel şartları düşünerek dayanıklı boru seçmesi gerektiği, bu seçimi de iş analiz süreçlerinden geçirerek karar vermesi gerekmekte olduğu, burada uygulama için yanlış mühendislik malzemesi kullanılmış olduğu kanaatine varıldığı,

davacı ham petrol taşıma sistemlerinde kullanılması gereken boruların seçiminde tercih etmesi gerektiği boru özelliklerinin çelik boru olması gerektiğini ve ham petrol boru hatlarında yukarıda da ifade edilen spesifik boru özelliklerindeki bir boru (...) ve/veya çelik boru kullanılması gerektiğini mühendislik firması olarak bilmesi gerekmekte olduğu, keşif tarihindeki fabrika satış değerleri ve plastik boru hammadde fiyatları baz alınarak hesaplama yapıldığı bu boruların toplam değerinin 1.058.845,14 TL olarak taraflarınca hesap ve tespit edilmiş olup tekrar yapılan hesaplama da maddi hataya rastlanmadığı tespit ve rapor edilmiştir.

20.06.2014 tarihinde, davacı şirket ile davalı şirket aralarında davacıya ait petrol çıkarma ve taşıma işi yapılan ...'nda, çıkarılan petrolün yer altından naklini sağlamak maksadıyla bir boru satım sözleşmesi akdettikleri, dava konusu uyuşmazlığın bu sözleşmeye dayalı olarak satın alınan ürünlerin ayıplı olup olmadığı , davacının bu nedenle uğramış olduğu bir zararı ve alacağı bulunup bulunmadığı ile ilgili olduğu,

Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller , aldırılan bilirkişi heyet kök ve ek raporları ve tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda ; mahkememizce aldırılan bilirkişi heyet raporunda dava konusu boruların endüstri uygulamalarında kullanım alanı 20C sıcaklığındaki su iletimi için uygun olduğu, bu tip boruların en fazla 30C'a ulaşan sıcaklıklarda kullanılabileceği, 30C'ı geçen sıcaklıklarda karşılaşılan iletim operasyonlarında sıcaklık karşısında arıza yapmadan daha fazla basınç mukavemeti gösterebilen reinforced thermoplastik boruların seçilmesi ve kullanılmasının teknik olarak daha uygun olduğu,

davacının davalı taraf ile mail yazışmaları incelendiğinde, davacının kullanım amacını belirttiği ve davalı tarafın ise davacının kullanım amacına uygun olduğunu belirttiğinin görüldüğü, davacı tarafından davalı firmaya ait satın alınan ürünlerde imalat hatasının olduğunun tespit edildiği, borularda meydana gelen çatlamaların davacı/kullanıcı kusurundan kaynaklanamayacağı, davacının davalı tarafından boruların kullanım alanı konusunda doğru yönlendirilmediği,

borularda ayıp durumunun ön inceleme ile ortaya çıkmadığı ancak davacının kurulumu ve sonrasında ortaya çıktığı düşünüldüğünde gizli ayıp kapsamında olduğu ,dava konusu boru patlamalarının ve sızıntıların davacının boru seçimi ve kurallara uymayan kullanım ve uygulamasından daha hiç kullanılmamış borularda bile boyuna çatlaklar(extrusionfracs) olduğunun tespit edildiği göz önüne alındığında davalı tarafın sorumlu olduğu,

davalı taraf bu kapsamda tacir olarak basiretli davranma yükümlülüğünü ihlal ettiği , keşif tarihi olan 15.05.2016 Tarihindeki metrajlar baz alınarak bu tarihteki kur üzerinden boruların ekonomik değeri hesaplandığında, 965.469,78 TL olarak tespit edildiği, kullanılamayacak durumda olan ve atılmış boruların ekonomik değerinin ise 93.375,36TL olduğu ve bu boruların toplam değerinin 1.058.845,14 TL olarak hesaplandığı dosya kapsamına uygun hükme dayanak son tarihli alınan bilirkişi heyet raporuyla tespit edilmiş olmakla ; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile ; toplamda 1.058.845,14 TL alacağın.

70.000 TL sinin dava tarihinden itibaren, 988.845,14 TL sinin ıslah tarihinden itibaren (17/09/2024 tarihi) işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,fazlaya ilişkin istemin reddine dair aşağıdaki hüküm kurma yoluna gidilmiştir.

Katip ... · (E-imzalı) Hakim ... · (E-imzalı)