İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/149 K.2026/167

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... A.Ş. ... ili, ... İlçesi, ... Mahallesi 244 Ada 13 Parselde kayıtlı, ... Mah. ...

Caddesi No:72 ... ... adresinde bulunan taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonunda davalı şirket ile 01.03.2019 tarihinde 5 yıl süreli Çerçeve Protokol ve Bayilik Sözleşmeleri imzalayarak otogaz bayilik ilişkisi kurulduğunu, davalı şirket, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi ve eki niteliğindeki diğer anlaşmalar çerçevesinde verilen 01.03.2019 tarihli Ürün Alım Taahhütnamesi doğrultusunda;

birinci yıldan başlamak ve anılan anlaşmaların yürürlüğü süresince geçerli olmak üzere, yıllık asgari 160 ton (sözleşme süresince toplam 800 ton) otogaz ürününü münhasıran ...'den veya ...'in yazılı olarak göstereceği ikmal kaynaklarından satın almayı kabul ve taahhüt ettiğini, ancak taahhüt edilen miktarda ürün alımı yapılmadığını, söz konusu ürün alım taahhütnamesine göre, sözleşme hitamında hesaplanacak eksik kalan miktar üzerinden ton başına 1.138,00.-TL cezai şart ödenmesi,

bu bedelin her bir sözleşme yılında bir önceki yılın ÜFE ve TÜFE enflasyon oranında arttırılacağı davalı bayi tarafından kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, taraflar arasındaki ilişki devam ederken, tesis ...

Petrol Ürünleri Hayvancılık İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'ne devredilmiş ve davalının lisansı kendi isteği üzerine 09.08.2019 tarihli 37904 sayılı kararla sonlandırıldığını, halihazırda davalı tarafından, 789,37 ton eksik ürün alımı karşılığı ton başına 1.138,00.-TL (bu bedelin her bir sözleşme yılında bir önceki yılın ÜFE ve TÜFE enflasyon oranında arttırılacağı) ödeme yapılması gerekirken anılan bedel kendisine işbu durum ihtar edilmesine rağmen bugüne kadar ödenmediğini belirterek, her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, davalıya ait taşınmazların UYAP sisteminden tespiti ile ...

Mah. ... Caddesi No:72 ... ... adresinde bulunan taşınmaz ve tespit edilecek sair tapu kayıtları üzerine, hak kısıtlayıcı işlemlere karşı davacı müvekkilin alacak hakkını üçüncü şahıslara karşı korur mahiyette teminatsız olarak veya Sayın Mahkemece takdir edilecek teminat karşılığında ihtiyati haciz niteliğinde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davacı şirketin 01.03.2019 tarihli Standart Otogaz Bayilik Sözleşmesi'nin eki olan Ürün Alım Taahhütnamesi gereğince muaccel hale gelen alacağın şimdilik 1000,00 TL'sinin KDV si ve sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi birlikte, fazlaya ilişkin her tür dava ve diğer haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak dosyaya herhangi bir cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davanın; taraflar arasında 01/03/2019 tarihli çerçeve ve bayilik sözleşmelerinin akdedildiği bayilik sözleşmesine istinaden açılan ürün alım taahhütnamesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Davacı vekili davada; bayilik sözleşmeleri, çerçeve protokol, ürün alım taahhütnamesi, ihtarnameler, faturalar, arabuluculuk tutanakları, keşif, bilirkişi incelemesi, ticari defter ve kayıtları, tapu kayıtları, epdk kayıtları, ticaret sicil kayıtları, taraflar arasında mevcut her neviden belge, ilişkiyi gösterir tüm bilgi ve belgeler mütalaa, emsal kararlar, yemin, isticvap sair her türlü yasal delile dayanmıştır.

Davalı şirketin bulunduğu yer ... olması sebebiyle ... Asliye hukuk mahkemesine talimat yazıldığı, 05/06/2024 tarihli SMM bilirkişi raporunda özetle; davalı ... ... Petrol İth.İhrc.San.Tic.Ltd.Şti.'ne ait 2019 dönemi resmi defterlerinin TTK. Ve VUK. Hükümleri uyarınca tutulması zorunlu olan defterlerin tutulduğu, açılış ve kapanış beratlarının yasal sürelerde alındığı, kayıt nizamının muhasebe sistemi uygulama tebliğine uygun olduğu, bu durum itibariyle TTK.

Hükümleri uyarınca sahibi lehine delil niteliği taşıdığını, davalı ... ... Petrol İth.İhrc.San.Tic.Ltd.Şti.'ne ait incelenen 2019 dönemi resmi defterlerine göre Davacı ... ... A.Ş. Arasında 2019 döneminde ticari bir ilişkinin bulunduğunu ve aralarındaki ticari ilişkinin 03.08.2019 tarihinde son bulduğunu, davacı ... ... A.Ş.'nin Davalı ... ... Petrol İth.İhrc.San.Tic.Ltd.Şti.'nden 03.08.2019 tarihi itibariyle 357.202,81TL'sı cari hesap alacağının olduğunu, ancak Davacı ... ...

A.Ş. Alacağının dayanağını cari hesap alacağını değil, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesine ek olarak akdedilen ürün alım taahhütnamesine dayandırdığını, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi ve eki ürün alım taahhütnamesine göre Davacı ... ... A.Ş.'nin Davalı ... ... Petrol İth.İhrc.San.Tic.Ltd.Şti.'nden 2019 dönemi için 111.249,74TL'sı cezai şart alacağının olduğunu, davalı, ... ...

Petrol İth.İhrc.San.Tic.Ltd.Şti.'nin 31.01.2020 tarihi itibariyle mükellefiyetinin re'sen ter ettirilmiş (son bulmuş) olması sebebiyle 2020/2021/2022/2023 dönemlerine ait cezai şartın uygulanıp uygulanamayacağı Yüce mahkemenin takdirinde olduğunu, davacı ... ... A.Ş.

İse Ürün Alım Taahhütnamesi gereğince muaccel hale gelen alacağının 1000,00 TL'si KDV sini (toplam 1.180,00TL) ve sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsilini talep edebileceği hususu tespit ve rapor edilmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda dosyanın bilirkişi heyetine tevdii edildiği, 17/04/2025 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; tarafların iddia ve savunmaları, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi, ürün alım

taahhütnamesi, talimatla alınan bilirkişi raporu, davacı şirket ticari defter kayıt ve muavin kayıtları, taraflarca dosyaya sunulu olan belge ve bilgilerle sınırlı olmak üzere yapılan inceleme, tespit ve

değerlendirmeler sonucunda, davacı ticari defter kayıtlarına göre, taraflar arasındaki sözleşmesel ticari ilişki çerçevesinde 03.08.2019 tarihinde fiilen sona ticari ilişkide 03.08.2019 tarihi itibariyle davalının

davacıdan 10.167.13 TL alacaklı olduğu ve işbu tutarın davalıya ödenmediği,tarafların 2019 yılı kayıtlarının birbirini doğruladığı ve davacı tarafından davalı adına 24 fatura karşılığı 62,241 ton ürün satışı yapıldığı ve sözleşmenin ilk yılında 97,759 ton eksik ürün alımı yapıldığının tespit edildiği, sözleşmenin 5 yıllık süresi nazara alındığında, Ürün alım taahhüdü çerçevesinde hesaplan

toplamda 737,759 ton eksik ürün alımı karşılığı olarak 1.464.706,61 TL kar mahrumiyet tutarı hesaplandığı, kar mahrumiyetinden kaynaklanan cezai şartın, 31.01.2020 tarihinde Vergi Mükellefiyeti

resen sonlandırılan davalı şirketin, halen ticari faaliyette olup, olmadığı hususunda her hangi bir somut belge dosya kapsamında bulunmadığı, resen vergi mükellefiyetinin sonlandırılması

nedeniyle, davalı şirketin işbu hesaplanan kar mahrumiyetinden kaynaklı davalı aleyhine oluşacak cezai şart bedellerini ödeyebilecek mali gücünün olup olmadığının dosya kapsamından tespit edilemediği,

davacı ... ... A. Ş. Dağıtım Şirketi ile davalı ... ... Petrol ürünleri İnşaat Hay. Gıda Tar. Ur. Mad Yem Nakl. Ith. Ihr. Sanayi ve tic. Ltd sti. Olan bayi arasındaki anlaşmazlıktan kaynaklı işbu davada söz konusu tüzel kişiliklere ait EPDK lisans sorgulaması

yapılması için gerekli bilgilerin sunulmasının yararlı olacağı hususu tespit ve rapor edilmiştir.

14/09/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesi çerçevesinde, davacı tarafından davalı şirkete

2019 yılı içinde 24 adet fatura karşılığı KDV hariç 295.602.00 ürün satışı gerçekleştirildiği, (KDV ve

vergiler dahil 348.813.75 TL)

taraflar arasındaki 2019 yılı içinde gerçekleşen Ürün alım/ satımına ilişkin davacı tarafından davalı adına düzenlenen 24 adet faturanın, her iki tarafa ait 2019 yılı ticari defter ve muavin

hesaplarında kayıtlı olduğu, İşbu 24 adet fatura karşılığı, davacı tarafından davalıya teslim edilen ürün miktarının kök raporda da tespit edildiği üzere 62.241 Ton ürün satışı yapıldığı, eksik ürün alımının

97.759 Ton olduğu, davacı iddia ettiği gibi 10,63 ton ürün alımına karşılık ...,37 ton eksik ürün alındığı yönündeki iddiasının, gerek davacının bizzat 2019 yılı ticari defter ve muavin kayıtlı, gerekse

davalı ticari defter kayıt ve muavin kayıtları incelemesi ile alınan bilirkişi Talimat raporundaki tespitler

ile uyumlu olmadığı,

Mahkemenin 27.06.2025 tarih 2024/... E sayılı yazıları ile davalı şirketin

bağlı olduğu ... Defterdarlığı ... Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 03.07.2025 tarihli yazıları

ekinde dosyaya gönderilen davalı şirkete ait 2019 ve takip eden yıllara ilişkin BA/BS Formları

incelendiğinde, davalı şirket tarafından davacı şirketten 2019 yılı içinde 24 adet belge (Fatura) karşılığı

295.602.00 TL (Vergiler hariç) tutarında ürün alımı yapıldığının (BA) tespiti ile işbu tutarın her iki

tarafa ait 2019 yılı Ticari defter kayıtları ile de uyumlu olduğu tespit edildiği, kök raporun 6.cı vd 7 sayfasında da yer verildiği üzere, davacı tarafından davalı şirkete 2019

yılında 24 adet fatura karşılığı ürün satışları, fatura bazında aşağıda tekraren yer verilmesi gerektiğini, davacı tarafından davalı adına düzenlenen ürün satış faturaları ve işbu faturalarda, davalıya

teslim edilen ürün miktarları, fatura bedeli fat.ürün miktarı davacı iddiası-ürün satışı

- 12.02.2019 tarihli 10.090,35 TL bedelli 1,713 ton - 12.02.2019 tarihli 13.701,70 TL bedelli, 2,508 ton- 13.03.2019 tarihli 15.019.64 TL bedelli, 2,598 ton - 19.03.2019 tarihli 19.962,60 TL bedelli, 3,453 ton -

21.03.2019 tarihli 10.059,03 TL bedelli, 1,620 ton -

21.03.2019 tarihli 10.066,80 TL bedelli, 1,577 ton 1,577 ton alım

- 30.03.2019 tarihli 17.060,42 TL bedelli, 2,951 ton - 28.05.2019 tarihli 14.030,97 TL bedelli, 2,198 ton 2,198 ton alım - 31.05.2019 tarihli 19.991,50 TL bedelli 3,458 ton - 04.06.2019 tarih 14.128,54 TL bedelli, 2,303 ton 2,303 ton alım - 07.06.2019 tarihli 19.986,97 TL bedelli 3,612 ton -12.06.2019 tarihli 14.969,02TL bedelli, 2,440 ton 2,440 ton alım

- 16.06.2019 tarihli 14.979,17 TL bedelli, 2,707 ton - 21.06.2019 tarihli 19.959,31 TL bedelli, 3,607 ton - 21.06.2019 tarihli 12.981,33 TL bedelli, 2,116 ton 2,116 ton alım - 26.06.2019 tarihli 14.973,63 TL bedelli, 2,706 ton- 03.07.2019 tarihli 15.073,57 TL bedelli 2,900 ton - 09.07.2019 tarihli 19.751,57 TL bedelli, 3,800 ton - 15.07.2019 tarihli 14.143,16 TL bedelli, 2,721 ton - 19.07.2019 tarihli 13.550,61 TL bedelli, 2,607 ton - 23.07.2019 tarihli 13.566,21 TL bedelli, 2,610 ton - 27.07.2019 tarihli 13.020.44 TL bedelli, 2,505 ton - 01.08.2019 tarihli 9.979,74 TL bedelli, 1,920 ton - 03.08.2019 tarihli 7.767,57 TL bedelli 1,611 ton toplam 24 adet fatura karşılığı 62,241 ton davalı alım yaptığı,

davacı, 24 adet faturadan sadece 5 adet Fatura konusu ( 1,577 ton+2,198

ton + 2,303 ton + 2,440 ton + 2,116 ton = ) 10,634 ton ürün alındığını, diğer 19 adet fatura konusu

ürünlerin alınmadığını iddia ettiği,

davacının işbu iddiaları, gerek taraf ticari defter kayıt ve muavin kayıtları, gerekse dosyaya

gönderilen davalıya ait 2019 yılı BA formlarından yapılan tespitlerle uyumlu olmadığı, iş bu tespitler çerçevesinde, davacı yanın kök rapora vaki itirazlarının yerinde olmadığı, kök

rapordaki tespit, hesaplama, değerlendirme, görüş ve kanaatimizi değiştirecek her hangi bir ... somut

belge ibraz edilmediğinden, kök raporun sonuç kısmında da özetlenen heyet görüş ve kanaatin Mahkeme takdirlerinde olduğu,

davalı şirketin bağlı olduğu Vergi Dairesi tarafından dosyaya gönderilen 03.07.2025 tarihli

yazıları ekinde 2020 yılı sonrasında 2021 yılında her hangi bir mal alım/satımına ilişkin bildirim

yapılmadığı, 2022 yılı içinde 1 belge karşılığı bildirim yapıldığı, 2023 yılında her hangi bir bildirim

yapılmadığı, 2024 yılında da 1 belge karşılığı bildirim yapıldığı, dosyaya sunulan BA/BS formlarından

tespit edildiği hususu tespit ve rapor edilmiştir.

EPDK ya müzekkere yazıldığı, davacı ve davalı taraf arasındaki bayilik sözleşmesi ve buna ilişkin tüm evrakların istenildiği ve 20/11/2025 tarihli müzekkere cevabı ile mahkememize sunulduğu anlaşılmıştır.

26/12/2025 tarihli celse de davacı vekilinin ıslah için süre istediği, mahkememiz tarafından ıslah dilekçesi - harcını yatırması için bir haftalık süre verildiği, bu süre zarfı içerisinde, davacı vekilinin herhangi bir ıslah dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında 01/03/2019 tarihli çerçeve ve bayilik sözleşmelerinin akdedildiği bayilik sözleşmesine istinaden açılan ürün alım taahhütnamesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olduğu,

Taraflar arasındaki hukuk ihtilafın davacı tarafından talebinin eksik ürün alım nedeniyle cezai şart talebine ilişkin olduğu, davalı şirketin 31/01/2020 tarihi itibariyle mükellefiyetinin resen terk edilmesi sebebiyle 2020 - 2021 - 2022 - 2023 yılları için cezai şart nedeniyle sorumlu bulunup bulunmadığı noktasında toplanıldığı,

... ... ile ... ... ... Yem Nakliye İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi arasında 01/03/2019 tarihinden başlayarak 5 yıl geçerli 29/02/2024 tarihine kadar geçerli olmak üzere Otogaz Bayilik sözleşmesinin bağıtlandığı, iş bu sözleşme kapsamında davalı / bayi tarafından her yıl 160 ton otogaz alım taahhatü yerine getirilmemesi nedeniyle eksik ürün alımı için ton başına 1.138 TL üzerinden hesaplanacak kar mahrumiyetinin bayi tarafından ... gaza ödeneceğinin taahhüt edildiği,

Davacı tarafından davalıya en son otogaz satışının 03/06/2019 tarihli 1611 kg 7.767.57 TL bedelli fatura ile ... satışı olduğu ve iş bu tarihten sonra satışın yapılmadığı,

Davacı tarafından davalının 2019 yılı içindeki eksik ürün alımının ...,366 ton olduğu iddiasına karşılık davalı ticari defter kayıtlarında yapılan tespitte 97,759 ton olarak tespit edildiği,

03.08.2019 tarihli 7.767,57 TL bedelli olmak üzere 24 adet otogaz satış faturasının davalı adına

düzenlendiği, davacı tarafından ibraz edilen muavin hesap ekstresinden tespit edildiği, davalının incelenen ve talimatla /alınan Bilirkişi Raporunda davalıya ait 2019 yılı ticari defter ve muavin kayıtlarında da Davalının davacıdan 2019 yılı için Otogaz alımına ilişkin olarak davacı tarafından davalı adına düzenlenen Fatura adedinin 24 olduğu ve bu hususta her iki taraf kayıtlarında birbirini doğruladığı,

Taraflar arasındaki Sözleşmeler ve Ürün alım Taahhüdüne ilişkin 2019 yılına ilişkin eksik ürün alımına ilişkin olarak 01.03.2019/ 01.03.2020 tarih aralığındaki bir yıllık sözleşme dönemi için gerçekleşen ürün alımının 03.08.2019 tarihi itibariyle 62,241 ton olduğu, Sözleşmenin ve taahhüdün bir yıllık dönemi dolmadan taraflar arasındaki ticari ilişkinin 03.08.2019 tarihinde sonlandığı ve işbu tarihten sonra taraflar arasında her hangi bir ürün alım/satımının olmadığı,

Akabinde de Sözleşmenin bir yıllık süresi dolmadan 31.01.2020 tarihinde davalı şirketin Vergi Dairesi kayıtlarında Mükellefiyetinin resen sonlandırıldığı ve davalının ticari bir faaliyetinin kalmadığı,

Sözleşme ve Ürün alım Taahhütnamesine göre, Bir yıllık sözleşme dönemine isabet eden eksik ürün alımının 97,759 ton üzerinden Davacının kar mahrumiyeti olarak : 97,759 ton x 1.138 TL/ton = 111.249,74 TL olarak hesaplandığı,

Taraflar arasındaki Sözleşme ve taahhütnamelerin feshine ilişkin olarak taraflarca keşide edilen ihtarname ihtarname olup olmadığı husus dosya kapsamından tespit edilemediği, fesihle ilgili yazılı her hangi bir somut belge ibraz edilmediği,

bu halde taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin, davalının ticari faaliyeti ile ilgili olarak 31.01.2020 tarihinde Vergi Mükellefiyetinin resen sona erdirilmesi ve ticari faaliyetinin de bu çerçevede sona erdiği anlaşılmakla, davacı yan ticari faaliyetin 03.08.2019 tarihinden sonra her hangi bir ticari ilişkisi kalmayan davalı aleyhine arasındaki Sözleşme ve taahhütnamelerin feshine ilişkin olarak taraflarca keşide edilen edilen ihtarname ihtarname olup olmadığı husus dosya kapsamından tespit edilemediği, fesihle ilgili yazılı her hangi bir somut belge ibraz edilmediği,

bu halde taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin, davalının ticari faaliyeti ile ilgili olarak 31.01.2020 tarihinde Vergi Mükellefiyetinin resen sona erdirilmesi ve ticari faaliyetinin de bu çerçevede sona erdiği anlaşılmakla, davacı yan ticari faaliyetin 03.08.2019 tarihinden sonra her hangi bir ticari ilişkisi kalmayan davalı aleyhine06.03.2024 tarihinde huzurdaki işbu dava ile 01.03.2019 tarihli Ürün Alım Taahhütnamesine dayanılarak Kar Mahrumiyetinden kaynaklı cezai şart talebinde bulunulduğu,

Davacının 2019 yılı ile ilgili hesaplanan 111.249.74 TL’lik kar mahrumiyeti / cezai şart alacağı olduğu, Davacının davalıya Cari hesaptan kaynaklanan (Davacı kayıtlarına göre) 10.167.13 TL davalı alacağının, işbu kar Mahrumiyeti tutarından takas/mahsup edilmesi halinde, 111.249.74 TL – 10.167.13 TL = 101.082.61 TL tutarın talep edilebileceği,

Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve Ürün Alım Taahhütnamesi gereğince her bir Sözleşme dönemi için taahhüt edilen yıllık 160 ton otogaz alımının, taraflar arasındaki ticari ilişkinin fiilen 03.08.2019 tarihinde sona ermesi ile davalı şirketin de 31.01.2020 tarihinden itibaren Vergi Mükellefiyetinin resen sonlandırılması akabinde, Sözleşme ve taahhütname uyarınca 2020-2021-2022 ve 2023 yılı ürün alım taahhütlerinin yerine getirilemediği,

İşbu yıllar için eksik ürün alımı nedeniyle davacının kar mahrumiyet taleplerinin Yıllık Kar Mahrumiyeti olarak kararlaştırılan 1.138 TL/Ton kar mahrumiyetinin ÜFE TÜFE ortalaması oranında her yıl artırılacağı Bayi tarafından taahhüt edildiği,

bu çerçevede, 01.03.2019/29.02.2024 tarihi tarafındaki dönem için, kar mahrumiyetinin 1.464.706,61 TL olarak hesaplandığı hususunun tespit ve rapor edildiği (her ne kadar alacak kalemi daha fazla bilirkişi raporunca tespit edilmiş ise de davacı vekilinin ıslah dilekçesini sunmaması sebebiyle talebiyle bağlı kalınarak) denetlemeye ve hükme dayanak etmeye elverişli bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

E-İMZA

Hakim ...

E-İMZA