İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/387 K.2024/596

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... adresinde ... Hiz. Tic Ltd. Şti isimli işletmede güzellik hizmeti verdiğini, müvekkilinin ... Hiz. Tic Ltd. Şti isimli ticari işletmesine ait ticari defterleri, mali müşaviri olan ... (TC: ...)'den 25.06.2024 tarihinde teslim aldığını, ardından şirket merkezine doğru yola çıkarak saat 15:15 sularında ... metrosuna gittiğini, ilgili metro istasyonunda işbu ticari defterin kaybolduğunu, ticari defterlerin kaybolduğuna, ...

(TC: ...) ve müvekkilin çalışanı olan ...

(TC: ...) şahitlik ettiklerini, kaybolan ticari defterler; karar defteri, pay defteri, yevmiye, çek-senet kayıt defteri, envanter, fatura koçanları 1 cilt ve kebirin kaybolduğunu fark ettiği noktada tanıklarla metrodaki yetkili birimlere başvurularak tutanak tutulmasını istediğini belirterek, ... metro hattında kaybolan; müvekkil firmaya ait 1 adet ... numaraları arasındaki fatura koçanı ile 2019-2023 yılları narasındaki karar defteri, pay defteri, çek - senet kayıt defteri, yevmiye, kebir ve envanter defterleri ticari defterlerimiz için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince hasımsız açılan zayi belgesi istemine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde;

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır.

TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Yargıtay 11 HD 04/02/2008 tarih, 2006/14049 esas 2008/956 karar sayılı ilamında; "...Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerekir. Zayi belgesi verilmesi istenilen defterin ne şekilde ve ne zaman zayi olduğuna dair somut bir iddia ve kanıt dahi sunulmamıştır. Davacı tacirin, defterin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden, ilk derece mahkemesince verilen red kararı isabetlidir..." denilmiştir.

İstanbul BAM 12. HD 2019/1598 Esas 2019/1097 Karar sayılı ilamında; "...TTK'nın 82/7 maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden birinin olayda mevcut olmasının gerektiği, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, somut olayda davacının, gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile iddiaya konu olayın meydana gelmesine sebebiyet verdiği, olayın nasıl meydana geldiğine ilişkin bir delilin de mevcut olmadığı anlaşılmakla zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine dair karara ilişkin istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir..." denilmiştir.

İstanbul BAM 43. HD 01/02/2024 tarih 2023/1430 esas 2024/117 karar sayılı ilamında; "...Talep eden tarafça pay defterinin hissedarlarının tüm özen ve dikkatine rağmen kaybolduğu iddiasıyla zayi belgesi verilmesi istemli olarak eldeki istemde bulunulmuştur.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde; Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Tacirin TTK'nın 82/7. maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması gerekir. Somut olayda pay defterinin kaybedildiği ileri sürülmüş olup bu durum karşısında, kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığının ispatlanamadığı nazara alındığında Mahkemece zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir..." denilmiştir.

Dava dilekçesinde zayi belgesi verilmesi istenen karar defteri, pay defteri, yevmiye, çek-senet kayıt defteri, envanter, fatura koçanları 1 cilt ve kebirin, 25/06/2024 tarihinde metro istasyonunda kaybolduğu iddia edilmiş, dava dilekçesi ekinde de davacı tarafça, kaybolma tutanağı olarak adlandırılan, tarihsiz olan ve bir ajanda sayfasına yazılan davacı şirketin mali müşaviri ... tarafından yazıldığı anlaşılan belge/tutanak sunulmuş, dava dilekçesi içeriğinde ve eklerinde de zayi olduğu iddia edilen belge/defterlerin zayi olma şekline ilişkin başkaca delil veya ifadeye yer verilmemiştir.

Bu durumda davacının iddiasına göre defterlerin metro istasyonunda kaybolma şeklinde zayi olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca delil olarak sunulan kaybolma tutanağı incelendiğinde 3. Satırda tarih kısmında 1 ve 2 rakamlarının üst üste yazıldığı ve 15 Haz 2024-25 Haz 2024 olarak iki tarih arasında çelişki oluşturduğu, zayi olduğu iddia edilen tarihin bu nedenle anlaşılamadığı, ayrıca 2024 ifadesinin hemen altında iki satır arasında Ctesi yazılı olduğu 2024 yılı haziran ayının 15. Gününün Cumartesi günü olduğu,

25. Gününün ise salı günü olduğu dikkate alındığında, dava tarihinin 05/07/2024 olması dikkate alındığında davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı hususunda tereddüt oluşmakla birlikte, bir an için kaybolma olayının gerçekleştiği tarihin 25 Haziran 2024 olduğu kabul edilse dahi tacirin yukarıda bahsedilen TTK'nın 82/7. maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.

Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Somut olayda; davacı zayi durumunun nasıl meydana geldiği iddiasını metroda kaybolduğu şeklinde ifade etmiş olup, bu salt kaybolma durumu, kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu belgelerin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığının ispatlanamadığı nazara alındığında, zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır.