İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/28 K.2019/921

Mahkememizde görülen Çek İptali davasının yapılan yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili, müvekkili ile ...Ltd. Şti. arasında imzalanan sözleşmeye göre... Tasarım tarafından yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, bu nedenle ifa amaçlı olarak müvekkili tarafından verilen çeklerin kimin elinde olduğunu bilmediklerini,08/08/2019 tarihli sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirmeyen...

Tasarım tarafından vade tarihi gelen çeklerin kötü niyetli olarak tahsil edilmek istenmesi veya ciro edilmesi ihtimalinin bulunduğunu belirterek; bankalardan tahsil talebi halinde, müvekkilinin ileride telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağından dava konusu çeklerin, teminatsız veya mahkemenizce uygun görülecek bir teminat mukabilinde ve iş bu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, ödenmelerini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini,

...A.Ş. tarafından keşide edilen 22/11/2019 tarihli ...Seri Nolu 27500 TL tutarlı, 02/12/2019 tarihli... Seri Nolu 27500 TL tutarlı ve 27/12/2019 tarihli ...Seri Nolu 27500 TL tutarlı çeklerin ödenmeden men edilmelerine, ...Tasarım'ın müvekkiline ait çekleri rızası dışında kullanması ve cirolaması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuksal niteliği itibariyle, TTK'nın 818/s. maddesi yollamasıyla aynı yasanın 757-765. maddelerine göre hasımsız olarak açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.

Davacı vekilinin dava dilekçesindeki anlatımları tetkik edildiğinde; dava dışı ticari ilişkide bulunduğu,... Ltd. Şti. ile aralarındaki temel ticari ilişki uyarınca çek vermelerine rağmen edimlerin yerine getirilmemesi nedeniyle bedelsiz kalan çeklerin iptalini istediği anlaşılmaktadır. Oysa ki, dermeyan edilen bu vakıalar İİK'nın 72. maddesi gereğince ilgili lehtar ya da cirantalar hasım gösterilmek suretiyle açılacak menfi tespit davalarına konu olabileceğinden hasımsız olarak ikame edilmiş, zayi davasında dinlenemez. Nitekim dava dilekçesinde dava dışı liva tasarıma davacının rızası ile verilen davacının lehtar-ciranta olduğu çeklerin kimlerde olduğu ya da kimlere ciro edildiği bilinmemekle beraber söz konusu çeklerin iptalinin istendiği görülmektedir.

Ancak ve ancak şeklen meşru hamil tarafından açılabilecek zayi davasının konusu rıza dışı elden çıkan ve bulunamayan çekler olup, davacı çekleri kendi rızası ile liva tasarıma verdiğini ancak edimlerin yerine getirilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığını, iadesinin gerektiğini belirtmektedir. Çeklerin iadesi istenmişse de iade edilmediğini ileri sürmektedir. Dava dilekçesinde anlatılan iş bu vakıalar menfi tespit davasının konusunu oluşturacaktır.

Diğer yandan, sunulan çek fotokopilerinin arkasında davacının beyaz cirosu da bulunmaktadır. Beyaz ciro ile esasında (davacının anlatımına nazaran) dava dışı liva tasarıma temlik edildiği anlaşılan çekler yönünden ancak meşru hamil dava açabileceğinden, kaldı ki yukarıda da belirtildiği üzere dava dilekçesinde ileri sürülen vakıalar hasımlı olarak açılacak menfi tespit davasının konusunu oluşturacağından davanın usulden reddi gerekmiştir.