İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/200 K.2024/621

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil şirket Almanya menşeli marka ...® sanayi tipi bulaşık makinalarının ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi, davalı ... Dış Ticaret Ltd.

Şti'nin ise İstanbul'da ... markasıyla gıda sektöründe hizmet veren bir restoran işletmecisi olduğunu, davacı şirket ile davalı şirket arasında sözleşme imzalanmış, sözleşmenin 6. maddesi uyarınca davacı şirket tarafından davalı şirkete kullanılmak üzere güncel değerleri 6.769,00-Euro değerindeki ... Set Altı Bulaşık Makinesi ve 10.307,00-Euro değerindeki ...

Tip Bulaşık Yıkama Makinesi olmak üzere iki adet konsinye (emanet) bulaşık makinesi teslim edildiğini, bu sayede davalı şirket, bedelleri çok yüksek olan endüstriyel makineleri bedelsiz olarak temin ettiğini, ayrıca sözleşme kapsamındaki ürünleri liste fiyatları üzerinden %60 iskonto ile satın almış ve davalı bu sayede ticari faaliyetlerini çok daha kolay bir şekilde yürütebildiğini, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalı şirketin aylık en az 1.750,00-TL+KDV tutarıda ürün alımı yapması gerektiğini, davalı şirket taahhüt ettiği alım tutarının altında kaldığı için davacı tarafından davalıya eksik alımların tamamlanması için, ...

Noteri 20.06.2018 tarih, ... yevmiye numaralı ve ...

Noteri 09.03.2021 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnameleri ile iki kez ihtar çekilmiş fakat davalı bu ihtarlara rağmen eksik alımlarını tamamlamadığını, daha sonra yedinde bulunan makinelerin bakımı için davalı tarafından çağrılan servis tarafından davalının farklı marka bir deterjan kullandığı tespit edildiğini, taraflar arasında yapılan sözleşme, davalının alım taahüdünü yerine getirmemesi ile başka firmadan mal alma yasağına aykırı davranışı nedeniyle davacı şirket tarafından ...

Noteri 29.09.2021 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarname ile haklı nedenle feshedildiğini, cezai şart bedeli ve makinaelerin iade edilmemesinden dolayı oluşan zararın tazmini amacıyla fazlaya dair hak ve alacaklar saklı kalmak kaydıyla, Sözleşmeden ...

Cezai Şart için 50 Euro, davacıya ait makinaların iade edilmemesi sebebiyle oluşan zararın tazmini ( makinelerinin her birinin güncel fiyat listesi değeri üzerinden %35 iskontolu bedelleri) için 50 Euro olmak üzere şimdilik toplam 100,00-Euro'nun temerrüt tarihi olan 28.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirket dava dışı ... San. Tic. A.Ş ile 18.01.2017 tarihli Franchıse sözleşmesine istinaden Balıkesir ili ... İlçesi ... 19 K 1.1 B pafta 155 ada, 2 parselde bulunan taşınmaz üzere "... " adlı işletme açmak hakkına sahip olduğunu, dava dışı ...

Lt Şti.'nin sözleşme imzalanmasında koşullarından bir tanesi de sanayi tip bulaşık makineleri ve temizlik ürünleri satan davacı şirket ile sözleşme imzalanması olduğunu, davalı ise davacı taraf ile bu baskı altında sözleşme imzaladığını, makinelerin arıza yaptığına ilişkin davacı şirket ile mail yazışmaları incelendiğinde makinelerin neredeyse müvekkil tarafından çoğu zaman kullanılmadığını, daha da önemlisi müvekkilin devamlı olarak "dava konusu makineleri devamlı arıza yaptığını ve çalışmadığını, her iki şirket birbiri ile çalışmasını zorunlu hale getiren dava dışı Frehchıse hakkı veren dava dışı ... ...

Ltd Şti yetkilisi olan ... adlı kişiye beyan etmesinin üzerine dava dışı şirket yetkilisi olan ... 'nunda davacı firmaya müvekkilin şirketin çok fazla mağdur olduğunu makinaların arızasının bir an önce için giderilmesini rica ettiğinde ise davacı firma yetkilileri dava dışı şirket yetkilisi ... 'ya "makinelerin üretim hatalı olduğunu makinelerin yenisi ile en yakın zamanda değiştirileceğini" beyan etmiş olmalarına rağmen davacı şirket yetkilileri bu güne kadar makinelerı değiştirmediği Davacı taraf tüm bu durumu bilmesi rağmen piyasa değerinden yaklaşık 6 kat daha pahalı olan üretim hatalı olan makinelerin bedelini müvekkil şirketten

istemesi davacı tarafın kötüniyetli olduğunun göstergesi olduğunu, müvekkil şirkette bunun üzerine ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnameye cevap niteliğinde "1 adet ... ve 1 adet ... model tezgah altı bulaşık maki nasını geri teslim etmeye hazır olduğunu İşletme yapılan ... /Edremit ...

Alış Veriş Merkezi" ... " firmasından çalışma saatleri içerisinde makinaların teslim alınabileceği Öncelikle belirtmek isteriz ki sözleşme tarihi olan 10.03.2017 tarihinden itibaren müvekkil şirket taahhüt ettiği temizlik malzemelerini sipariş etmtiğini, ta ki tüm dünyada ve aynı zamanda ülkemizde yaşanan Pandemi dönemine kadar,yaşanan bu durumun bir mücbir sebep kapsamında kaldığını, müvekkil şirket sahibi olan ... bir ticaret adamı olup yoğun bir iş gündemi bulunduğunu, işletmelerinin birinde kullanılan deterjanın markasını çok fazla takibini yapabilecek durumda olmadığını,

davacı taraf sanki başkaca deterjan kullanıldığından dolayı konsinye bırakılan makineleri arızalandı gibi bir hava yarattığını, oysaki az yukarıda bahsettiğimiz üzere her iki makinenin de üretim hatalı olduğu arızalı olduğu davanın reddi, kötüniyetli olarak hak etmediği halde iş bu davayı açmış olması nedeni ile %20 kötüniyet tazminatı hükmedilmesine ile mahkeme masraflarının ve avukatlık ücretinin davacı karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Sözleşmenin incelenmesinde; ... Dış Tic. Ltd. Şti. İle ... Ltd. Şti arasında 10.03.2017 tarihli ...'un işlettiği ... unvanlı tesisinde ve açılacak olan tüm şubelerinde temizlik faaliyetlerinde kullanılmak üzere ...'e ait olan ürünleri ...'den veya bayisinden satın alımına ilişkin sözleşme akdedildiği görülmüştür.

Sözleşme maddelerinin incelenmesinde;

"4.A : İş bu sözleşme, sözleşme başlangıç tarihi itibari ile sözleşme konusu tesisin ihtiyaçları dikkate alınarak her ay düzenli olarak Ek-1 ... markalı kimyasal ürünler güncel cari fiyat listesi üzerinden en az aylık 1.750-TL+KDV'lik kimyasal ürün alımı ve bu tutarın her yıl zam oranında endeksli artış göstermesi ön koşulu ile 5 yıllık süre için akdedilmiştir. Aylık hedefin alım yapılmaması durumunda alıcıya eksik kalan tutar kadar hizmet bedeli faturası kesilecektir. Alıcı bu durumu peşinen kabul ve taahhüt eder.

4.B : ..., Alıcının talep ettiği yukarıda belirtilen düzenli ürün alımı ile ilgili şarta uymaması halinde alıcıya konuya ilişkin bir ihtarname çeker. Alıcı ihtarnamenin kendisine ulaşmasından itibaren 15 gün içerisinde düzenli ürün alımı ile ilgili aykırılıkları gidermezse ... işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesih hakkına sahiptir.

6.A : ... iş bu sözleşmenin imzası ile toplam değeri 12.484 Euro (KDV hariç) tutarında olan bir adet ... ve bir adet ... model tezgah altı bulaşık makinesini konsinye olarak Alıcının kullanımına sunacaktır. Bu madde de bahsi geçen ...' e ait bulaşık makinelerinin servis ve bakımı ALICI” nın sözleşme ile üstlendiği edimlere kısmen veya tamamen aykırı davranmaması ön koşuluna bağlı olarak ... tarafından ücretsiz karşılanacaktır.

ALICI” nın sözleşme ile üstlendiği edimlere kısmen veya tamamen aykırı davranması halinde ayrıca ihbar ve hüküm almaya gerek kalmaksızın aykırılığın ortaya çıktığı 3 aylık dönem ve takip eden dönemlerde ... bulaşık makinesi servis hizmetini ücretsiz vermekten kurtulmuş sayılacaktır. Konsinye verilen bulaşık makinesi garanti süresi montaj tarihinden itibaren 1 yıldır.

Garanti süresi dışında verilen yedek parça bedelleri ile hafta sonu ve tatil günlerine gelen servis bedeli, tesisin altyapı ve kullanıcı hatalarından kaynaklanan servis ve bakım, yedek parça bedellerini ALICI ...' e ödemeyi kabul ve taahhüt eder.

6.B : ... alıcının tesisinde kullanılan bulaşık makineleri ile tesislerin diğer alanlarında kullanılan verimli seyreltilmesine/dozajlanmasına yönelik ...' ın sahip olduğu dozaj sistemlerini monte edecek, sözleşme süresince dozaj sistemlerinin periyodik bakımlarını ücretsiz olarak yapacaktır.

İşbu sözleşmenin imzasından itibaren ...” ın ALICI” ya bedelsiz olarak tutanaklarla verdiği her türlü ekipman (deterjan dozaj pompaları vs.) ... ile ALICI arasındaki ticari ilişkinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde en geç 15 (onbeş) gün içinde ALICI” nın tesislerinden çalışır ve sağlam vaziyette geri alınacaktır.

Bu ekipmanların ALICI” nın tesisinden herhangi bir sebeple geri alınamaması halinde ALICI 500 USD' yi, sözleşmenin fesih ve sonuçlarının belirtildiği 10, maddedeki cezai şart miktarı dışında ve bu miktarla alakalı olmamak üzere On Beş (15) gün içinde ödeyeceğini peşinen kabul ve taahhüt eder.

9.A : ALICI sözleşmenin geçerli olduğu sürede işbu sözleşmeye konu olan ... ürünlerine muadil nitelikte sayılacak başka firmalara ait piyasadaki diğer ürünleri, bedelli veya bedelsiz satın almayacağını ve kullanmayacağını, ...” den ve/veya bu sözleşme kapsamında yetkili kıldığı bayisi dışında bir kimseden tedarik etmeyeceğini, kabul ve taahhüt etmiştir. Muadil ürün kavramının belirlenmesinde yetkili bir kuruluş raporu ve/veya mahkeme tespiti yapılmak sureti ile elde edilecek bilirkişi raporu esas alınacaktır.

10.A : ALICInın işbu sözleşmede üstlendiği yükümlülüklerini kısmen veya hiç yerine getirmemesi halinde ... konuya ilişkin olarak ALICI'ya ihtarname çekmekle yükümlüdür. Eğer ALICI işbu ihtarnamenin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 (onbeş) gün içerisinde ihtarname konusu sözleşmedeki taahhütlerine ilişkin aykırılıkların gidermez ise ... yeniden bir ihtara ve hüküm alınmasına gerek kalmaksızın Sözleşmeyi feshedebilir.

10.B : Sözleşmenin 10.A. maddede belirtildiği üzere ... tarafından haklı nedenle feshinde, ve/veya ALICI tarafından haksız herhangi bir nedenle 4. maddede öngörülen süreden önce feshedilmesi, sözleşmeye fiilen devam edilmemesi halinde, Madde 6' da belirtilen promosyonların karşılığı olan 12.484 Euro meblağı, sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın ALICI” dan cezai şart olarak talep hakkına haizdir.

10.F : Ayrıca, Sözleşmenin ... tarafından, ve/veya Alıcı tarafından haklı veya haksız herhangi bir nedenle ve ya Alıcının sözleşme taahhütlerinin ulaşılması ile sözleşmenin süresi sonunda sona ermesi sonucunda Alıcı konsinye olarak verilmiş olan bulaşık makinelerini ve sağlam ve kullanılır halde ...' e 15 (onbeş) gün içerisinde teslim etmek zorundadır. Alıcı, bulaşık makinelerini sağlam ve kullanılır durumda 15 (onbeş) gün içinde teslim etmeme durumunda bulaşık makinelerinin güncel liste değeri üzerinden %35 iskontolu bedelini ödeyerek bulaşık makinesinin mülkiyetini alacağını peşinen kabul ve taahhüt eder."

İhtarnamelerin inclenmesinde; ... Noterliği 20.06.2018 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ... Dış Tic Ltd Şti'nin muhatap ... Ltd Şti'yi eksik alımları tamamlaması hususunda 15gün mühlet vererek ihtar ettiği aksi halde 12.484 Euro cezai şart bedelinin alım miktarı dikkate alınmaksızın tahsili yoluna gidileceğinin ihtar edildiği, 28.06.2018 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

... Noterliği'nin 09.03.2021 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinde ...'ün ... Medya'yı eksik alımları tamamlaması hususunda 15gün mühlet vererek ihtar ettiği aksi halde 12.484 Euro+KDV cezai şart bedelinin alım miktarı dikkate alınmaksızın tahsili yoluna gidileceği, konsinye makinelerin iadesinin isteneceği, iade edilmemesi halind %35 iskopntolu bedelinin isteneceği, her türlü ekipmanın 15 gün içinde iadesi veya 500-USD 'nin tahsilinin talep edileceğini ihtar edildiği, 11.03.2021 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

... Noterliği 29.09.2021 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ... Dış Tic Ltd Şti'nin muhatap ... Ltd Şti'yi alımların ödemelerinin yapılmaması, başka firmadan mal alma yasağına aykırı davranma nedeniyle sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini ihbar ettiği, konsinye makinelerin 15 hün içinde bildirilen adrese teslimi aksi halde bedelinin talep edileceğinin ihtar edildiği, 17.10.2021 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.

Mali bilirkişinin 18/01/2023 tarihli 9 sayfadan ibaret raporunda özetle. Dava konusu makinaların endüstriyel mutfak bulaşık makinaları olduğu, makinaların açık ayıplı olduğu yönünde yapılmış bir tespit olmadığı, makinaların gizli ayıplı olduğu yönünde yeterli ispatlayıcı kanıtın da dosyada mevcut olmadığı, bu kapsamda makinalarda açık, gizli ayıptan bahsedilemeyeceği;

bulaşık makinalarında imalatçı-üretici firmanın önerdiği deterjan ve diğer destekleyici yıkama malzemelerinin kullanılmaması durumunda makinadan istenen verimin alınamayabileceği gibi makinanın yedek parçalarında arızalara ve erken yıpranma, bozulma ve/veya ısıtıcı yüzeylerde birikme sonucu ısı transferinde problemlere sebebiyet verebileceği, bu durumun işletmeci davalının sorumluluğu kapsamında olduğu, rapor tarihi 17.01.2023 tarihindeki TCMB efektif satış kuru 20,3828 TL /Euro ile ... tip bulaşık makinesi 5.720,61 Euro (116.602,00 TL) olduğu;

... set altı bulaşık makinası 5.835,71 Euro (118.948,00 olduğu) ve iki makinanın toplam 11.556,32 Euro olduğu; bu tutarın, 29.09.2021 fesih tarihindeki TCMB Euro efektif satış kuru 10,3476 TL/€ ile. 119.580,18 TL olup, 9635 iskonto ile 77.727,12 TL olduğu. 24/03/2022 Dava tarihindeki TCMB Euro efektif satış kuru 16,3363 TL/€ ile. 188.787,51 TL olup %35 iskonto ile 122.711,88 TL olduğunu belirtmişlerdir.

Talimat yoluyla alınan Mali ve Makine Mühendisi bilirkişi heyetinin 02.06.2023 tarihli 10 sayfadan ibaret raporunda özetle; yazışmalarda davalı tarafından cihazların sürekli arıza yaptığı, onarım sürelerinin uzun süreli aldığı ve onarım maliyetinin yüksek olduğunu beyan ettiği, ... Model Bulaşık Makinesinin Ana Kartının arızalı olduğu ve ...

Bulaşık Makinesi ana kartını besleyen kabloların kopmuş olduğu ve makinelerin henüz gayri faal olduğu, ... markasının vermiş olduğu endüstriyel bulaşık makinesinin deterjanı ile işletmenin kullandığı farklı marka endüstriyel bulaşık makinesi deterjanı karşılaştırılmış olup, deterjanların kimyasal bileşenleri ile oranlarının aynı olduğundan makinelerin bozulma ihtimali olmadığı,

makinelerin uzun zamandır çalışmadığı ve tamiratı yapılmadığından ne kadar süredir bu halde olduğunun tespitinin yapılamayacağı, dosya içerisinde ... firmasına ait sözleşmenin GA maddesinde belirtilen "...'e bulaşık makinelerinin servis ve bakımı alıcının sözleşme ile üstlendiği edimlere kısmen veya tamamen aykırı davranmaması ön koşuluna bağlı olarak ... tarafından ücretsiz karşılanacaktır" hükmü gereğince periyodik makinelere bakım formunun dosya içerisinde yer almadığı, Sözleşmenin GA maddesinde cihazların garanti kapsamının 1 yıl olduğu belirtilsede.

13.06.2014 tarihli 29029 Resmi Gazete Sayısında "GARANTİ BELGESİ YÖNETMELİĞİ" makinelerin ömrünün en az 2 yıl olması gerektiği ve ilgili yönetmeliğin 8. maddesinde ücretsiz onarım isteme hakkı olduğu, 29/09/2021 fesih tarihi itibariyle; ... Model Bulaşık Makinesinin liste fiyatı 9.203 Euro “435 iskontolu fiyatının 5.981,95 Euro olduğu, ...

Set Altı Bulaşık Makinesinin liste fiyatı 6.044 Euro olup, %35 iskontolu fiyatının 3.928,60 Euro olduğu, 24/03/2022 dava tarihi itibariyle;... Model Bulaşık Makinesinin liste fiyatı 14.417 Euro %35 iskontolu fiyatının 9.371,05 Euro olduğu, ... Set Altı Bulaşık Makinesinin liste fiyatı 7.446 Euro olup, %35 iskontolu fiyatının 4.839,90 Euro olduğu, sözleşmede yazılı 12.484 EURO' luk cezai şart ağır bır şart olduğu, işletmenin devir edilmek suretiyle kapatılmış olduğu, Davalı ...

Dış Ticaret Limited Şirketi'nin başka firmadan deterjan aldığı, davacı ... Dış Tic, Ltd.Şti'ninde dava konusu makinaları devamlı bir şekilde hizmete hazır hale getirmediği ve davalı şirketi zor durumda bıraktığı göz önüne alındığında her iki tarafında kusurlu olduğu, şayet mahkemenizce bir cezai şart uygulanacaksa davalının mavhına sebep olmayacak bir miktarın tenzil edilmesi yerinde olacağı belirtilmiştir.

Mali ve Makine Mühendisi bilirkişi heyetinin 29.09.2023 tarihli 5 sayfadan ibaret ek raporunda özetle. Mekanik Yönden Yapılan Değerlendirme;Söz konusu ürünlerin ilk kurulum aşaması ve tesliminde ürünlerin çalıştığı ancak kullanım esnası sırasında zamanla arıza yaptığı, arızaların kullanıma bağlı olmayıp makinelerin arızalarının zamanla arızalandığı ve arızaların zamanında giderilmediği ve dosya içerisinde yapılan incelemede sözleşmenin 6B maddesinde;

"... alıcının tesisinde kullanılan bulaşık makineleri ile tesislerin diğer alanlarında kullanılan ürünlerin verimli seyreltilmesine/dozajlanmasına yönelik ...'in sahip olduğu dozaj sistemlerini monte edecek, sözleşme süresince dozaj sistemlerinin periyodik bakımlarını ücretsiz olarak yapacaktır." gereğince dozaj sistemlerine ait periyodik bakımın yapılmadığından (bakım kontrol formu bulunmamaktadır) kaynaklandığı, söz konusu ürünlerin yurt dışından geldiği ve davacı şirket Almanya menşeli marka ...® sanayi tipi bulaşık makinalarının ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğu,

ürünlerin fiyatlarının ... firmasının internet sayfasında olduğu ve tarafımdan firma yetkilisinden liste fiyatlarının alındığı ve Ek-1 (2021 yılı fiyatı) ve Ek-2' (2022 yılı fiyatı) de mahkemeye sunulduğu, sözleşmenin 10F maddesinde.

"Ayrıca, sözleşmenin ... tarafından, ve/veya alıcı tarafından haklı veya haksız herhangi bir nedenle ve ya alıcının sözleşme taahhütlerinin ulaşılması ile sözleşmenin süresi sonunda sona ermesi sonucunda alıcı konsinye olarak verilmiş olan bulaşık makinelerini ve sağlam ve kullanabilir halde ... 'e 15 gün içerisinde teslim etmek zorundadır.

Alıcı, bulaşık makinelerini sağlam ve kullanılabilir durumda 15 gün içerisinde teslim etmemesi durumunda bulaşık makinelerinin güncel liste değeri üzerinden %35 iskontolu ödeyerek bulaşık makinesinin mülkiyetini alacağını peşinen kabul ve taahhüt eder." gereğince liste fiyatına göre işlem yapılaması gerektiği, Ana (kök) raporda belirtildiği üzere Teknik Servis ve Mail yazışmaları incelendiğinde; davacı şirketin arızaya düşen makinelere zamanında ve yeteri miktarda onarım yapmadığı, ayrıca sözleşmenin 6B maddesine göre söz konusu makinelere dozaj sistemlerine ait periyodik bakımın yapılmadığı tespit edilmiştir.

... Dış Ticaret Ltd. Şti'nin 31-12-2021 tarihi itibariyle hesaplanan Öz sermayesi;

¸ ... Dış Ticaret Ltd. Şti'nin 31-12-2021 tarihi itibariyle hesaplanan Öz sermayesi 494.665,78-TL olup Borca batık durumda olduğunu, taraflar arasında yapılan sözleşmede verilen Bulaşık Makinesi karşılığında Makime temizlik deterjanı alınması kararlaştırılmış olup 02-06-2023 tarihli Bilirkişi Raporumuzda ... Ltd. Şti'nin davacı ... Ltd. Şti.

Dışında başka yerlerdende Bulaşık makinası Detejanı aldığı rapor edildiği, Sözleşmenin fesh edildiğinin bildirldiği 29.09.2021 tarihi itibariyle 12.484,00-Euro cezai şartın TL değeri ( 10,3063 TL x 12.484,00Euro =) 128.663,85 TL olduğunu, bunun yanında Bulaşık Makinalarının arıza yaptığı, arızanın uzun süre giderilemediği ve Pandemi dolayısıyla işletmenin kapalı olduğu, açık pandemi döneminde açık olduğu zamanlar ise paket servis yaptığı, bu dönem içerisinde Bulaşık makinalarının kullanma gerekliliği olmadığı göz önüne alınırsa;

her iki tarafında kusurundan dolayı % 50 ( Makine arızası ve dışarıdan deterjan alışı),

Pandemi Dolayısıyla çalışalamadığından % 20, 2021 Yılı Öz sermayesinin 494.665,78TL olup Borca batık durumda olması dolayısyla %20,

Cezai şart miktarının Öz Sermayeyi aşması dolayısıyla tenkis miktarının % 90 olabileceği kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Mali bilirkişinin 27/07/2024 tarihli 4 sayfadan ibaret 2.ek raporunda özetle;Taraf vekilleri tarafından ibraz edilen faturaların incelenmesinde; her iki taraf vekilinin dosyaya sunmuş olduğu faturaların birbiriyle aynı olduğu görülmüş ve dökümleri yapıldığını, taraflar arasında imzalanan 10-03-2017 tarihli sözleşmede hangi mal alışlarının olduğu ekli listede yazılı olduğu belirtilmiş, fakat liste dosyaya sunulmadığını, tarafımdan hangi malların olduğunun tespiti mümkün olmayıp tanzim edilen faturaların yekün tutarları esas alınarak hesaplama yapıldığını,

şayet taraflar aksi fikirde iseler hesaplanan bu tutarlardan çıkarılması gereken malların hangi faturadan çıkarıldığını liste halinde bildirmesi halinde hesaplanan bu tutarlardan düşülmesi gerektiğini, ... Noterliği tarafından 20-Haziran-2018 tarih ve ... sayılı İhtarname ile 13.448,58TL (KDV Hariç) alım yapıldığı ihtar edilmiş isede bu dönemde 15.855,82TL Mal alımı yapılmıştır. Eksik alınan mal tutarı 21.000,00TL - 15.855,82TL= 5.144,18TL dir.

Bakırköy 51. Noterliği tarafından 09-Mart-2021 tarih ve 5738 sayılı İhtarname ile 58.094,64TL (KDV Hariç) alım yapıldığı ihtar edilmiş isede bu dönemde 60.501,86TL Mal alımı yapılmıştır. Eksik alınan mal tutarı 105.000,00TL - 60.501,86TL= 44.498,14TL dir.

İhtarların çekildiği tarih ve sonrasında eksik alımların tamamlanmadığı görüldüğünü, 10-03-2017/ 10-03-2022 döneminde 72.783,21TL tutarında (KDV Hariç) mal alımı yapılmış olup ( 143.360,76TL - 72.783,21TL ) 70.577,55TL (KDV Hariç) eksik mal alımında bulunduğunu belirtmiştir.

Dava, taraflar arasındaki konsinye makine satış ve ürün alım taahhüdü sözleşmesinin feshi nedeniyle cezai şart ve iade edilmeyen makine bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

Davacı satıcı davalı alıcı konumundadır. Dava konusu 2 adet bulaşık makinesi davalı alıcıya konsinye olarak bırakılmış, asgari ürün alım taahhüdü kapsamında karşılığında satın alımı kararlaştırılmıştır. Makinelerin sadece davacı satıcı tarafından tedarik edilen malzeme ile çalıştırılacağı, başka ürün kullanılmayacağı, bir yıl süreyle garantisinin bulunduğu, ürün alımı devam ettikçe servis hizmetinden yararlanılacağı kararlaştırılmıştır.

Davalının arıza şikayeti üzerine verilen servis hizmetinde davalının yabancı ürünle makineleri çalıştırdığından ve asgari alım taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle davacı yanca sözleşme feshedilmiştir. Davalı yan makinelerin sürekli arıza yaptığını, kullanımdan değil de makinelerden kaynaklı arızaların bulunduğunu, ücretsiz onarım veya değişim yapılmadığını, makinaları devamlı bir şekilde hizmete hazır bulundurulmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Taraflar arasındaki sözleşme 10/03/2017 tarihli olup 5 yıllığına imza edilmiştir. Dava konusu makineler davalının adresine 09/03/2017 tarihinde teslim edilmiş ve ilk olarak 2018 yılında arıza şikayetiyle davalı servisine incelettirilmiş, sonrasında ise 2019 ve 2021 yıllarında arıza şikayeti için davacıya başvurulmuştur. Davacı, ilk alım taahhüdüne aykırılık ihtaratını 2018 yılında yapmıştır.

Taraflar arasındaki asıl uyuşmazlık makinelerin tesliminden yaklaşık 3 yıl sonra başlamıştır. Yerinde inceleme ile alınan makine bilirkişisi raporundan neticeten makinelerin bakımlarının düzenli olarak yapılmamasından dolayı arıza yaptığı tespit edilmiştir.

Bunun yanında farklı deterjan kullanılmasından kaynaklanan bir arıza kesin mahiyette tespit edilememiş, gizli ayıp ispat olunmamış, kullanılan ve alım taahhüdüne konu ürünlerin aynı kimyasal birleşenlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Alınan ilk raporda da benzer mahiyette tespitler yapılmış ancak davacı ürünlerinin kullanılmamasının makinenin kendisini temizlemesine yeterli olmayabileceği tespit edilmiştir.

Davalının farklı deterjan kullandığı, tedarikini tamamen davacıdan yapmadığı, eksik ürün alımı yaptığı mali bilirkişi tarafından belgesiyle tespit edilmiştir. Her ne kadar farklı deterjan/ürün kullanımının makineye doğrudan zarar vereceği kesin kanaatle tespit edilememiş ise de önerilen ürünün kullanılmasının zamanla arızaya sebep olması ve bunun da zamanla bakım gerektirmesi ihtimal dahilindedir.

Bu noktada sözleşme ile davacının bakım/servis veya destek yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı, davalının da kendi kusuruyla bakım ihtiyacına sebebiyet verip vermediği incelenmelidir. Davacı 2018 yılında ilk servis kaydında rezistansı değişmiş ancak aynı tarihlerde alım taahhüdüne aykırılıktan dolayı davalıya ihtarat çekmiştir. Alınan son ek raporda davalının tüm yıllara sari olacak şekilde alım taahhüdüne aykırı hareket edip eksik alım yaptığı tespit edilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 6/a maddesi "ALICI'nın sözleşme ile üstlendiği edimlere kısmen veya tamamen aykırı davranması halinde ayrıca ihbar ve hüküm almaya gerek kalmaksızın aykırılığın ortaya çıktığı 3 aylık dönem ve takip eden dönemlerde ... bulaşık makinesi servis hizmetini ücretsiz vermekten kurtulmuş sayılacaktır." şekilndedir.

Ürünün garanti süresinin de 1 yıl olduğu gözetildiğinde davalının, ihtarata rağmen sürekli şekilde alım taahhüdüne aykırı hareket etmesi davacıyı servis desteği yükümlülüğünden kurtarmıştır. Taraflar arasındaki asıl uyuşmazlıkların 2020 yılında başladığı da gözetildiğinde kullanıma hazır bulundurulan makinelerin kullanım koşullarına davalının uymadığı, makinelerde gizli ayıbın olmadığı, bakım eksikliğinden kaynaklanan arızalardan davalının sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Dolayısıyla asgari alım taahhüdüne aykırılık kapsamında sözleşmenin 10/a bendinin davacıya haklı fesih imkanı verdiğine ve kanaat edilmiştir. Bu tespit karşısında davacının Madde 6' da belirtilen promosyonların karşılığı olan 12.484 Euro meblağı, sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın ALICI'dan cezai şart olarak talep hakkına haiz olduğu anlaşılmıştır.

Cezai şartın davalının ekonomik mahvına sebep olup olmayacağı kapsamında rapor alınmış ve borca batık vaziyette olduğu anlaşıldığından 12.484 Euro cezai şart miktarında taraflar arasındaki sözleşmenin niteliği, geçirilen süreç ve ekonomik durum gözetilerek takdiren %50 oranında indirim yapılmış, 6.242,00 Euro cezai şart bedeline hükmedilmiştir. Davacının 12/10/2021 fesih ihtarnamesinin tebliği kapsamında sözleşmedeki 15 günlük süre gözetilerek temerrüt tarihi 28/10/2021 olarak belirlenmiş ve 3095 sayılı Kanunda yabancı para alacağı için düzenlenen faize hükmedilmiştir.

Davacı, her ne kadar makinelerin kendisine teslim edilmediğinden bahisle makinelerin %35 iskontolu bedeline de hak kazandığını ileri sürse de sözleşmeye göre ticari ilişkinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde en geç 15 (onbeş) gün içinde makineler ALICI” nın tesislerinden çalışır ve sağlam vaziyette geri alınacaktır. Ancak davacı tek taraflı ihtarı ile makinelerin kendisine teslim edilmesini talep etmiştir. Bu suretle sözleşmesel yükümlülüğün davalı aleyhine ters çevrilmesi mümkün değildir. Davacının aşamalardaki beyanı ve makinelerin teslime hazır olduğuna dair ihtarat cevabı kapsamında davacı kendi yükümlülüğünü yerine getirmediğinden alıcı temerrüdüne düşmüştür. Bu suretle hak iktisabı mümkün görülmemekle makine bedellerine dair talebinin reddine karar verilmiştir.

Yargılama giderlerinin tayininde; 6.242,00 Euro cezai şartın kabul edildiği, 14.210,95 Euroluk makine bedellerine dair talebin ise reddi dikkate alınmış, alım taahhüdüne aykırılık kapsamında resen takdir edilen %50 indirim oranına tekabül eden ve reddedilen 6.242,00 Euro için davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş, diğer yargılama giderinde ise kabul ve reddedilen miktarların tamamı kıstas alınmış, dava değeri için artırılan bedeller de gözetilerek dava tarihindeki 16,3363 TL'lik Euro efektif satış kuru kıstas alınmış, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.