İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/310 K.2025/162

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; iptal talebine konu ... Bankası A.Ş.'nin ... seri numaralı, 14/08/2019 keşide tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin ... Ltd. Şti. tarafından müvekkili şirket lehine keşide edildiğini ve müvekkili şirket tarafından ciro edilerek ... ... San. ve Tic.

A.Ş.'ne verildiğini, çekin ... şirketi tarafından muhataba 15/09/2019 tarihinde ibraz edildiğini ve çek hakkında karşılıksızdır işlemi yapıldığını, ilgili çekin suretinin müvekkili şirkette mevcut olmadığını, çekin karşılıksız çıkması üzerine ... şirketi tarafından müvekkili şirket ile iletişime geçilerek müvekkili şirketin cirosuna dayalı olarak ödeme talep edildiğini, müvekkili şirketin çekin ödemesini yaparak çeki teslim aldığını, çekin müvekkili şirket tarafından bedeli ödenerek alındıktan sonra taşınması sırasında kaybolduğunu,

kaybolan çekin üçüncü kişiler tarafından ele geçirilmesi halinde ciro zincirinde yer alan müvekkili şirket aleyhine işlem yapılması tehlikesi mevcut olduğundan yetkili hamil olarak çekin isteği dışında elinden çıkan müvekkili şirketin huzurdaki davayı açmakta hukuki yararı bulunduğunu, bu nedenlerle dava konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, zayi edilen kıymetli evrak iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Yasanın 757 ve devam maddeleri gereğince iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

6102 sayılı Yasanın 818/1-s maddesi uyarınca poliçeye ilişkin, iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çekler hakkında da uygulanır.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatları ve TTK madde 763 uyarınca çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, mahkemece çek iptali isteminde bulunan talep edene, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmeli ve istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir.

İlke temelinde; hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de; çek iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut değildir.

Dava dilekçesinde zayi olduğu iddia edilen ... seri nolu çekin, 15/08/2019 tarihinde ... Limited Şirketi tarafından ...A.Ş.'ne ibraz edildiği, çekin karşılıksız olması nedeniyle çek bedelinin ödenmediği bildirilmiştir.

Mahkememizin 09/01/2025 tarihli celsesi, 1 nolu ara kararında; bankadan gelen müzekkere cevabında gönderilen çek görüntüsünde dava konusu çekin lehtarının ... isimli şirketin olduğu, davacı şirketin çekte adının geçmediği, davacının bu çek ilişkisine ne suretle dahil olduğu, zayi talebinde bulunmasındaki hukuki neden ve yararına anlaşılamadığı görülmekle, bu hususlarda beyanda bulunmak üzere 2 hafta kesin süre verilmiş olup, davacı vekiline usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen belirtilen süre içerisinde davacı tarafça belirtilen hususlara yönelik beyanda bulunulmadığı görülmüştür.

Mahkememizin 09/01/2025 tarihli celsesi, 2 nolu ara kararında; "Talebe konu çekin dava dilekçesinde belirtildiği gibi ... şirketi tarafından değil ... Limited Şirketi (V.K.N:...) tarafından ibraz edildiğinin tespiti gözetilerek davacı vekiline dava konusu çek yönünden ibraz edene karşı TTK'nın 763 vd. maddeleri gereğince iade davası açması için duruşma tutanağının tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre verilmmesine, aksi halde davanın reddedileceğinin tebliğ yoluyla ihtarına" şeklinde karar verilmiş olup, davacı vekiline usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen belirtilen süre içerisinde davacı tarafça istirdata yönelik dava açıldığına ilişkin beyanda bulunulmadığı görülmüştür.

Davacı vekiline TTK madde 763 uyarınca çek istirdatı açmak üzere kesin süre verilmiş, davanın açılmaması halinde davanın reddedileceği ihtar edilmiştir. Davacı vekilince çek istirdatı davası açılmamıştır. Bulunan çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilemeyeceğinden talebin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır