İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/486 K.2024/842

Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmenin İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

İDDİA

Davacı vekili, Davacı vekili, davalı banka alacağının tahsili amacıyla borçlular ... Ltd. Şti. ve ... baloğlu aleyhine ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyası ile takibe geçtiğini, borçluların menkul, gayrimenkul malları ile hak ve alacaklarının haczi ve muhafazası için 26/12/2019 tarihinde "... Mah. ... Sok.

No: ... /ANTALYA" adresine gerçekleştirilen haciz işlemi sırasında davacı müvekkilinin davalı bankaya bildirdikleri miktarı, belirtilen hesaba, istenilen açıklamayla birlikte ödenmesi ve davacı müvekkilinin istirdat davası ile tazminat davalarından feragat ettiğine dair beyanlarının alınması şartı ile muhafaza işleminin sonlandıracaklarını ve açılacak istihkak davasını kabul edeceğini bildirdiğini, müvekkilin dava dışı borçlularla hiç bir ilgisi bulanmamasına rağmen cebri icra baskısı altında ve yaklaşık değeri 1.250.000,00-TL olan 100 tona yakın tavuklarının bozulma riski karşısında davalı bankanın şartlarını kabul etme zorunda kaldığını,

anılan anlaşma yazılılık koşuluna bağlı olmadığından, yazılı protokolde yer almayan fakat protokole ait bu anlaşmada haciz mahallinde bulunan tanık beyanları ile ispatlanacağını, gelinen noktada davalı banka açıkça müvekkilinin zor durumundan yararlanarak ve bu durumu bilerek kendine aşırı oranda fayda sağladığını belirterek gabin ve aldatma sebebine dayalı olarak dönme ve şimdilik 65.000,00-TL menfi zararın avans faizi ile birlikte tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili, gabin nedeni ile sözleşmenin iptalinin talep edilebilmesi için karşılıklı edimler arasında açık nispetsizlik bulunması gerektiğini, ancak somut olayda böyle bir durumdan söz edilemeyeceğini TBK'nın 26. maddesi gereğince sözleşme serbestisinin esas olduğunu, bu ilke gereğince taraflar bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar dahilinde özgürce belirleme hakkına sahip olduklarını ve somut olayda müvekkili banka 26/12/2019 tarihinde usul ve yasaya uygun haciz işlemini gerçekleştirdiğini,

haciz işlemi sırasında davacı tarafından istihkak iddia edilmesi üzerine icra müdürlüğünde dosyanın İİK'nın 97. maddesi gereği icra hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verildiğini, bunun üzerine ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/... E. 2020/... Karar sayılı kararı ile davacının istihkak iddiasının reddine karar verildiğini belirterek huzurdaki davanın da reddini savunmuştur.

BOZMA

Mahkememizden verilen 09/06/2021 tarih ve 2020/... Esas 2021/ ... Karar sayılı kararı ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 28/03/2024 tarih ve 2023/... Esas 2024/... Karar sayılı ilamıyla KALDIRILMAKLA, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 2023/... Esas 2024/... Karar sayılı kararının kaldırma gerekçesinde; "Davacı işbu protokolün gabin ve hile nedeni ile iptalini, oluşan zararın tazminini talep etmiş olup mahkemece sadece gabin iddiasının değerlendirildiği, davacının hileye yönelik iddiasının değerlendirilmediği anlaşılmıştır.

Davacı vekili, müvekkilinin borçlu bulunmadığı parayı cebri icra tehdidi altında ödediğini ileri sürerek şimdilik 65.000,00 TL menfi zararının tazminini talep ettiği, davanın hukuki dayanağının hile ve gabin hukuksal nedenine dayandırdığı anlaşılmıştır.

Maddi vakıaların anlatımı taraflara, hukuki nitelendirmesi ise hakime aittir. Dosya kapsamında bulunan icra dosya örneği, haciz tutanağı, protokol ve tanık beyanlarından davacının icra dosya borçlusu olmadığı adresinde haciz yapıldığı davacı tarafça haciz sırasında istihkak iddiasında bulunduğu icra mahkemesince takibin durdurulmasına yer olmadığına karar verilmesi nedeniyle tekrar muhafaza için gidildiğinde soğuk hava deposunda bulunan tavuk etlerinin bozulacağı düşüncesiyle protokol imzalanarak borcun üstlenildiği ve ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Haciz tutanağı ve protokole davacı tarafça ihtirazı kayıt konulmadığı gibi, ödemenin de ihtirazı kayıt ile yapılmadığı anlaşılmaktadır. Davalı alacaklı tarafça ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/... E. sayılı dosyasında açılan istihkak davasının protokol gereğince kabul edildiği anlaşılmıştır.

Davacı hile ve gabin hukuksal nedenlerine dayanmıştır. Gabin (aşırı yararlanma) TBK 28.mad.düzenleşmiştir. Gabin karşılıklı edimler yükleyen sözleşmelerde edimler arasında aşırı oransızlık bulunması ve bu oransızlığın zarar görenin zor durumda kalması yada düşüncesizlik yada deneyimsizliğinden yararlanılması gerekmektedir. Taraflar arasındaki protokolün karşılıklı edimler yükleyen sözleşme olduğundan yada davalı alacaklının hile yaptığından bahsedilemeyeceği ancak maddi vakıa anlatımından cebri icra tehdidi (korkutma) TBK 37.mad. kapsamında irade serbestliğinin oluşup oluşmadığının tüm delillerin birlikte değerlendirilerek tespiti ve haklı görülürse zararın tazmini gerekmektedir." şeklinde karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememize açılan iş bu dava Sözleşmenin İptali davasıdır. Uyuşmazlık ; davalı Finansbank'ın dava dışı üzüncü kişi aleyhine başlatığı takip nedeni ile üçüncü kişi borçluya ait gözüken adreste daha sonrasında davacının taşınması ve söz konusu adreste bulunduğu sıra haciz yapılması sırasında borcu kabul niteliğindeki sözleşmenin geçerli olup olmadığı noktasında toplandığı görülmüştür. Tarafların dayandıkları vakaların ispatı için delil olarak ileri sürdükleri, icra dosyalarının celp edildiği, Haciz tutanakları ile ödeme dekontları ve istihkak kabul protokolünün dosyaya sunulduğu görüldü.

Tüm dosya kapsamı ve yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda somut olay incelendiğinde. Davacının Gabin (Aşırı yararlanma) hukuki sebebine dayanarak açtığı davada mahkememizin 2020/507 Esas 2021/512 Karar sayılı dosyasından yapılan yargılama neticesinde," Gabinin varlığından söz edebilmek için, gabinin objektif ve subjektif unsurlarının somut olayda gerçekleşmiş olması gerekir.

Gabinin subjektif unsuru, gabine uğradığını iddia eden tarafın zor durumda olmasından, düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden diğer tarafın yararlanmış olmasıdır. Objektif unsuru ise taraf edimleri arasında aşırı bir oransızlık bulunmasıdır. Somut uyuşmazlıkta, gabinin subjektif unsurlarının mevcudiyetinin denetlenmesinde; tacir olan davacı yönünden düşüncesizlik ve deneyimsizlik şartlarının oluşmasının zaten mümkün olmadığı açıktır.

Gabinin ''zor durumda kalma'' şartına ilişkin olarak ise mevcut sözleşmenin yapıldığı an itibariyle davacının zor durumda olduğunu ispatlar nitelikte hiç bir delil bulunmadığı bu nedenle sübjektif unsurun kanıtlanamadığı anlaşılmaktadır. Gabinin objektif unsurunun denetlenmesinde ise; karşılıklı edimler arasındaki aşırı oransızlıktan bahsetmenin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Davacının dava dışı borçlunun borcunu protokol ile üstlendiği anlaşıldığından orantısız bir durum mevzu bahis değildir.

Talimat mahkemesince dinlenen tanıklar müşterek olarak özetle, depoda bulunan tavukların daha değerli olduğunu, bunların haczi ile yetinilmesini belirtmelerine rağmen haciz memuru ve alacaklı vekilinin ısrarlı olarak faaliyeti engelleyecek şekilde iş makinesi ve bilgisayarlara el konulduğunu, böylelikle davacının protokolü yapmaya icbar edildiğini belirtmişlerdir.

Ne var ki davacı tanıklarının anlattığı işbu maddi vakıalar İİK'nın 85/6 maddesi gereğince hacizde tertip ilkesine aykırılık ve orantısız haciz işlemleri iddiasına dayalı olarak memur işleminin icra mahkemesine şikayetine konu olacaktır. Lakin tek başına gabin ve ikrahın varlığını ispat etmeye yeterli değildir. Bir başka söyleyişle, orantısız ve tertipsiz haciz ikrahın varlığını tek başına ortaya koymamaktadır.

Diğer yandan davacı yan ödeme yaparken herhangi bir ihtirazi kayıt şerhi de koymuş değildir. Sonuç olarak dosyada toplanan mevcut delillere göre protokolün gabin ve ikrah hukuksal nedenine dayalı olarak iptalinin yasal şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddi gerekmiştir."ret kararı verilmiş kararının davacı tarafından istinaf edilmesi neticesinde, ... Hukuk Dairesinin 2023/...

Esas 2024/... karar sayılı dosyasında"Davacı hile ve gabin hukuksal nedenlerine dayanmıştır. Gabin (aşırı yararlanma) TBK 28.mad.düzenleşmiştir. Gabin karşılıklı edimler yükleyen sözleşmelerde edimler arasında aşırı oransızlık bulunması ve bu oransızlığın zarar görenin zor durumda kalması yada düşüncesizlik yada deneyimsizliğinden yararlanılması gerekmektedir.

Taraflar arasındaki protokolün karşılıklı edimler yükleyen sözleşme olduğundan yada davalı alacaklının hile yaptığından bahsedilemeyeceği ancak maddi vakıa anlatımından cebri icra tehdidi (korkutma) TBK 37.mad. kapsamında irade serbestliğinin oluşup oluşmadığının tüm delillerin birlikte değerlendirilerek tespiti ve haklı görülürse zararın tazmini gerekmektedir."gerekçesi ile verilen kaldırma kararı neticesinde dosyanın yeniden esasa kaydı alınarak yapılan yargılama neticesinde.

Mahkeme dosyasına sunulan belgeler ve dinlenen tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu yapılan takipteki üçüncü kişi borçlu şirket ile davacının organik bağının ispatlayacak dosyada delil bulunmadığı, haczin yapıldığı soğuk hava deposunun davacı tarafından başka bir malikten kiralandığı, üçüncü kişi borçlu ile davacının farklı zamanlarda aynı adreste faaliyet göstermelerinin ticari hayatın gereği olduğu anlaşılmış, diğer taraftan davacının tavuk eti ticareti yaptığı, soğuk hava deposunun ürünlerin bozulmaması için zorunluluk hali taşıdığı,

tanık anlatımı ve haciz tutanaklarından söz konusu adreste haczedilen soğuk hava deposunun motorlarının fiilen muhafaza edilmesine başlamasının davacının kısa süre da depo bulma ve mallarını taşıma baskısı düşünüldüğünde, söz konusu protokollün yapılması açısından davacının irade serbestisine sahip olduğu söylenemeyeceği, bu hali ile mallarının bulunduğu soğuk hava deposunun motorlarının sökülmesi korkusu ile yapılan protokolün geçersizliği ile protokole dayanarak yapılan ödemenin istirdatı gerektiği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.