İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/564 K.2025/552

Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle. Müvekkillerinin ... Bankası A.Ş. kayıtlarında mevcut 10 TL itibari değerli ... numaralı hisse senedinin sahibi kişi olan 01.07.1879 doğumlu ve 15.01.1952 tarihinde vefat eden ...'nın mirasçıları olduğunu, dava konusu senedin zayi sebebiyle açılan ve ... 40. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen ...

E. sayılı iptal davasının bekletici mesele yapılmasını, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak üzere nama yazılı senetten doğan mali haklarımızın şimdilik 1.000 TL'sinin veya (GK'da alınan kâr dağıtım kararı) tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, bilirkişi incelemesinde belirlenecek şekil ile müvekkili lehine sermaye artırımlarından bedelsiz (...) paylar doğmuşsa bu payların da verilmesine yargılama masrafları ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

Davalı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesini özetle.

Bankalar Yasasında bankalarda bulunan mevduat, emanet ve alacakların 10 yıl süre geçmekle zamanaşımına uğradığını, ... tarih ve ... sayılı Kanun uyarınca temettü alacağının 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, kök murisin tüm mirasçıları tarafından açılmayan bu davanın reddi gerektiğini, usul ve harç yönünden itiraz ettiklerini, müvekkili bankanın 4 milyon TL sermayesini temsil eden 10,00 TL nominal (itibari) değerdeki ... seri numaralı 1 adet hisse senedinin bedelsiz sermaye artırım hak edişleri dahil olmak üzere ...devrinin yapılmadığını,

...nezdinde "..." adına açılan bir hesapta kaydileştirme işlemi yapıldığını ve kıymetler üzerinde ihtiyari tedbir kararı işlendiğini, ilgili senetler için 91,04 TL tutarında son beş yıllık kar payı ayrıldığını, öncelikle davanın zamanaşımı, taraf ehliyeti, usul ve harç yönünden esasa girilmeksizin reddini, esasa girilmesi halinde ise davanın reddini, masraf ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

Birleşen dosyada davacı vekilinin vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Bankası A.Ş. kayıtlarında mevcut 10 TL itibari değerli ... numaralı hisse senedinin sahibi kişi olan 01.07.1879 doğumlu ve 15.01.1952 tarihinde vefat eden ...'nın mirasçısı olduğunu, dava konusu senedin zayi sebebiyle açılan ve ... 40. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen ... E. sayılı iptal davasının bekletici mesele yapılmasını, ... 20. ATM ... esas sayılı dosyası ile aynı konu ve talebi içerdiğinden birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davalı şirket kayıtlarında yer alan 10,00 TL nominal değerde 1 adet payı temsil eden ... seri numaralı pay (hisse) senedinden doğan mali hakların tespiti ve davalıdan tahsili ile bedelsiz hak kazanılan paylar bulunması halinde payların tespiti ve bu payların davacılara verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkememiz dosyası ile ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin birleşen ... Esas ve ...Karar numaralı dosyasında, davacı ... ve Davalısı ... Bankası A.Ş. olan, huzurdaki davanın konusu ile aynı konudaki dava dosyası ilgili Mahkemenin 14/03/2013 tarihli kararı ile huzurdaki dosya ile birleştirilmiştir.

Mahkememizden verilen 03/11/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; ''Asıl ve birleşen davaların kabulüne'' karar verildiği, kararın taraf vekillerince istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 16/07/2024 tarih ve... Esas, ...

Karar sayılı ilamı ile, ''Somut olayda ilk derece mahkemesince dosya kapsamına alınan bilirkişi raporlarındaki tespitlere yer verilerek herhangi bir gerekçe belirtilmeden , hükmedilen bedelin ne kadarının hisse senedine ilişkin mali haklara ilişkin olduğu ve davaya konu hisse senedi nedeniyle bedelsiz hak kazanılan paylar olup olmadığı açıklanmaksızın birleşen dava ile taraf teşkilinin sağlandığı gözetilmeksizin ayrı hüküm kurulmak suretiyle oluşturulan kararın istinaf denetimine elverişli bulunmadığı anlaşılmaktadır.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,

davacılar ve davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin kaldırma sebebine göre bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.'' gerekçesi ile mahkememizin kararının kaldırıldığı ve dosyanın Mahkememize iade edilerek dosyanın 2024/564 Esas sırasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamının bir arada değerlendirilmesi neticesinde; davacı ... mirasçıların açmış olduğu davada, ana dayanak noktasının davalı banka nezdinde ... no'lu hisse senedini almış olan kök murislerinin bu bankanın ortağı olduğunu, anılan hisse değerinin ve ödenmemiş bu hisselere ait kar paylarının tespiti ve tahsilinin talep edildiği, bilindiği üzere sermaye artırımı iç ve dış kaynaklı olmak üzere iki türlü yapılabilir.

Ortakların dış kaynaklı sermaye artışına katılımları yolunda bir mecburiyet yoktur veya diğer bir deyimle dış kaynaklı sermaye artırımına katılım konusunda bir muhtariyet söz konusudur. Oysa iç kaynaklı sermaye artışı yapıldığı durumda, ortaklara bu artış sonucu ortaya çıkan payların verilmesi zorunluluğu vardır.

Zira iç kaynaklı sermaye artışında şirketin mevcut kaynakları kullanıldığından ve çoğu halde bilançonun pasif kalemlerinde bir değişiklik yapıldığından aslında ortağa hali hazırda sahibi olduğu -yeni- bir pay düşmektedir ve ortak bu yeni pay için herhangi bir bedel ödemez. Bu durumda davacıların ellerindeki pay veya paylara ilişkin olarak iç kaynaklı sermaye artışları neticcsindc ihdas olunmuş yeni paylara oransal olarak sahip olmaları gerektiği açıktır.

Tüm bu açıklamalar ışığında davacıların murisinin sahip olduğu paya ilişkin yalnızca iç kaynaklı (bedelsiz) sermaye artışından yararlanabilecekleri kanaatine varılmıştır.

Buna göre mahkememizce bozma öncesi aldırılan 29/01/2019 tarihli bilirkişi raporunun 3 nolu kısmında belirtilen hesaplamalara itibar edilerek, davacıların murisinin sahip olduğu ... no'lu hisse senedinin 0,002 TL A grubu ve 189,926 TL C grubu hisse senedinin bulunduğunun tespiti ile miras payları oranında davacılara verilmesine karar vermek gerekmiştir.

Bilirkişi raporunun 4. Kısmında belirtilen hesaplamada kar payı bedelinin rüçhan hakkı bedeline mahsubunun hiçbir dayanağı bulunmadığından bu yöndeki hesaplamaya itibar edilmemiştir.

Kar payı, sahibinin dağıtım tarihindeki payına göre ödenir. Kar dağıtımında pay sahibinin karın tahakkuk ettiği tarihteki payı esas alınmaz. Şirketlerin Müruru Zamana Uğrayan Kupon Tahvilât Ve Hisse Senedi Bedellerinin Hazineye İntikali Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre, ortaklarca tahsil edilmeyen kar payı alacağı ile kar payı avansı alacağı, dağıtım tarihinden itibaren beş yılda zamanaşımına uğrar.

Aynı hüküm uyarınca, zamanaşımına uğrayan bedellerin üç ay içerisinde devlete intikal ettirilmesi gerekir. Aksi takdirde, anonim şirket vermeğe mecbur olduğu parayı üç misli tazminatla birlikte ödemeğe mahkûm edilir. Anılan kanun uyarınca davacıların son beş yıldaki kar payı alacağına ilişkin taleplerinin zamanaşımı kapsamında değerlendiremeyeceğide açıktır. Bu nedenle davacıların son beş yıldaki kar payı alacağının da tespit edilerek ödenmesi gerekir.

Buna göre davacıların murisinin sahip oldukları hisse miktarına göre dava açılış tarihinden geriye 5 yıllık süre için geçmiş yıllara ait kar payının davacılar tarafından talep edilebileceği, daha önceki sürelere ilişkin kar payları yönünden ise yasa, Sermaye Piyasası Kanunu ve tedbirleri uyarınca Hazineye aktarıldığından davacılarca talep edilemeyeceği,

zaman aşımı süresi dolmayan dava açılış tarihinden geri doğru 5 yıllık süre için mahkememizce bozma öncesinde alınan 21/01/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda belirtildiği üzere 85,15-TL'nin davacılar tarafından kar payı olarak davalıdan talep edilebileceği anlaşıldığından anılan miktar yönünden davanın kabulüne fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacıların ...'nin davasının kısmen kabul edilmiş olmasına rağmen, reddedilen kısım yönünden davalı lehine hükmedilecek bir yargılama giderinin olamayacağına, zira yargılama konusu bir bütün olarak düşünüldüğünde, yapılan yargılama giderlerinin davacıların kabul edilen dava kısımları yönünden yapılması zorunlu olan giderler içerisinde değerlendirilmiş, buna göre de yapılan 4.266,90 TL yargılama giderinin tamamının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır