İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/67 K.2026/177

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle.

Davacı şirketin, kara yolu ile şehir içi yük taşımacılığı (gaz ve petrol ürünleri, kimyasal ürünleri vb.) sektöründe hizmet verdiğini, davalı şirketin ise rafine sofra tuzu üretimi, üretim tesislerine yatırım yaparak rafine ve yıkama sanayi tuzları, sağlık tuzları ve doğal sofrada öğütme tuzları sektöründe hizmet verdiğini, davalı tarafça 01/07/2022 tarihli,...numaralı, 4.675.478,60 TL tutarlı düzenlenen faturada belirtilen ürünleri davacı şirketin satın almış olduğunu, taraflar arasındaki anlaşma gereği davacı şirketin ödemesi gereken işbu fatura tutarını,

davalı şirketin yenilenen yasal düzenlemeleri hiçe sayarak ödemenin döviz ile yapılmasını talep ettiğini, davacı şirketin gecikmeden doğacak cezai şartlara uğramamak amacıyla mecburen ödemeyi döviz olarak yapmış olduğunu, davalı şirketçe yapılan hatanın telafisi için girilen sürecin davalı şirket tarafından uzatıldığını, bu sebeple davalı şirket aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü ...

Esas sayılı icra dosyası ile icra takibi başlatıldığın ve davalı şirketin takibe, borca ve tüm fer'ilerine 10/03/2023 tarihinde itiraz ettiğini, itiraz üzerine takibin durduğunu, davalı şirketin itirazı sonucunda duran İstanbul ... İcra Müdürlüğü... Esas sayılı icra dosyasında davalı şirketle anlaşabilme amacıyla ... Bürosu, ...

Başvuru numaralı ve...dosya numaralı arabuluculuk dosyası açıldığını, davalı şirket ile arabuluculuk görüşmeleri sonucunda bir anlaşmaya varılamadığını, açıklanan tüm bu nedenlerle işbu açılan davanın kabulüne, borçlu davalı şirketin haksız ve mesnetsiz olarak yaptığı itirazın iptali ile İstanbul ... İcra Müdürlüğü...

Esas sayılı icra dosyası üzerinden takibin devamına, ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, öncelikle teminatsız olarak ihtiyati tedbire kararı tesis edilmesini, mahkememiz aksi kanaatte ise en alt miktardan teminat istenilmesine, haksız ve mesnetsiz yere itiraz eden borçlu davalı şirket aleyhine, müvekkil şirketin asıl alacağının %20'sinden aşağı olmamak üzere, icra inkar tazminatına hükmedilmesine, borçlu davalı şirketin itirazının kötü niyetli olarak yapmasından dolayı borçlu davalı şirket aleyhine, müvekkil şirketin alacağının %20'sinden aşağı olmamak üzere, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Vekilinin Mahkememize Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; davacı şirketin davalı şirketten herhangi bir hak ve alacağı olmadığını, davacı ve davalı arasında tek bir satış işlemi gerçekleşmiş ve satış bedeli peşin olarak tahsil edildiğini, döviz cinsinden kararlaştırılan peşin satış bedelinin, döviz olarak ödenmiş ve kabul edilmiş olması nedeniyle davacının herhangi bir kaybı veya zararı söz konusu olmadığını, satış bedeli peşin kararlaştırıldığı için, satış bedelinin döviz cinsinden veya ödeme tarihindeki kur üzerinden türk lirası olarak ödenmesi sonucu değiştirmeyeceğini, dayanaksız ve haksız davanın reddini,

davacının icra takibinde kötüniyetli olması nedeniyle davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı'na hükmedilmesini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

Bilirkişi heyetinin 15.05.2025 tarihli raporunda özetle.

Tarafların ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdiklerinin süresinde ve hukuka uygun şekilde yaptırıldığı, e-defter beratlarının süresinde oluşturulduğu, bu çerçevede her iki tarafın da ticari defterlerinin sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, Davalının ticari defterlerine göre 01.07.2022 tarihli ve ... nolu ihraç kayıtlı fatura ile davacıya 280.617,40 USD karşılığı 4.675.478,60 TL tutarında ihraç kayıtlı mal satıldığı, Mal bedelinin fatura tarihinden önce USD cinsinden olmak üzere tahsil edildiği,

ödenen mal bedelinden daha az miktarda fatura kesilmesi nedeniyle davalı tarafından davacıya 2.963,80 USD banka havalesi ile iade edildiği, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2018-32/51) kapsamında anılan tebliğin “Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli Sözleşmeler” başlıklı 8. Maddesinin 4. Fıkrasının b bendi kapsamında dava konusu ihraç kayıtlı faturanın “İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler …” dövizle sözleşme yasağını düzenleyen 32 sayılı kararın istisnası kapsamında olduğu,

Söz konusu faturanın “İHRACKAYITLI” olması nazara alındığında davalının davacıya yaptığı satışın özü itibariyle ihracat işlemi niteliğinde olduğu, ancak söz konusu fatura “İHRACKAYITLI” değil de normal bir fatura olarak düzenlenmiş olsaydı davacının 32 sayılı karar bağlamında ödemenin Türk Lirası cinsinden yapılması gerektiğini ileri sürebileceği, Kaldı ki Sayın Mahkeme aksi bir kanaatte olsa bile söz konusu durumun kur farkından doğan bir alacağın talep edilmesine vücut vermeyeceği, ancak söz konusu düzenleme kapsamında idari para cezasını gerektireceği, Açıklanan nedenlerle davacının takip ve dava konusu alacak iddiasının yerinde olmadığı ve ispata muhtaç olduğu, bildirilmiştir.

DELİLLER

- İstanbul ... İcra Müdürlüğünün... Esas Sayılı icra dosyası -Tarafların beyan ve dilekçeleri -Tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ticari satımdan kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Uyuşmazlığın taraflar arasında akdedilen tuz satım sözleşmesinden kaynaklı olarak davalının satmış olduğu ve davacıya teslimini yaptığı tuzların bedelini davacı tarafından döviz olarak gerçekleştirmesini Türk Parasını Koruma Kanunu gereğince yayınlanan 32 sayılı kararname kapsamında davacının fatura bedeli karşılığı olarak davalıya gönderdiği dövizlerin iadesini talep edip edemeyeceği taraflar arasındaki satım sözleşmesi uyuşmazlık dışı olduğundan davacının yapmış olduğu ödeme ile davalının iade yükümlülüğünün doğup doğmadığı, davacının borcu karşılığı gönderdiği dövizin iadesi talebi ile başlattığı takibe yönelik itirazın yerinde olup olmadığına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2018-32/51) kapsamında anılan tebliğin “Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli Sözleşmeler” başlıklı 8. Maddesinin 4. Fıkrası (4) Türkiye'de yerleşik kişiler; kendi aralarında akdedecekleri, aşağıda belirtilenler dışında kalan danışmanlık, aracılık ve taşımacılık dâhil hizmet sözleşmelerinde, sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramazlar.

a) Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişilerin taraf oldukları hizmet sözleşmeleri,

b) İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri,....” hükmünü içermektedir.

Taraflar tacirdir ve tacirler yasanın ön gördüğü defter ve belgeleri tutmak zorunda olup hem TTK hem de HMK tacirler yönünden usulüne uygun tutulan ticari defterleri delil olarak kabul eden düzenlemelere yer vermiştir. HMK 222/3 maddesi gereğince ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması aranmaktadır.

Somut olayda, tarafların ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdiklerinin süresinde ve hukuka uygun şekilde yaptırıldığı, e-defter beratlarının süresinde oluşturulduğu, bu çerçevede her iki tarafın da ticari defterlerinin sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, davalının ticari defterlerine göre 01.07.2022 tarihli ve...nolu ihraç kayıtlı fatura ile davacıya 280.617,40 USD karşılığı 4.675.478,60 TL tutarında ihraç kayıtlı mal satıldığı, davacının faaliyet alanı kapsamında taraflar arasında ticari mal alım-satım anlaşmasının bulunduğu, mal bedelinin fatura tarihinden önce USD cinsinden olmak üzere tahsil edildiği,

ödenen mal bedelinden daha az miktarda fatura kesilmesi nedeniyle davalı tarafından davacıya 2.963,80 USD banka havalesi ile iade edildiği, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2018-32/51) kapsamında anılan tebliğin “Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli Sözleşmeler” başlıklı 8. Maddesinin 4. fıkrasının b bendi kapsamında dava konusu ihraç kayıtlı faturanın “İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ...” dövizle sözleşme yasağını düzenleyen 32 sayılı kararın istisnası kapsamında olduğu,

söz konusu faturanın ihraç kayıtlı olması nazara alındığında davalının davacıya yaptığı satışın özü itibariyle ihracat işlemi niteliğinde olduğu, bu çerçevede, taraflar arasında akdedilen sözleşme konusu mal bedelinin döviz cinsinden ödenmesinin kararlaştırılmasının, yukarıda zikredilen düzenlemeye -dövizle sözleşme yasağına- aykırılık teşkil etmediği, sözleşmenin istisnai olarak akdedilebilecek sözleşmeler kapsamında bulunduğu,

bu nedenle davacının 32 sayılı karar bağlamında ödemenin Türk Lirası cinsinden yapılması gerektiğini ileri süremeyeceği anlaşıldığından açıklanan nedenlerle davacının takip ve dava konusu alacak iddiasının reddine dair karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim · ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır