İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/19 K.2025/22

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

İDDİA

Davacı...tarafın Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; şirket muhasebecisi ... 'ın ofisinde 20/12/2024 tarihinde meydana gelen su baskınından dolayı ortaklar pay defterini kullanılamayacak hale geldiğini, bu sebeple TTK 82. Maddesi gereğince ortaklar pay defterinin zayi belgesinin düzenlenerek taraflarına verilmesini talep etmiştir.

Dava, çekişmesiz yargıya konu ortaklar pay defterinin zayi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 64/4. maddesi, "Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.'' şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." denilerek saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler sayılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Dava çekişmesiz yargıya konu olmakla basit yargılama usulüne tabidir, basit yargılama usulüne tabi davalarda mümkün olması halinde HMK. 320/1 maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilebilecektir, talep eden davacının ortaklar pay defterinin kayıp sürecine ilişkin olay anlatımı, istemin niteliği, delil celp edilmesinin dosyaya yenilik katmayacağı, duruşma açılmasının usul ekonomisine uygun olmayacağı anlaşılmakla dosya üzerinden işlem yapılmıştır.

Davacı...tarafından, açılan davada şirketin ortaklar pay defterini kaybettiği ileri sürülerek bu konuda zayi belgesi isteminde bulunulmuştur. Konuyu düzenleyen 6102 sayılı TTK'nın 82 maddesi gereğince tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde ziyaa uğraması tarihinden itibaren 15 gün içerisinde bunların ziyaa uğradığından dolayı zayi belgesi verilmesinin açabileceği düzenlenmiştir.

Aynı yasal düzenlemede tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya bir hırsızlık sebebi ile ziyaa uğraması halinde bu konuda dava açılabileceği düzenlenmiştir. Davacı...taraf dava dilekçesinde sadece ziyaanı istediği defterleri tadilat aşamasında diğer güncel olmayan, önemsiz belgelerle birlikte atılmış olabileceğini belirterek kaybettiğini, tüm aramalara rağmen bulamadığını ileri sürmüştür.

Somut olayda davacı...taraf zayi belgesi istediği pay defterinin davacının muhasebecisinin iş yerini su basması nedeni ile zayi olduğunu iddia etmişsede, iddianın yasanın aradığı zayi sebeplerine uymadığı, ortaklar pay defterinin TTK'nun 82/7 maddesinde sayılan yangın, bölgesel su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet, hırsızlık sebebiyle ve davacının defter ve belgelerin korunması anlamında gereken özeni göstermesine rağmen zayi olduğunu ispat edemediği, davacı...şirket çalışanlarının yeterli özeni ve saklama yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeni ile defterin zayi olduğu açıkça belirtildiği,

davacının pay defterinin zayi olması basiretli bir tacir gibi davranmayarak talep ettiği defterleri muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermediği ve buna göre basiretli davranmadığı (İzmir BAM 11. HD., 08/02/2023 tarih, 2023/213E., 2023/204K.. Ankara BAM 21. Hukuk Dairesi 22.02.2018 tarih 2018/296-161, 26.10.2017 tarih 2017/622-2017/713 sayılı kararları) anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.