İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/275 K.2018/675

Mahkememizin ... sayılı esasına kaydedilen dava dosyasında yapılan açık yargılama sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA

İSTANBUL ....ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ nin ... E. ( Kapatılan istanbul ....Asliye Ticaret Mahkemesi nin ... E sy dosyası) DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle

Müvekkili şirketin ... ve çevresinde yetkili satıcılık sözleşmesine istinaden ... markası adı altında kapı ve ürünlerini satmak üzere 01.06.2004 tarihinde yetkili satıcı tayin edilip, ek olarak protokol yapıldığını, davacı şirketin 2004 yılında davalının ilk bölge bayi olduğunu ve daha sonraki yıllarda bayi ağını büyüterek ...-...-...-...-...-...-... ve ...

İl ve İlçeleri dahil bölge bayiliğini sürdürdüğünü, bayi sayısını artırdığını, markayı tanıtıp marka değerini artırdığını, davacı şirketin ... in büyümesindeki ilk ivme kazandırıcı etkisinin yadsınamayacağını, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 2009 yılı sonlarına doğru davalı şirketin ...

4. Noterliği nin 24/08/2009 tarih ve ... yevmiyeli ihtarı ile teminat mektubu ve 31.546,10 TL cari hesabın ödenmesini istediğini ,ardından Bayilik Sözleşmesi'ni haksız ve tek taraflı olarak feshettiğini,

müvekkilinin sözleşme süresince üzerine düşen tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, marka değerini yükselttiğini, fesih haksız olup müvekkilinin haksız fesih nedeniyle zarara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL proje koruma alacağı, 1.000 TL marka değerine katkı alacağı, 1.000 TL haksız fesih kar kaybı tazminatı olmak üzere 3.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 21/02/2013 havale tarihli dilekçesi ile, talebini haksız fesih tazminatı yönünden 73.710,32 TL , portföy tazminatı yönünden 36.355,16 TL arttırarak davayı ıslah etmiştir.

CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle

Davacı tarafından sunulan sözleşmenin müvekkili şirket yetkilisi tarafından imzalanmadığını, dolayısıyla sözleşmenin müvekkili açısından bağlayıcılığı bulunmadığını, ayrıca, davacının cari hesap borcunu zamanında ödemediği gibi müşterilere gerekli teknik destek vermeyerek marka itibarını zedelediğini, feshin haklı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

BİRLEŞEN

İSTANBUL ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin ... E-...

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle Müvekkilinin cari hesaptan doğan alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibinin, asıl davada davacı /birleşen davada davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine durduğunu ileri sürerek, İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün .. Esas sayılı dosyasına yönelik itirazın iptaline ve %40 oranında icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP/Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle Taraflar arasındaki alacak/borç ilişkisinin yargılamayı gerektirdiği, doğrudan icra takibine konu edilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl dava; bayilik sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

Birleşen dava ; bayilik sözleşmesinden doğan cari hesap alacağı nedeniyle İİK.nun 67. Maddesi gereğince yapılan ilamsız icra takibine karşı davalının itirazının iptali ve icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması istemine ilişkindir.

Tarafların bildirdiği deliller toplanmıştır.

Mahkememiz dosyasında;

-Talimat yolu ile ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyasında 02.05.2011 tarihli SMM bilirkişi ... in raporu alınmıştır. Raporda özetle; Dava tarihi 08.02.2010 itibarıyla ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin 169.047,23 TL cari hesap borcu bulunduğu,

Taraflar arasında düzenlenen protokolün 7. Maddesi gereğince; ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin aldığı mallar nedeniyle %5 prim alacağı tutarının 168.324,63 TL olduğu

Taraflar arasında düzenlenen protokolün 14. Maddesi gereğince; ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin kira alacağının 139.102,58 TL olduğu

Taraflar arasındaki sözleşmenin haksız olarak fesih edildiğinin kabul edilmesi halinde ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş in aldığı malların 1 yıllık ortalama tutarına göre elde edilen ortalama net kar oranı üzerinden 1 yılda elde edeceği net karın 10.941,06 TL olduğu bildirilmiştir.

-Bilirkişiler Prof. Dr. ..., ..., ... den oluşan heyetten alınan 10.12.2012 tarihli rapor ve 02.01.2014 tarihli ek raporda özetle;... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin cari hesap bakımından borçlu olmadığının tespiti halinde cari hesap alacaklısı olduğu iddiasına dayanan ...

Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş nin sözleşmeyi feshinin haklı olmayacağı, zira banka teminat mektubunun teslim edilmemesinin tek başına feshi haklı kılacak ölçüde bir aykırılık teşkil etmeyeceği, haksız fesih tazminatının 37.355,16 TL olup davacının talebi 1.000 TL nin ve portföy tazminatı miktarının 37.355,16 TL olup davacı talebi 1.000 TL nin kabulünün gerekeceği, protokolden doğan kira bedeline katkı alacağı olan aylık 3.500,00 TL den 31 ay toplamı olan 139.102,58 TL yi talep etmekte haklı olduğunu ,...

İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin kar mahrumiyeti isteyemeyeceği,

Birleşen dava dosyasında ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş nin takip tarihinde cari hesap alacağının 158.213,35 TL olduğunu, bildirmiştir.

Kapatılan İstanbul ....Asliye Ticaret Mahkemesi nin ... Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda ... sayılı ve 07/04/2014 tarihli ; asıl davanın kısmen kabulü ile 74.710,32 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınmasına

birleşen davanın kısmen kabulü ile İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında itirazın kısmen iptali ile takibin 19.110,77 TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya dair istemin reddine ilişkin karar verilmiştir.

Hükmün asıl davada davalı, birleşen davada davacı olan tarafça temyizi üzerine yargıtay .....Hukuk dairesinin 21/12/2016 tarih ve ... E-... bozma ilamı ile karar bozulmuştur.Bozma ilamında;

" Asıl davada davacı/birleşen davada davalı ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş ile asıl davada davalı birleşen davada davacı ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş ile aralarındaki 01/06/2004 tarihli Bayilik Sözleşmesi'nin haksız feshedilmesi nedeniyle kar kaybı, portföy tazminatı, kira desteği alacağı , prim alacağı taleplerinde bulunmuş, asıl davada davalı/ birleşen davada davacı ...

Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş ise sözleşmeden kaynaklanan cari hesap alacağının tahsili için 04/06/2010 tarihinde icra takibi başlatmış , itiraz üzerine itirazın iptali davası açmış ve mahkemece iki dava birleştirilmiştir. Birleşen davalar bağımsızlıklarını korumakta olup mahkemece birleşen davalar hakkında asıl ve fer'i alacaklar yönünden ayrı ayrı hüküm kurulması gerekir.

Mahkemece, asıl davaya konu kira desteği alacağının, birleşen davada davacının cari hesap alacağına mahsup edilerek hüküm kurulması ve fer'i alacaklar yönünden birleşen davada davacının alacak hakları yönünden eksik miktara hükmedilmesi doğru olmamış, mahkeme kararının bozulması gerekmiştir. "gerekçesi açıklanmıştır.

Mahkememizce bozma ilamına uyulmuştur.

Tüm dosya kapsamına göre

Asıl dava dosya davacısı-birleşen dava dosya davalısı ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş ile asıl dava dosyası davalısı-birleşen dava dosya davalısı ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş arasında 01/06/2004 tarihli bayilik sözleşmesinin bağıtlandığı, ... 4. Noterliği nin 24/08/2009 tarih ve ... yevmiyeli ihtarı ile ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş nin teminat mektubu ibraz edilmesi ve cari hesap borcunun ödenmesini ihtar ettiği taraflar arasında tartışmasızdır.

... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş 22/10/2009 tarihli ihtarname ile taraflar arasındaki sözleşmeyi " ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin sözleşmeye aykırı davrandığı ve temerrüde düştüğü" gerekçesiyle haklı nedene dayanarak feshetmiştir.

Davalı ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş sözleşme altındaki imzanın şirketi ilzama yetkili kişiler tarafından atılmadığını ileri sürmüş ise de bayilik sözleşmesinin varlığı, bir şekil koşuluna bağlı olmadığından dosya kapsamındaki belgeler , yazışmalar , cari hesap ilişkilerine göre bayilik sözleşmesinin varlığında kuşku olmadığından davalının bu savunmasına itibar edilmemiş, bu tarz bir itiraz dürüstlük kuralına ve güven teorisine aykırı kabul edilmiştir.

-Taraflar arasında bağıtlanan 01/06/2004 tarihli bayilik sözleşmesi incelendiğinde;

Sözleşmenin 9. Maddesi; bayii teminat mektubu verecek riskin olduğu hallerde kendisinden teminat mektubunn miktarını artırması istenebilecektir.

Sözleşmenin 11. Maddesi;

-a bendinde; ( Sözleşme süresi boş bırakılarak) Süre sona ermeden 60 gün önce ihbarda bulunulmadığı takdirde sözleşme aynı koşullarla 1 yıl uzayacaktır.

-b bendinde; ...in yazılı ihbarda bulunmadan sözleşmeyi feshedemeyeceği Ancak yönetmeliklerin kısmen veya tamamen ihlali halinde ... in sözleşmeyi fesih edebileceği, bayiin ödemelerini yapmada güçlükle karşılaşılması, ödeme koşullarına uymaması halinde sözleşmenin derhal ... tarafından feshedebileceği bayiin herhangi bir tazminat hakkının olmayacağı, ürünlerin iade alınmayacağı ve ... in ticari defter ve kayıtlarının kesin delil olduğu hüküm altına alınmıştır.

Sözleşmede bir süre öngörülmemiş ise de 2004 yılından 2009 yılına kadar sözleşme taraflarca fiilen uygulanmıştır.

Sözleşme deki ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş ye tek taraflı fesih hakkı tanıyan ve bayinin tazminat isteme hakkını ortadan kaldıran maddelerin matbu olarak hazırlanan ve düzenleyen lehine genel işlem şartları içeren nitelikte olduğu kabul edilmiştir.

-Sözleşmenin eki olan “açılacak shovroomlara verilecek katkı payları“ başlıklı protokol incelendiğinde;

5. Maddesinde; yapılacak katkı oranlarında ... adına düzenlenecek bir banka mektubu alınacağı

7. Maddesinde; yapılan katkı bedellerinin geri ödemelerini, bayilerin alışlarından düzenleyecekleri %5 showroom prim faturalardan mahsup edecekleri

14. Maddede; bayii ... firmasına 01/06/2004 -31/12/ 2006 tarihleri arasında kira desteği olarak aylık 3.500.TL stopaj bedelsiz mal verileceği düzenlenmiştir.

Sözleşmenin yürürlüğe girmesi banka teminat mektubunun bayi tarafından ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş e verilmesi anına bağlı tutulmuş ise de teminat mektubu verilmeden sözleşme fiilen uygulanmıştır. 2004 yılından 2009 yılına kadar sözleşme fiilen uygulandığından bu kadar uzun zaman dilimi boyunca teminat mektubu istemeksizin uygulanmış sözleşmenin devamının aniden teminat mektubu verilmesi şartına bağlanması açıkça hakkın kötüye kullanılması olarak kabul edilmiştir.

Eğer gelinen aşama itibarı ile teminat mektubu verilmesini haklı gösterecek ve bayiden kaynaklanan bir takım sebepler ortaya çıkmış olsaydı, teminat mektubu istenmesi haklı kabul edilebilirdi. Ancak teminat mektubunun istendiği aşamada teminat mektubu alınmasını gerekli gösterecek bir risk bulunmadıkça tek başına bayiin teminat mektubu vermekten kaçınması haklı fesih nedeni olarak kabul edilmemiştir.( Cari hesap ilişkisinde ...

İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin bir kısım borcu bulunmakta ise de ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş den kira yardımı alacağıda vardır.)

... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş nin ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin sözleşmeye aykırı davrandığı ve temerrüde düştüğü gerekçesine dayanan sözleşmeyi feshinin haklı olmadığı kabul edilmiştir.

Mahkememizin ... Esas sayılı asıl dosyasında;

Sözleşmenin haksız olarak fesih edildiği kabul edildiğinden;

Sözleşmenin zımni olarak uzatılan bir yıllık süresinin bitiminden altı ay evvel sona ermiş olması nedeniyle asıl davada davacı ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin kalan 6 ay için kar mahrumiyeti tazminatı ve portföy tazminatı talep etme hakkı kazandığı , bilirkişi raporuna göre davacının son iki yıl kar ortalamasının 74.710,32.TL olduğu hesaplandığından altı aylık kar kaybı 37.355,16.TL ile 37.355,16.TL portföy tazminatı talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Taraflar arasındaki protokolün 14. Maddesi gereğince; davacı ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin 01/06/2004 - 31/12/2006 tarihleri arasında kira desteği olarak aylık 3.500.TL stopaj bedelsiz mal verileceği düzenlendiğinden 31 ay karşılığı toplamı 139.102,58.TL kira bedeline katkı alacağı bulunduğu, davacının 38.355,16 TL kira bedeli alacağı istediği, taleple bağlı olmak üzere istemin kabulüne karar verilmiştir.(... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş nin ticari defter ve kayıtlarına göre bu bedelin ödendiği tespit edilemediğinden)

Sözleşmeye ek olarak imzalanan “açılacak shovroomlara verilecek katkı payları“ başlıklı protokolün 7. Maddesinde yapılan katkı bedellerinin geri ödemelerini, bayilerin alışlarından düzenleyecekleri %5 showroom prim faturalardan mahsup edeceklerdir.

Davacı bu hükme dayanarak davalıdan aldığı ürünlerin bedelinin %5 i oranında prim alacağı talep etmiş ise de; madde ifadesinin muğlak olması, taraflarca bu usule uyulmamış olması nedeniyle ve davacı tarafından 2005 yılında 2 aylık süreçte 7 adet toplam KDV dahil 158.669,48.TL olarak tanzim edilen hizmet bedeli faturalarının showroom lar için davalı tarafından yapılacağı taahhüt edilen katkıya ilişkin olduğu,

%5 prim faturası olmadığı da dikkate alınarak bu hükmün davacı lehine davacıya satılan ürün bedelinin %5 i oranında prim verileceğinin kabul edilip hüküm altına alındığı kanaati oluşmadığından davacının bu yöndeki talebinin reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki ek protokolün 8-3 maddesine göre bayii bayilik verenin yetkili biriminin onayı ile kendi bölgesi dışında da toplu taahhüt ve proje işleri takip edebilir ve satış yapılabilir. Davacı bu hükme dayanarak davalının kendi bölgesinde doğrudan toplu satış yapması nedeniyle %25 kar alacağı talep etmiş ise de söz konusu madde bayilik verenin değil bayiin bölgesi dışında başka bir bayiin bölgesinde satış yapması halinde bu bayie kardan pay vermeyi amaçladığı,

bayilik veren davacı bayiin bölgesinde bayiye tekel ihdas etmediğinden davalı bayilik verenin davacı bayiin bölgesinde doğrudan toplu satış yapması nedeniyle tazminat davacı bayiin kardan pay talep edemeyeceği gibi dosya kapsamındaki delillerden davacı bayiin bölgesinde bulnan ...banka yapılan ... marka kapıların satışının davalı bayilik veren taşeronları tarafından yapıldığı ...bank ile davalı bayilik veren arasında bir sözleşme olmadığı anlaşılmakla davacının bu yöndeki talebi reddedilmiştir.

Birleşen İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar sayılı dosyasında;

Bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere davacı defterlerine göre (taraflar arasında bağıtlanan sözleşme gereğince davacı ... Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş nin ticari defter ve kayıtları kesin delil niteliğinde olacağından) davalı ... İnşaat Taahhüt Ticaret Gıda ve Tarım Ürünleri Taşımacılık San.A.Ş nin İstanbul .... İcra Dairesinin ... sayılı takip tarihi itibariyle 158.213,35 TL cari hesap borcu bulunduğu anlaşılmıştır.

Belirlenen 158.213,35 TL üzerinden itirazın iptaline karar vermek gerekmiştir.Davacı alacağı likit nitelikte olup, davalının itirazında haksız bulunduğu anlaşıldığından İİK.nun 67/2. maddesi hükmü gereğince takdiren hüküm altına alınan158.213,35 TL nin %40 ı oranında icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

ASIL DAVA

HARÇ BEYANI YARGILAMA GİDERİ (DAVACI)

7.723,50 TL İLAM HARCI 4.740,65 TL P.H. 4.740,65 TL P.H. 1.879,65 TL ISLAH HARCI 1.879,65 TL ISLAH HARCI 17,15 TL B.V. HARCI 1.373,20 TL BAKİYE İLAM HARCI 1.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ 199,00 TL TEB.MÜZ.GİDERİ 7.836,45 TL TOPLAM GİDER

YARGILAMA GİDERİ (DAVALI)

1.500,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ 81,00 TL TEB.MÜZ.GİDERİ 1.581,00 TL TOPLAM GİDER

BİRLEŞEN DAVA

HARÇ BEYANI YARGILAMA GİDERİ (DAVACI)

10.807,55 TL İLAM HARCI 1.293,90 TL P.H. 1.293,90 TL P.H. 17,15 TL B.V.HARCI 9.513,65 TL BAKİYE İLAM HARCI 10,00 TL TEB.MÜZ.GİDERİ 1.321,05 TL TOPLAM GİDER