İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/264 K.2024/751

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında, davalının uluslararası distribütörlüğünü yaptığı enerji içeceğinin satış esaslarını düzenleyen satım sözleşmesi düzenlendiğini, bu sözleşmenin 3. maddesinde performans bazlı prim sisteminin esas alındığını, 4. maddesinde ise kota şartı öngörüldüğünü, sözleşmenin 3.3.maddesinde müvekkilinin şartlar gerçekleşmeden bu primi avans olarak verebileceğinin kabul edildiğini, müvekkilinin bu hüküm uyarınca davalının performans ve kota şartını yerine getirmesini beklemeden, davalının bir yılda 3.500 koli enerji içeceği taahhüdü karşılığında 130.000 TL+KDV avans ödemesi yaptığını,

ancak davalının yüklendiği performans sorumluluğunu ve kota şartını yerine getirmediğini, bunun üzerine .... Noterliğininden keşide edilen ihtarla, satış performansının yetersiz olması ve kota şartının yerine getirilememesi nedeniyle sözleşmenin 9. maddesi uyarınca feshedildiğini, davalıya yapılan avans ödemesinden tahakkuk eden primlerin mahsubundan sonra kalan 147.264 TL alacağın iadesinin istendiğini, davalının ihtara rağmen borcunu ödememesi üzerine ....

İcra Müdürlüğünün 2015/... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptaline, alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, savunmasında özetle; sunulan sözleşmede açıklayıcı bilgiler bulunmadığını, sözleşmenin tüm genel şartlarının davacı tarafından hazırlandığını ve haksız genel işlem koşulları taşıdığını, davalı şirket hesabına giren paranın davacı iddiası gibi performans veya kota şartına bağlı olmadığını, taraflar arasında kota şartı içeren bir sözleşme bulunmadığını, mevcut ödemenin geri ödenmesinin kotaya bağlanması veya başkaca kriter getirilmediğini, ödemenin şarta bağlanmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. DELİLLER ve DEĞERLENDİRİLMESİ

Mahkememizce yapılan yargılama sonucu "Dosya kapsamında, davacı tarafından davalı şirketin performans sorumluluğunun yerine getirilmediğine dair hiçbir delil ibraz edilmemiş olup taraflar arasındaki sözleşme uyarınca kota şartının konulduğu, davalı tarafça havale edilen meblağın kota ve prim avansı olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin 9. maddesinin 3. Fıkrası uyarınca '... teknoloji hizmetleri turizm inşaat taahhüt sanayi ve ticaret limited böyle bir durumda (İşbu Sözleşmedeki diğer yükümlülüklerine ek olarak) avans olarak aldığı primin erken fesih tarihi itibariyle hak etmemiş olduğu kısmını fesihten itibaren 15 gün içerisinde ...

A.Ş.'ye iade etmekle yükümlüdür.' düzenlemesi mevcut olup ancak davalı şirketin kota şartını yerine getirmediğine veya ne kadar yerine getirdiğine dair dosyaya hiçbir delil ibraz edilmemiş..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

... BAM ... H.D. DOSYA NO : 2020/... ,KARAR NO : 2023/ ... sayılı karar ilamında , "Taraflar arasındaki sözleşme bir yıl süreli olarak düzenlenmiş olmasına rağmen 9/1. maddenin devam eden cümlesinde 4. maddede belirtilen alım kotasının bir yıl içerisinde dolmaması halinde sözleşmenin kota dolana kadar devam edeceği kararlaştırıldığından sözleşme esasen belirsiz süreli bir sözleşmedir.

Bu sözleşmede, davacıya her hangi bir neden olmaksızın fesih hakkı tanındığından sözleşmenin ifa edildiği dönem için hak kazanılan prim ödemesinin kıstel yevm esasına göre belirlenmesi gerekir. Bu şekilde bir hesap yapılması için sözleşme süresince davalının ne miktarda alım yaptığının tarafların kayıt ve belgelerinden incelenerek belirlenmesi ve bu kotaya göre hak edilen primin mahsubu ile bakiye kısmın davacıya iadesi gerekir.

Mahkemece bu şekilde bir inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın karar verilmesi usule aykırı olmuştur.

Bu nedenle mahkemece tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak sözleşme süresince davalı tarafından yapılan alımların ve bu alımın kotanın hangi miktarına denk geldiğinin tespitinden sonra iade borcu bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekirken, fesih ve davaya konu kota iddiasının değerlendirilmeden ve buna ilişkin deliller toplanmadan karar verilmesi hukuka aykırı olmuştur." şeklinde verilen kararın kaldırılmasına karar vermiştir.

Mahkememizce alınan iş bu yeni esas numara üzerinden yapılan yargılama sonucu alınan bilirkişi raporunda özetle, Dosyaya sunulu bilgi ve belgeler ile davacının ticari defter içeriklerine göre, taraflar arasında akdolunan sözleşme çerçevesinde, davacının 25.04.2013 tarihinde davalıya 153.400,00TL ödeme yaptığının sabit olduğu, ancak buna mukabil davalının davacıdan mal/hizmet alım/satımında dair davacının ticari defter ve belgelerin bir veri tespit edilemediği,

Davacının 25.04.2013 tarihinde davalıya 153.400,00TL ödeme yaptığının sabit olmakla, Mahkemece davalıya yapılan 153.400,00TL ödemenin taraflar arasında akdolunmuş olan dava konusu "Satım Sözleşmesi" kapsamında değil de başka bir sebepten yapıldığına dair hususunun ispat külfetinin davalıya ait olduğu benimsenirse davacının 153.400,00TL davalıdan alacaklı olabileceği, Dava konusu icra takibinde davacı takip alacaklısı 13.02.2015 tarihinde 147.264,00TL asıl alacak talebinde bulunmuş olmakla taleple bağlılık ilkesi gereği takibe 147.264,00TL asıl alacak üzerinden devam olunabileceği, Davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda.

Merkez bankası verilerinden, 13.02.2015 takip tarihi itibari ile avans faizi oranının %10,50 olduğu anlaşıldığından davacının belirlenen asıl 147.264,00TL alacağına takip tarihinden itibaren %10,50 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği Sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Dava, dava taraflar arasındaki satım sözlemesi kapsamında ödenen kota ve performans ödemesi avansının iadesi amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki sözleşmede, davalının sözleşmede belirlenen asgari miktarda ürün alması ile sözleşmenin üçüncü maddesinde belirlenen performans kriterlerine uyulması karşılığında prim ödeneceği kabul edilmiştir. Sözleşmenin 3.1 ve 3.3. maddelerinde bu primin peşin olarak avans seklinde ödeneceği gibi, hak edildikten sonra da ödenebileceği kabul edilmiştir. Özellikle 3.3. maddesinde yapılan ödemenin kota koşuluna bağlandığı açıkça kararlaştırılmıştır. Diğer yandan, sözleşmenin 9. maddesinde, davacıya sebep göstermeksizin fesih hakkı tanınmış olup, fesih halinde avans ödemesinin, hak edilmeyen kısmının iadesi gerektiği kabul edilmiştir.

Davacının ticari defter ve belgeleri içeriği kayıtlar incelendiğinde davacının 25.04.2013 tarihinde davalıya 153.400,00TL ödeme yaptığı tespit edilmiş ancak taraflar arasında münakit sözleşme kapsamında davalıya yapılan bir satışa dair kayıt tespit edilememiştir.

Sonuç olarak istinaf karar ilamı uyarınca sözleşme süresince davalının ne miktarda alım yaptığının tarafların kayıt ve belgelerinden incelenerek belirlenmesi ve bu kotaya göre hak edilen primin mahsubu ile bakiye kısmın davacıya iadesi gerektiği açıklanmakla buna ilişkin yapılan inceleme sonucu davalı şirketin kota şartını yerine getirmediğine veya ne kadar yerine getirdiğine dair veya davacı tarafından davalı şirketin performans sorumluluğunun yerine getirilmediğine dair dosyaya delil ibraz edilmemiş olup davacının davalıya 153.400,00TL ödeme yaptığı tespit edilmiş ise de taraflar arasında münakit sözleşme kapsamında davalıya yapılan bir

satışa dair kayıt tespit edilemediğinden sözleşme süresince davalı tarafından yapılan alımların ve bu alımın kotanın hangi miktarına denk geldiğinin tespiti ticari defter kayıtları incelemesi sonucu da tespit edilemediğinden ve tespite yarar bir delil sunulmadığından iade borcu bulunup bulunmadığının belirlenmemesi nedeniyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.