İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/151 K.2024/468

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili Şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait ... plakalı araç ile ihlalli geçiş gerçekleştirildiği, ihlalli geçiş nedeniyle para cezasının tahsili amacıyla ... 6. İcra Müdürlüğü ...

Esas Sayılı dosyasından başlatılan icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından yapılan itiraz nedeniyle takibin durduğunu, müvekkili Şirketin 3996 sayılı “Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun” ve ... (eski ...) sayılı “3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin” Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde özel yetkili bir anonim şirket olarak “...”nin yap-işlet-devret modeli ile yapımı ve işletilmesini,

Karayolları Genel Müdürlüğü ile imzalamış olduğu 27 Eylül 2010 tarihli Uygulama Sözleşmesi çerçevesinde işletmesini üstlendiğini, takibe konu ihlalli geçişleri yapan... plakalı aracın aralarında imzalanan finansal kiralama sözleşmesi gereği bir başka şirket olan ...

A.Ş'ye kiralandığını ve mezkur aracın bu şirketin zilyetliğinde, kullanımında ve fiili tasarrufunda olduğunu gösterdiğini beyanla davalı borçlunun ihlalli geçişi ihlal etmeksizin, icra dosyasına yapmış olduğu itirazın hukuki dayanaktan yoksun olduğu, takip talebi ile talep edilen geçiş ücreti, ceza tutarı ve süresi içinde ödemesini yapmamış olması nedeniyle talep edilen faiz yasalara uygun olduğundan, itirazın iptal edilerek takibe devam edilmesine cevaz verilmesini talep ettiklerini, davalının ..

6. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazının iptali ile alacağın yıllık reeskont avans faizi ve diğer tüm ferileri ile birlikte tahsili için takibin devamına ve borçlu aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına ve lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ... A.Ş.'nin 18.10.2018 tarihinde almış olduğu Yönetim Kurulu kararı doğrultusunda müvekkil ... A.Ş. ile birleşme işlemi 01.03.2019 tarihinde gerçekleştiğini, ... Ticaret Sicil Müdürlüğünce aynı tarihte tescil edilmiş ve ... Aş. infisah edildiğini, davacı şirket tarafından ... 6. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesi talep edildiğini, müvekkili Banka ile ...A.ş.

Arasında akdedilen 18002724 nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi ve Finansal Kiralama Tadil Sözleşmesi kapsamında dava dışı şirket ile kira ilişkisi mevcut olduğunu, işbu sözleşme kapsamında davalı müvekkil bankanın kiralayan, dava dışı şirket ise kiracı olduğunu, ... 6. İcra Müdürlüğü ...

Sayılı dosyasına vaki itirazın iptali talebiyle ikame edilen huzurdaki davada, davaya/ takibe konu ihlalli geçişleri yaptığı iddia edilen...Plakalı araç ... nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi ile dava dışı ...

A.ş'ne kiralandığından ve mezkur araç dava dışı şirketin zilyetliğinde bulunduğundan, işleten sıfatı bulunmayan müvekkil banka, takibe/ davaya konu taleplerin de muhatabı olamayacağını beyanla davanın müvekkil banka açısından pasif husumet yokluğu nedeniye reddini, haksız ve hukuka aykırı olduğu tartışmasız olan huzurdaki davanın tüm talepler yönünden reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin Davacıya yüklenmesine, karar verilmesini talep etmşitir.

DELİLLER

... 6.İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosya sureti dosyamız arasına alınmıştır.

Davaya konu ... plakalı araca ait tescil kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.

Karayolları 1. ve 4. Bölge Müdürlüğü ile Karayolları Ana kontrol merkezine müzekkere yazılmış ve davaya konu ... plakalı aracın 13/08/2021 tarihli ihlalli geçiş yaptığı provizyon dökümleri istenilmiş olup, Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş.'nin 22/03/2023 tarihli müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.

Bilirkişi trafik uzmanı ... ve hukukçu ... tarafından hazırlanan 21/04/2024 tarihli bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce, bilirkişi tarafından UYAP sisteminde kayıtlı tüm cevabi yazılarda dikkate alınmak suretiyle davacı iddiası doğrultusunda dava konusu araçlarla otoyoldan ihlalli geçiş yapılıp yapılmadığı, davacının alacak talebinin haklı olup olmadığı, ne miktarda haklı olduğu, davalı banka ile dava dışı ... A.Ş. arasında imzalanan finansal kiralama sözleşmesinde kapsamında, dava dışı...A.Ş tarafından uzun süreli kiralama yapılıp yapılmadığı, davalının KTK uyarınca işleten sıfatının bulunup bulunmadığı hususlarında rapor hazırlanmak üzere dosya bilirkişiler trafik uzmanı ...ve hukukçu ...'e tevdi edilmiştir.

Bilirkişiler 21/04/2024 tarihli raporunda özetle;

Dosya muhteviyatının tamamı analiz edilip, incelenip ve yapılan değerlendirmeler neticesinde aşağıda tabloda ayrıntılı belirtildiği üzere;

¸Mahkemece, Yargıtay örnek içtihadında belirtilen görüşe itibar edilmesi, 6001 sayılı Kanun 30/£5 kapsamındaki sorumluluk hükmünün özel hüküm olduğu ve sorumlunun özel olarak araç maliki olarak düzenlendiği kanaatine varılması ihtimalinde davanın araç maliki olan davalıya karşı açılabileceği, bu ihtimalde geçerli olmak üzere.

Anapara Kaçak Geçiş Bedeli olarak 111,00 TL, Kaçak Geçiş Bedeli 4 Katı Ceza Tutarı olarak 444,00 TL, toplamda Anapara + 4 Katı Ceza Tutar Toplamı olarak 555,00 TL hesaplandığı, 3095 Sayılı Faiz Yasa gereği Dönemlik Yığılmış Avans Faiz Tutarı olarak 117,98 TL olduğu, Kaçak Geçiş + 4 Katı Ceza + Faiz Toplamı olarak 672,98 TL hesaplandığı, Kdv %18 olarak 21,24 TL dahil edildiğinde, Takiple İstenebilir Güncel toplam alacak bedeli'nin 694,22 TL olarak belirlendiği, buna göre ...

Bankası ... A.Ş.' den takiple istenebilir güncel toplam alacağın 694,22 TL olduğunun, 555,00-TL'ye takip tarihi itibari ile TC Merkez Bankası yıllık %16,75 - %15,75 olmak üzere ihlalli tarih aralıklarına göre değişen oranlarda İşlemiş faiz yürütüleceği, davalı ...

A.Ş.” ye ait, ... plakalı araç ile 13.08.2021 geçişlerine ait fotoğraflarının olduğu ve ihlalli geçiş provizyonla uyuştuğu, ayrıca davacı işletici firmanın, aralarında yapılan protokol geri davalıya herhangi bir bildirim yapma yükümlülüğünün bulunmadığı ve yukarıda izahatlarının (Bkz. Syf 10) yapıldığı, davacının icra inkar Tazminatı talebinin mahkemenin takdirinde olduğu," yönünde mütalaada bulundukları görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizde görülmekte olan dava; ... 6. İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyasında otoyol ihlalli geçiş bedeline dayalı alacak istemi ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce ... 6. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasının celp edilerek incelenmesi ile; davacı ... tarafından davalı ... aleyhine 02/12/2022 tarihinde toplam 555,00- TL alacak yönünden ilamsız takip başlatıldığı, davalının yasal süresi içerisinde takibe ve borca itirazı ile takibin durduğu akabinde iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Husumet itirazı yönünden yapılan değerlendirmede; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/24754 Esas 2022/39 Karar sayılı ilamında " Eldeki davada itirazın iptali istemine konu alacak, işletmeci/hizmet sağlayıcı şirket tarafından işletilen köprü, otoyol ve tünellerden geçiş yapan araç sahiplerinin yaptığı iddia edilen ihlalli geçişten kaynaklı para alacağıdır.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde uyuşmazlık; finansal kiralama sözleşmesine konu olan aracın ihlalli geçişi nedeniyle davacı şirkete ödenecek geçiş ücreti ve ceza tutarından kimin sorumlu olacağı, husumetin kime yöneltileceği noktasında toplanmaktadır.

Trafik sicilinde araç maliki olarak görünen kişi, bu aracını finansal kiralama sözleşmesi uyarınca kiracıya teslim ettikten sonra trafik kazası meydana gelmesi halinde, malın zilyedi olan kiracı, 2918 sayılı KTK’nın 3. maddesi uyarınca işleten sıfatıyla zarar gören üçüncü kişilere verilecek zararlardan sorumlu olacaktır.

Ancak somut olaya konu alacak, 2918 sayılı Kanun hükümlerine göre aracın trafik kazası sonucu üçüncü kişilere verdiği zararlardan işletenin sorumlu tutulduğu bir eylemden kaynaklı olmayıp, davacı şirket tarafından işletilen otoyoldan davalı adına kayıtlı ve ihbar olunan şirketin finansal kiralama sözleşmesi uyarınca kiracısı olduğu aracın ihlalli geçiş eyleminden kaynaklı bir alacaktır.

Yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem, ücret ödenmeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olmakta, ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme, oluşan neticeyi ortadan kaldırmaktadır.

O halde, davaya konu ihlalli geçişten kaynaklı alacak yönünden husumetin araç sahibi/kiralayan davalıya yöneltilebileceği gözetilerek mahkemece, taraf delilleri toplanıp işin esasına girilerek sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, ihbar olunan/kiracı şirketin 2918 sayılı KTK hükümleri uyarınca işleten sıfatıyla sorumlu olduğu ve davalı/malike husumet yöneltilemeyeceği şeklindeki hatalı hukuki değerlendirme ile husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz isteminin kabulüne karar verilerek kararın bozulması gerekmiştir." şeklinde belirtilmiştir.

Anılan yargı kararı gereği somut olaya bakıldığında taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinin 2918 sayılı kanundan kaynaklanmadığı, finansal kiralama sözleşmesi uyarınca kuralayan davalının dava konusu ödemeleri dava dışı kiracıdan rücuen tahsil edebileceği de dikkate alınarak finansal kiralama sözleşmesine konu olan aracın ihlalli geçişi nedeniyle davacı şirkete ödenecek geçiş ücreti ve ceza tutarından malik sıfatıyla davalının sorumlu olacağı anlaşılmış olup husumet itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.

Esas yönünden yapılan değerlendirmede; 6001 Sayılı ‘ Karayolları Genel Müdürlüğü’ nün Hizmetleri Hakkında Kanun’ un ‘Geçiş Ücretini Ödememe ve Güvenliğin İhlali ’ başlıklı 30. Maddesinin 5. fıkrasında ; ‘4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücretini ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin 4 katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.’ hükmüne yer verildiği, İlgili ‘Yönetmelik ve Kanun Maddeleri’ başlık altından yapılan değerlendirmeler doğrultusunda,

Davalının dosya içeriğinde herhangi bir banka hesap dökümü veya herhangi bir ödeme noktasından geçiş ücretlerinin ödendiğine dair belgenin bulunmadığı, OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini yetkili idare olan Karayolları Genel Müdürlüğü arasında imzalanan ve...’nun işletme esaslarını düzenleyen İşletme Protokolü’nün 7.1. maddesi hükmüne göre araç sahipleri, “…OGS veya HGS aracılığı ile Otoyol’u kullanmak istiyorsa, kullanmak istediği sistemin abonesi olmak ve kullanılabilir durumda yeterli Bakiye’ye sahip Etiket bulundurmak…”, 7.7. maddesine göre ise “.

Geçiş Ücreti, Hesap’tan elektronik olarak tahsil edilemez ise Araç Sahibi/Sürücü Ücret Toplama Sistemi doğrultusunda belirlenen Geçiş Ücreti’ni Manuel Ödeme şeklinde yapmak…” zorunda olduğunu, Davacı-Alacaklının Müvekkil Şirket’in gerek 6001 sayılı Kanun uyarınca gerekse de başkaca ilgili mevzuat kapsamında ihlalli geçiş yapan araç sahiplerine, ihlalli geçiş yapıldığına ilişkin herhangi bir bildirim yapma yükümlülüğü bulunmadığını, bu yolu kullanan sürücülere daha öncesinde trafik işaret ve levhalarla ücretli yol bilgilendirmesi yapıldığını,

belirtilen tarih aralıklarında İhlalli geçişlerin ödendiğine dair dosya içeriğinde herhangi bir belgenin bulunmadığı görülmüştür.

Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza,

genel hükümlere göre tahsil edilir. ...” hükmü düzenlenmişken 25.05.2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16.05.2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.

6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır.

Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin 18.01.2018 tarih, 2017/166 E. 2018/8 Karar sayılı kararında ".... İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacaktır.

Bu durumda, kuralda belirtilen ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi hâlinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme oluşan neticeyi ortadan kaldırılmakta olup ihlalli geçiş eylemini gerçekleştirenler lehine getirilmiş bir düzenlemedir.... kuralda, cezasızlık hâlinin kapsamı, eylemin sonucu olarak öngörülen yaptırımın hangi hâlde uygulanmayacağı, ödemenin hangi süre içinde yapılması gerektiği açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiştir.

Geçiş ücretinin ödenmesi şekil ve yöntemlerinin tümünün önceden öngörülmesi ve kanun koyucu tarafından tek tek belirlenerek kanun metninde ifade edilmesi oldukça güçtür.

Geçiş ücretinin tahsili yöntemlerinin zaman içinde değişip gelişebileceği ve otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerinin tahsili yöntemlerinin benzerlik arz ettiği hususları dikkate alındığında kuralda belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır..." yönünde karar vermiştir. Bu durumda davalının ihlali sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.

(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 2018/1124 Esas, 2021/347 Karar sayılı ilamı)

Tüm dosya kapsamı ve toplanılan delillerin bir bütün halinde değerlendirilmesi sonucunda, ihlalli geçiş görüntüsü ile provizyon kayıtları incelenmek suretiyle hazırlanmakla ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli olmakla mahkememizce hükme esas alınan 21/04/2024 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere, davalı şirketin sahibi olduğu, ...plaka sayılı aracın davacı işletimindeki ücretli otoyollardan geçişi 13.08.2021 tarihinde ihlalli geçişler yaptığı ve geçiş ücretini 15 günlük süre içinde ödemediği, bu nedenle yasa gereğince geçiş bedelinin 4 katı tutarında ceza bedelini de ödemekle mükellef olduğu,

davacı şirketçe talep edilen geçiş ücretinin davacıya ait aracın özelliklerine uygun olduğu, fiyatlandırma hatasının bulunmadığı, davacı yanın davalı yandan alacaklı olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan tüm açıklamalar doğrultusunda; davanın kabulü ile, davalının ... 6. İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazların iptali ile; taleple bağlılık ilkesi gereğince takibin 555,00 (111,00+444,00) TL alacak yönünden itirazının iptali ile takibin asıl alacağa yıllık %15,75'i geçmemek üzere değişen oranlarda avans faizi uygulanması suretiyle aynı şartlar altında devamına, alacağın varlık ve miktarı yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddine, dair açıklanan gerekçelerle karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır