İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/350 K.2025/719

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; ... ... ... ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... , lehtarı ... ... ..Ltd.Şti olan ... seri nolu 21/07/2025 keşide tarihli, 310.000,00-TL bedelli , 1 adet çekin ...'ya teslim edildiğini, ....Ltd.Şti ye teslim edilemeden kargoda kaybolduğunu beyanla dava konusu çek üzerinde ödeme yasağı kararı verilmesini ve çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; zayii nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Mahkememizce, muhatap banka ile gerekli yazışmalar yapılmış ve verilen cevabi yazılarda, davaya konu çekin dava dışı 3. Kişiler tarafından ibraz edildiği mahkememize bildirilmiştir. Çekin ibrazıyla birlikte esasen hem zayii olmadığı hususunun ortaya çıkmış olduğu, hem de çekle ilgili borçlu olunmadığı veya iadesi gibi yöneltilebilecek taleplerin hasımlarının belirlendiği anlaşılmakla hasımsız olarak ve zayii temeline dayanılarak açılan işbu davanın reddi gerekmiştir.

Bununla birlikte. Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır.

Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

Dosyaya sunulan evrakların incelenmesinde; iptali istenen çekin keşidecisinin talep eden ...Ltd.Şti, çekin lehdarının ise diğer talep eden ...Ltd.Şti olduğu, söz konusu çekin keşideci tarafından kargo ile lehtar şirkete gönderildiği sırada kargoda kaybolduğu ve lehtar şirkete hiç ulaşmadığı anlaşılmaktadır.

Çekin tedavüle çıkarılması, düzenleyenin çeki doldurup imzaladıktan sonra, zilyetliğini başka bir kimseye intikal ettirmesiyle sağlanır. Çek üzerinde lehtarın hak sahibi olabilmesi; düzenleyen ile lehtar arasında bir zilyetlik anlaşması olması ve senet zilyetliğinin lehtara geçirilmesi ile gerçekleşir. (Ömer Özkan - Elmas Güner, Çekin Tedavüle Sunulması ve Devri, Akademik Bakış Dergisi, S.32, Yıl 2012). Kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.HDnin 06.06.2012 tarih ve 2011/4524 Esas, 2012/9838 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir). Lehtar, çekin zilyetliğini iktisap etmediği sürece hak sahibi sıfatını kazanamadığından, çek ile ilgili herhangi bir talep ileri süremeyecektir.

Somut olayda da talep eden lehtar ... Ltd.Şti yönünden yapılan incelemede; , dava konusu çekin keşideci tarafından düzenlendikten sonra talep eden lehtara teslim edilmeden, lehtar henüz zilyetliği kazanmadan kargoda kaybolduğu ileri sürüldüğüne göre, lehtarın çek üzerinde bir hakkının ve çekin hâmili olmadığının kabulü gerekmektedir. Bu durumda lehtar ... Ltd.Şti henüz hak sahibi olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından talebin reddine karar vermek gerekmiştir. ( Emsal Kararlar İstanbul BAM 12. HD. 2025/1006 Esas 2025/1173 Karar, İstanbul BAM 14. HD. 2024/1984 Esas 2025/184 Karar,İstanbul BAM 43. HD. 2024/376 Esas 2024/1997 Karar)

Talep eden keşideci ... ..Ltd.Şti yönünden. TTK 'nın 651.maddesi ile "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiş olmakla bu hüküm gereğince talep keşideci ...Ltd.Şti 'nin bu madde kapsamında davaya konu çekin iptalini isteyemeyeceği, yani çek keşidecisinin TTK'nun 818/s. maddesi gereğince, aynı yasanın 757. maddesi delaleti ile iptal davası açmaya hakkı bulunmadığı, iptal davası açma hakkının borçlu durumunda olan keşide edene değil ancak çek üzerinde hak sahibi olan hamile ait olduğu anlaşılmakla;

açılan davanın keşideci tarafından hasımsız çek iptali davası şeklinde açılamayacağı, çekin ibraz da edildiği, bu sebeple çek keşidecisinin ancak hasımlı menfi tespit/istirdat davası açabileceği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.( Emsal Karar İstanbul BAM 12. H.D 2023/1812 Esas, 2023/1409 Karar)

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır