İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/839 K.2025/923

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili şirkete ait karar defteri, şirket yetkilisi ...’nun beyanıyla ve polis ifade tutanağıyla sabit olduğu üzere, işyeri değişiklikleri ve taşınma sırasında kaybolduğunu, defterin bir süredir aranmış olmasına rağmen bulunamadığını, müvekkili şirket yetkilisi karakola başvurarak durumu resmi makamlara bildirdiğini, bu kapsamda düzenlenen kayıp eşya başvuru ifade tutanağının mahkememize sunulduğunu, şirket yetkilisinin beyanına göre, defterin bulunması için tüm aramalar yapıldığını, ev, işyeri,

eski işyeri (...) ve diğer olası yerlerde araştırma yapıldığını ancak defterin nerede olduğu tespit edilemediğini, müvekkili şirketin faaliyetlerine devam edebilmesi için kaybolan karar defteriyle ilgili zayi belgesi verilmesinin gerektiğini, müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğunun tespitini, müvekkili adına zayi belgesi verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava konusu ; kaybolan ticari defterler hakkında zayi belgesi verilmesine ilişkindir.

.... Noterliği'ne yazılan müzekkereye verilen cevaplar dosyamız arasına alınmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 82/7.maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.'' hükmü düzenlenmiştir.

TTK 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır. Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içindedir. Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi gerekir (Yargıtay 11.HD'nin 2016/6084 Esas-2018/155 Karar sayılı ve 10/01/2018 günlü kararı).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 82/7. maddesi uyarınca, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir”. Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır.

Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Talep edenin talep dilekçesinde iş yeri değişikliği ve taşınma sırasında kaybolduğunun ifade edildiği, kolluk beyanında da defterlerin elde olmayan nedenlerle kaybedildiğine dair herhangi bir beyan bulunmadığı, davacının saklamakla yükümlü olduğu defteri özenle korumadığı,

basiretli bir tacir gibi davranmadığı (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) davacı şirket tarafından gerekli dikkat ve özen ile muhafaza edilmesi gerektiği ,taşınma sırasında kaybolduğu iddiasının mücbir sebeb olarak kabul edilemeyeceği (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 2023/275 Esas 2023/579 Karar) anlaşıldığından talebin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır