İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/222 K.2022/629

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...

A.Ş. ulaşım ve taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olarak faaliyetlerini sürdürdüğünü, müvekkili şirket ile davalı ... arasında taşımacılık ilişkisi ve navlun sözleşmesi bulunduğunu, taşıma ilişkisinin konusunu oluşturan 8*9*214 direk 26 adet 364 kg, 9*9*218 direk 13 adet 260 kg, 1 palet armatür 52 adet 524 kg (142*100*107) 1 kutu kablo 35*30*40 14 kg, konsol 13 adet 24*20*120 91 kg, 1 kutu direk aksesuarı 20*37*52 52 kg ve yükleme tonajı 1305 kg. olan elektronik pano cinsi eşyaların taşıtanının söz konusu eşyaların ...'ye taşınması amacı ile müvekkili ile iletişime geçtiğini, ticari ilişkide davalı ...

Ltd. Şti.'nin eşyaların taşıtanı, yükleticisi, ihracatçısı ve müvekkilinin ise taşıyanı konumunda olduğunu, eşyaların alıcısının ...adresinde mukim... şirketi olduğunu, eşyaların gemiye 16/12/2019 tarihinde İstanbul/Esenyurt Marport limanından yüklendiğini, yükün teslimat ve tahliye yeri ise .../Güney Afrika olduğunu, taşımayı ...

A.Ş. vasıtası ile tarafların üzerinde anlaşma sağladığı Liberya bayraklı ... sefer ve 19/12/.../..- .../... referans numaralı ... adlı gemi ile gerçekleştirildiğini, 19/12/2019 tarihinde müvekkili tarafından davalıya taslak halindeki konşimentonun gönderildiğini, aynı gün davalı ... tarafından uyuşmazlığa konu konşimentoya onay verildiğini, 24/12/2019 tarihinde davalıya faturanın gönderildiğini, 02/01/2020 tarihinde ödeme planı konusunda dönüş beklenildiğinin bildirildiğini, ödemenin peşin olduğu hususunda anlaşıldığını fakat ödeme alınmadığı için konşimentonun davalıya gönderilemediğini,

yüklerin tahliye limanından alıcı tarafından teslim alınamadığını, 12/10/2020 tarihinde müvekkilinin dava dışı üçüncü kişi ... A.Ş.'nden yükler üzerinde hapis hakkı uygulamasını talep ettiğini, hiçbir aksiyon almadığından dolayı davalıya bir seneyi aşkın süredir çekilmeyen yükler ile konteyner bedeline ve konteyner gecikme hizmet bedeline ilişkin dava dışı üçüncü kişi ... olan ... ...

A.Ş.'ye ödenen sürastarya parasına ilişkin olarak demuraj faturası kesildiğini, davalının 23/03/2021 tarihinde faturaya itiraz ettiğini, ... Ltd.

Şti.'nin faturayı iade ettiğini, bunun üzerine müvekkili şirketin 14/04/2021 tarihinde arabuluculuk sürecini başlattığını, arabuluculuk sürecinin 20/05/2021 tarihinde anlaşamama şeklinde son bulduğunu, davanın kabulü ile ... numaralı konşimentoya bağlı ... numaralı konteyner ve muhteviyatı eşyanın tahliye limanından teslim alınmamasından dolayı demuraj ücreti, konteyner ve konteyner gecikme bedeli olan 69.704,12 TL'nin davalı ... tarafından ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı, davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşıldı. (hep işçisine tebligat yapılmış)

Davacı vekilinin 18/08/2022 havale tarihli ıslah dilekçesinde özetle; ithalat yapan davalı gönderisine ait olmak üzere ... numaralı konşimentoya bağlı konu ... numaralı konteyner ve muhteviyatı eşyanın tahliye limanından teslim alınmaması nedeniyle ...’nun hak kazanmış olduğu demuraj ücreti, konteyner ve konteyner gecikme bedeli olan talep ettiği 69.704,12 TL alacağın tam ıslah yoluyla değiştirilerek 8.308,00 USD ücretin Devlet Bankaları’nın USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranıyla ...’ya fiili ödeme tarihindeki kur karşılığının davalı ... tarafından ödenerek ...’ya tanzim edilmesini ve davanın tam ıslah talepleri ile kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan demuraj alacağının tahsili talepli alacak davası olup, uyuşmazlığın davacı dışı alıcı tarafından emtiaların teslim alınmaması nedeni ile oluşan demuraj masraflarından davalının sorumlu olup olmadığı, davacı tarafça dava dışı şirkete ödeme yapılıp yapılmadığı, demuraj talep edilebilmesi için şartların oluşup oluşmadığı ve varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 13/06/2022 havale tarihli raporda özetle; davacı ... şirketinin akdi taşıyan şirket olduğu, taşıma işlerini davalı şirketin talebi üzerine organize ettiği, davalı ... şirketinin konşimentoya göre yükleten (gönderici) aynı zamanda taşıma işini taşıyandan talep ettiği ve navlun faturasını ödeyerek taşıtan konumunda olduğu, dava dışı ... şirketinin ise fiili taşıyan konumunda olduğu, davanın konteynerin süresi içerisinde iade edilmemesi sebebiyle doğduğu iddia edilen demuraj alacağı talebine ilişkin olduğu,

konteyner içeriğindeki emtianın alıcısı tarafından alınmadığı ve konteynerin iade edilmediği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinde konteyner demurajı alacağı olduğu, davacı tarafın akdi taşıyan ve takip konusu faturaları tanzim eden taraf olduğundan davalıya karşı konteyner demuraj alacaklısı olduğu, ancak konteyner demurajının asıl alacaklısının dava dışı fiili taşıyan ... şirketi olduğu,

davalı tarafın ise yükleten ve aynı zamanda taşıtan konumunda olduğundan ve konteyner içeriğindeki emtianın alıcısı tarafından teslim alınmadığı ve konteynerin taşıyana iade edilmediği göz önünde bulundurulduğundan dolayı davalı şirketin konteyner demurajı borçlusu olduğu, oluşan demuraj alacağından konşimento çerçevesinde sorumlu olduğu, davacı talebinin tahliye limanında oluşmuş olan sürastarya parası konteyner ve konteyner gecikme bedeli olduğu,

davacı tarafından 26.05.2021 tarihinde davaya konu edilen tutarın 69.704,12 TL olup, bu tutarın 8.308,00 USD'nın, 26.05.2021 dava tarihindeki USD kuru olan 8,39 USD/TL çarpılması sonucu oluşan değere eşit olduğunun görüldüğün, bu tutarın dava dışı fiili taşıyana ödendiğinin ve ödeme belgelerinin dosyada bulunduğu bildirilmiştir.

Davacı vekili tarafından 18/08/2022 tarihli dilekçe ile davanın ıslah edildiği bildirilerek dava konusu talep 8.308,00 USD olarak ıslah edilmiş ve eksik harcın 05/09/2022 tarihinde yatırıldığı görülmüştür. Davacı vekili tarafından ıslah dilekçesi sunulacağı 19/07/2022 tarihli celsede beyan edilmiş olmakla, her ne kadar mahkemece 2 hafta süre verilmişse de, araya adli tatil girdiği dikkate alınarak, davacı vekili tarafından ıslah dilekçesi ile eksik hacın HMK uyarınca 1 haftalık süre içerisinde tamamlandığı anlaşılmıştır.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtlarına göre, yükletenih davalı olduğu ... numaralı konteynerin Ambarlı Limanı'ndan Dijbouti Limanı na taşınması işinin dava dışı ... isimli firma tarafından yapıldığı anlaşıylmıştır. Dosyada bulunan e posta yazışmalarına göre, davalı tarafından taşıma talimatının davacıya verildiği anlaşılmış olmakla ve taraflara ait ticari defter kayıtlarında bulunan navlun faturası dikkate alınarak davacının ise taşımada akdi taşıyan sıfatını, davalının ise taşıtan sıfatını haiz olduğu anlaşılmıştır. Navlun bedeli her iki tarf ticari defterlerinde de kayıtlı olup, navlun bedelinin ödendiği davacının kabulündedir.

Davaya konu uyuşmazlık, ... numaralı konteyner içeriği eşyanın dava dışı alıcısı tarafından alınmaması nedeni ile süresi içerisinde iade edilmeyen konteyner nedeni ile oluşan demuraj alacağına ilişkindir. Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır.

Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir.

Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir. Dosya kapsamında fiili taşımanın dava dışı ... tarafından yapıldığı anlaşıldığından, ...

AŞ ye müzekkere yazılarak davaya konu konteyner ile ilgili olarak düzenlenen demuraj faturaları ile ödeme bilgileri sorulmuş olup, gelen yazı cevabına göre, toplamda 9.118 USD fatura düzenlendiği ve bu bedellerin davacı tarafından ödendiği anlaşılmıştır.

Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır.

Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur.

Ancak TTK 1207 maddesi gereğince gönderilen eşyanın teslimini isteme hakkını kullanmazsa, taşıtan navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlüdür.

Bu kapsamda, davalı tarafından eşyaların alıcısı tarafından teslim alındığına dair dosyaya herhangi bir cevap ve delil sunulmamış olmakla ve ayrıca bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile, fiili taşıyan ... internet sitesinde yapılan kontrolde davaya konu konteynerin servis dışı olduğu anlaşıldığından, konteynerin alıcısı tarafından alınmamış olduğu ve bu nedenle oluşan demuraj bedeli bakımından taşıtan olan davalının sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Dosyaya celp edilen fiili taşıyan demuraj tarifesi kapsamında bilirkişilerce yapılan hesaplama neticesinde, talebe konu demuraj bedelinin uygun olduğu anlaşılmakla, davacının dava dışı fiili taşıyana yapmış olduğu ödeme doğrultusunda demuraj alacaklısı olduğu kabul edilmiştir. Davacı vekilinin 18/08/2022 tarihli ıslah dilekçesi dikkate alınarak, davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde faiz talebinin bulunmaması, faiz talebi ilk kez ıslah dilekçesinde dile getirilmiş olması dikkate alınarak ıslah tarihi olan 18/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek faiz ile birlikte davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır