İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/224 K.2023/64

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin sigortalısı ...A.Ş.'nin ...'daki ... firmasına gönderdiği iplik sarma makinesinin içinde bulunduğu konteynerin 06.01.200 tarihinde Bozcaada açıklarında denize düşerek kaybolduğunu, davacının sigortalısı ...A.Ş.'ye 06.01.2020 tarihli nakliye faturasının ve konşimentonun davalı ... A.Ş. tarafından düzenlendiğini, taşımanın ise ... Tic.

A.Ş.'ye ait ... gemisi ile yapıldığını, sigortalı ...A.Ş.'ye denize düşerek kaybolan iplik sarma makinesi bedelinin davalılardan tahsili için başlatılan arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını, davalılardan tahsili için başlatılan icra takibinin haksız itirazları ile durdurulduğunu belirterek ...

27. İcra Dairesinin... dosyasıyla iplik sarma makinesinin 22,000 USD bedelinin takip tarihi itibariyle bankalarca döviz mevduata uygulanan fam ile müştereken ve müteselsilen tahsili içiıı 19.06.2020 tarihinde başlatılan icra takibine itildin iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı talep edilmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle; Taşıyan sıfatlarının bulunmadığını, icra dosyasında 150.579,00 TL talep edildiği halde işbu davada 186.124,40 TL talep edildiğini; arabuluculuk sürecine kadar kendilerine bildirim yapılmadığını, ekspertiz raporunun kabul edilmediğini, zararın mücbir sebep ile oluştuğu belli olduğu halde sigorta şirketinin ödeme yapmasının doğru olmadığını, yükün 06.01.2020 tarihinde denize düştüğü halde poliçenin 07.01.2020 tarihinde düzenlendiğini ve geçersiz olduğunu beyanla davanın reddi talep edilmiştir.

Davalı ... vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle; Taşıyan olmadıkları, konşimentoda "..." ibaresinin bulunduğunu ve konteynerin güvertede taşınacağı belli olduğu için koyteynerin düşmesinin mücbir sebepten kaynaklandığını ve sorumlu tutulamayacaklarını, arabuluculuk sürecine kadar kendilerine bildirim yapılmadığını, alacak likit olmadığı için kötü niyet tazminatına hükmedilemeyeceğini belirtmiş olmakla davanın reddi talep edilmiştir.

Mahkememizce bilirkişi Uzakyol Kaptanı ..., Makine Müh. ..., Taşıma Uzmanı ...'den aldırılan raporda özetle. Dava konusu iplik sarma makinesinin taşıma anında denize düştüğü ve kaybolduğu hasar tarihi 06.01.2020 itibariyle piyasa rayiç değeri KDV hariç 22.000 USD olduğu ve davacı ...

Sigorta A.Ş. tarafından 25.03.2020 tarihinde sigortalısı ...A.Ş.'ve 22.000 USD olarak ödendiği, TTK m.I 138/1 -b, TTK m.921 ve 926 gereğince bir nolu davalı Neltog şirketinin akdi taşıyan olduğu; iki nolu davalı ... şirketinin ise konişmento düzenlemesi vc dava konusu taşımayı yapan geminin maliki ve donatanı olmasından dolayı fiili taşıyıcı olduğu,

Bir nolu davalı ... şirketinin akdi taşıyıcı, iki nolu davali/... şirketinin ise fiili taşıyıcı olarak taşıma zincirinde yer almalarından dolayı ... dava konusu zarardan sorumlu olmayacakları ve/veya husumetin kendilerine yöı^eltprt>e^inin mümkün olmadığı yönündeki savunmalarının-yerinde olmadığı, davacı Sigorta şirketinin, dava dışı sigortalısı lehine yaptığı 22.000,00 USD tutarındaki ödeme ile huzurdaki davayı sigortalısına halef olarak, bu miktarı aşmamak üzere rücuen açmaya hak kazandığı (TTK m.1472), davalıların mücbir sebep ve güvertede taşıma kaydına dayanarak sorumluluktan kurtulmalarının mümkün olmadığı,

davacı sigorta şirketinin, TTK m.ll86'da tespit edilen sorumluluk sınırı altındaki 22.000,00 USD rücuen tazminat talebini, davalılardan müteselsilen talep edebileceği (TTK m.1191/1-2), davalı taşıyanların kendi aralarındaki ilişkide ise zarar kendi taşıması sırasında ortaya çıkan iki no.lu davalı ... Şirketi zararın tamamından sorumlu olacağı belirtilmiştir.

Mahkememizce bilirkişi ... tarafından aldırılan raporda özetle, Dava dosyası ile ... A.Ş. adına dosyaya sunulan ticari defterlere ait USB'nin tarafımdan yapılan incelemesi sonucunda, ... A.Ş. Kayıtlarında, ... tarihli ... yevmiye numaraları ile ...A.Ş. tarafından kesilen navlun faturasının pazarlama gideri olarak kayıtlara geçirildiği, ...tarihli ... yevmiye numaraları ile ... Sigorta A.Ş. tarafından yapılan ödemenin ... Bankası hesaplarına denize düşen konteyner hasar ödemesi açıklaması ile kayıt edildiği belirtilmiştir.

Taraf vekillerinin rapora beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişi ...'dan aldırılan ek raporda özetle. Her ne kadar taraflarca Defterlerin TTK anlamında usulüne uygun tutulup tutulmadığı dahi değerlendirilmediği belirtilse de, ... Tekstil San. Ve Tic.

A.Ş. firmasının e-defter mükellefi olduğu ve ilk bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere defter döküm ve beratlarının usb olarak dava dosyasına sunulduğu, ticari Defterlerin, yevmiye ve defteri-kebir olarak aylık e-defter beratlarının GIB'e aktarıldığı ve usulüne uygun olduğu, İtirazlarda yer alsa da ticari defter numaralarının ilk raporda da belirtildiği ve -...tarihli ...yevmiye numaraları ile ...

A.Ş. tarafından kesilen navlun faturasının pazarlama gideri olarak kayıtlara geçirildiği, ... tarihli ... yevmiye numaraları ile ... Sigorta A.Ş. tarafından yapılan ödemenin ... Bankası hesaplarına denize düşen konteyner hasar ödemesi açıklaması ile kayıt edildiği, poliçelerin Aracı kurum olan ... A.Ş firma tarafından düzenlendiği, ...tarihli ... nolu poliçenin ...A.Ş firma carisinde 238,65 TL. olarak ... fiş no ile kayıtlara geçtiği, ...tarihli ... nolu poliçenin ...

A.Ş firma carisinde 611,82 TL. olarak 2002203 fiş no ile kayıtlara geçtiği, ... A.Ş firma ile cari hesap çalışıldığı ve her ay sonunda tek sefer ödeme yapıldığı, ...A.Ş firmasına 30/01/2020 tarihinde cari hesaba istinaden 27.000 TL. ödeme yapıldığı, ... A.Ş. tarafından 25/03/2020 tarihinde ...

A.Ş. hesaplarına ödendiği belirlenen ve ... fiş no ile firma kayıtlarına geçirilen 142.874,60 TL. ( 22.000 USD) makine bedelinin 01/04/2020 tarihinde 2001386 virman fişi ile ...cari hesabına virmanlandığı,... firmasından ve 3.şahıslardan makine bedeli olarak hesaplarda başka bir ödemeye rastlanmadığı belirtilmiştir.

Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tazmini istemine ilişkindir. Davacı dışı sigortalı .... A.Ş. tarafından ...'daki ...firmasına gönderdiği ... numaralı konteyner içinde bulunan iplik sarma makinesinin 05.01.2020 tarihinde ... limanında ... yüklendiği, 06/01/2020 tarihinde Bozcaada açıklarında aniden çıkan fırtına nedeniyle .... numaralı konteynerin da içinde bulunduğu 6 konteynerin denize düştüğü ve kaybolduğu, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalıya ödendiği ve davacının bu bedeli taşıyandan rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Taşımaya konu emtianın ... satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olduğu görülmektedir. ... satış türü, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade etmektedir.

Buna göre taşıma sözleşmesi satıcı- göndericisi tarafından yapılıp alıcının taşıma sırasındaki hasar riskini karşılayacak sigorta poliçesinin de alıcı namlı hesabına satıcı tarafından yaptırılması gerekir. ... satışta hasarın alıcıya geçmesi nedeniyle rizikodan sonra sigortacının sigortalı konumundaki alıcıya ödemede bulunması gerekmekte olup bu koşullar altında sigortacının halefiyet hakkı doğacaktır.

CIF satışa konu poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olması durumunda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Dosyaya sunulan 19/09/2022 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda mal bedelinin tahsil edilmediği belirtilmiş olup buna göre dava dışı sigortalının zararının oluştuğu ve sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu anlaşıldığından davacının TTK 1472.

Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu görülmüştür.

Dava konusu taşımaya ilişkin olarak iki adet konişmento sunulmuş olup ... sayılı konişmentoya göre sigortalının yükleten, ... in taşıyan olduğu, ... sayılı konişmentonun ise... anteti ile düzenlendiği, davalı ... in yükleten olarak kayıtlı olduğu görülmektedir. Yine navlun faturası davalı ... tarafından düzenlenmiştir. Buna göre davalı ... un üstlendiği taşıma işini ...gemisi ile ...’ a yaptırdığı ve akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı taraf fiili taşıyanın davalı ... İşletmeciliği olduğunu ileri sürmüş, davalı taraf ise equasis kaydına göre donatanın ... olduğunu, fiili taşıyan olmadıklarını savunmuştur. Dosyaya sunulan ... kaydının incelenmesinde geminin malikinin .., işleteninin ... olarak kayıtlı olduğu, adres kısmında ... (...) ibaresinin bulunduğu görülmektedir.

Yine Mahkememizin 10/11/2022 tarihli ara kararı uyarınca taraf vekillerince fiili taşıyan faturası sunulmuş olup, akdi taşıyana kesilen navlun faturasının davalı ... İşletmeciliği tarafından düzenlendiği görülmüştür. Buna göre davalı ...İşletmeciliğinin fiili taşıyan konumunda olduğu ve pasif husumet ehliyetine haiz olduğu değerlendirilmiştir.

Davacı taraf yük hasarının deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır.

Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Hasar, yük taşıyanın hakimiyetinde iken meydana geldiğinden ayrıca bir ihbara gerek bulunmayıp davalı taşıyanın hasarın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını ispatlaması gerekmektedir.

Dosyaya gemi journali ve kaptan raporu sunulmuş olup, anılan raporlarda geminin ... seyrini tamamladıktan sonra ...'na gireceği sırada sert havadan ve ağır denizlerden dolayı geminin dümen dinlemediği, gemi kaptanının kanala girmekten vazgeçip rotasını 180 derece tam terse çevirerek ...'nın kuzeyine yönelerek travers seyri (geminin ağır denizler ve havada en rahat şekilde yol alacağı seyir sistemi) ile ilerlerken 40-45 knotsı bulan şiddetli rüzgâr ve ağır denizler yüzünden oluşan ağır yalpa sebebiyle baş/kıçlardan 21-23 bay'de bulunan 6 adet konteynerin bağlarından koparak güverteden denize düştüğü belirtilmiştir.

Bilirkişi raporunda, ...çıkışından sonra gemisini 200 derece rotasına çevirerek ağır hava ve denizleri arkadan alarak ...

Kanalına yönelen ... kaptanının ...'yı geçerek ...'na girebilmiş olsaydı, konteynerlerin bağlantılarını kopararak denize düşmelerinin mümkün olmayacağını, bu durumda gemilerin yüksek denizlerden dolayı ağır yalpalara düşmelerini engelleyeceği, Ortaada dönüldükten sonra da gemi güney rotasında ilerleyeceğinden rüzgâr ve denizlerin geminin yine arkasından iskele kıç omuzluğundan geleceği için, gemi ağır yalpalara düşmeyeceği, ancak geminin ...'nın kuzeyinden geçmesi için rotasını kuzeyli derecelere çevirmesi,

travers seyrine geçilmesi ve nihayetinde kaptan raporunda belirtildiği gibi 270 derece rotasına alındığında ağır denizlerin geminin tam sancak bordasından gemiye yüklenerek geminin ağır sancak/iskele yalpalara düşmesine sebep olduğu ve neticede bahse konu 6 konteyner bağlantılarını kopararak denize düştüğü ,

ayrıca bu büyüklükteki gemilerin deniz ortasında mecbur kaldıklarında bu gibi ağır hava/deniz durumlarında emniyet tedbirlerini alarak seyir yapabilecekleri fakat bu tür kazaların önüne geçmek bakımından yük bağlantılarının çok dikkatli ve titizlikle yapılması ve yükü taşıyan gemi idaresinin(kaptanın/yardımcılarının) kontrolü altında olması gerektiği belirtilmiştir.

Davacı taraf hasarın konteynerın davalı taşıyan tarafından sağlam ve doğru şekilde sabitlenmemesinden kaynaklandığını ileri sürmüş, davalı taraf ise “shipped on board “ kaydı ile güverteye yüklenen eşya yönünden taşıtanın her türlü sorumluluğu üzerine aldığı , ayrıca geminin karşılaştığı kötü hava koşulları mücbir sebep teşkil ettiğini , TTK'nın 1182/1 deki sorumsuzluk hükmü gereğince davalıların zarardan sorumlu tutulamayacaklarını savunmuştur.

Bilirkişi raporunda gemi journalinde belirtilen 9/8 bofor rüzgar şiddetinin sert ve ağır hava/deniz durumu olduğu ancak geminin gerekli tedbirleri alarak seyir yapılabileceği, navtex gibi cihazlarla hava/deniz durumunun tespit edilebileceği belirtilmiş olup, bu tespitler ile dosyaya sunulan gemi journali, kaptan raporu, olayın meydana geldiği yer ve zaman birlikte değerlendirildiğinde olayın öngörülemez ve önlemez nitelikte olmadığı, mücbir sebep sayılamayacağı değerlendirilmiştir.

Yine davalı tarafça güverte lashinginin yapılıp yapılmadığı, konteynerlerin deniz taşımasına uygun bir şekilde güvertede emniyetinin alınıp alınmadığı da ispatlanamamış olup davalı taşıyanın TTK 1182/1 de belirtilen kusursuzluk hallerinden yararlanamayacağı, güvertede taşınan yük bakımından da taşıyanın yüke özen borcunun devam ettiği, meydana gelen zarardan sorumlu olduğu ve tazmininin gerektiği anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır