İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/283 K.2024/447

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava dışı sigortalı ile dava konusu emtianın taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı sigorta poliçesi ile teminat altına alındığını, dava konusu sert krom kaplı hidrolik silindir mil emtiasının yüklü olduğu konteyner ... ve ... ... numaralı konişimentolar tahtında Çin'den Türkiye'ye taşınmak üzere "... ..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, tahliye işlemleri neticesinde ... numaralı konteynerden tahliye edilen emtiaların kırılmış olduğunun anlaşıldığını,

ekspertiz raporunda hasarın taşıma boyunca gerçekleşen salınım sarsıntıları ile ambalajı kırılan milin sürtünme vb fiziki darbe görmesi sonucunda meydana geldiğinin belirtildiğini, hasarla ilgili tutanak tanzim edildiğini, aynı zamanda 1 numaralı davalıya hasar ihbarı yapıldığını, 1 numaralı davalının söz konusu taşımada taşıma işlemi gerçekleştirdiğinden taşıyan sıfatına haiz olduğunu, 2 numaralı davalı ise hasara sebep veren 1 numaralı davalının sorumluluk sigortacısı olduğunu, müvekkili sigortalısına verdiği zarardan sorumlu olduğunu,

taşıyan hem kendisinden beklenen dikkate ve özeni göstermediğini hem de hasar eşyanın kendi hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, açıklanan nedenlerle ... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe davalılar tarafından itirazın haksız ve mesnetsiz olduğunu, itirazın iptali gerektiğini beyanla, ... İcra Müdürlüğünün 2020/...

Esas sayılı dosyasına davalılar/borçlular tarafından yapılan haksız itirazın iptalini takibin devamını, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlular davalılar aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Anonim Şirketi cevap dilekçesinde özetle.

20.03.2019 tarihli ... numaralı konteyner ile sevk edilen 4095.kg 2 kap sert krom kaplı hidrolik silindir mil emtiasının Çin'den Türkiyeye taşındığını, taşıma sırasında emtiada hasar olduğu iddiası ile hasarın ödenmesi konusunda talepte bulunulduğunu, hasar konusunda hazırlanan tutanak süresinde hazırlanmadığını, hasar tutanağında hasara sebebiyet veren durum açıklanmadığını, bu nedenle aleyhlerine icra takibi başlatıldığını, icra takibinde 1. Sırada borçlu olarak ...

LTD...için ...

A.Ş izafeten gösterilerek acentenin borçtan sorumlu olmadığının belirtildiğini, alacaklı tarafından ... adına hazırlanan ödeme emri de karışıklık yaratılarak şirketlerinin adresine gönderildiğini, geçersiz tebligatın 25.06.2020 tarihinde icra müdürlüğüne işlemle iade edildiğini, ekspertiz raporunca hasarın taraflarınca tazmini talebinin haksız olduğunu, icra takibinin haksız olduğunu, takibe itiraz edildiğini, beyanla hukuka, yasaya, ve uygulamalara aykırı taleplerin reddi ile itirazın kaldırılması talebinin ve davanın reddini davacı aleyhine kötü niyetli talebi nedeniyle tazminata hükmolunmasını,

yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgelerin taraflarına tebliğe çıkarılması gerektiğini, zamanaşımı def'ilerinin bulunduğunu, konişimentoda ...

Sigorta A.Ş'nin sigortalısı ... firmasının adının geçmediğini yükleten ve alıcı olarak ... 'ın gözüktüğünü, ayrıca konişimentonun ciro edildiğine dair de herhangi bir bilginin mevcut olmadığının tespit edildiğini, sigortalı ... firması ile ... firması arasında herhangi bir sözleşmesel ilişki de mevcut olmadığını, konu ödemenin herhangi bir hukuki dayanak gösterilmeksizin yapılmış olmasının söz konusu ödemenin ex gratia lütuf ödemesi olarak yapıldığına dayanak teşkil ettiğini, dava konusu ödemenin lutuf ödemesi olarak yapılmış olmasının davacı şirkete rücu hakkı vermediğini,

dava konusu talebin müvekkili şirketin nezdinde tanzim edilen nakliyat aracısı komisyoncusu yasal sorumluluk sigorta poliçesi teminat kapsamında yer almadığını, söz konusu dava ikame edilmeden önce müvekkili şirkete hasar başvurusunda bulunulduğunu, müvekkili şirket nezdinde meydana gelen hasarın miktarı ve sorumluk kapsamının belirlenmesi amacıyla ekspertiz raporu alındığını, hasarın istifleme sebebiyle oluştuğunun açık olduğunu, dava konusu hasarın teminat kapsamı haricinde kaldığının açık olduğunu, müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını,

dava konusu alacak likit olmadığı için icra inkar tazminatı talebinin haksız olduğunu, beyanla, haksız ve hukuksuz davanın reddini mahkemece işin esasına girilmesi halinde konu hasar teminat kapsamı dışında kaldığından davanın esastan reddini, aksi halde dosyanın sigorta hukuku bilirkişisine tevdini, hasara ilişkin tüm belgelerin toplanmasını olay mahallinde keşif yapılmasını, tüm ihtiyari ve zorunlu poliçelerin tespiti için TSB'ye müzekkere yazılmasını, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte hasar miktarı tespiti açısından dosyanın uzman bilirkişi heyetine tevdini,

aleyhe hüküm kurulacak olunması halinde teminat limiti ve muafiyet tenzilinin gözetilmesini, aleyhe hüküm kurulması halinde dava tarihinden itibaren yasal faizle sorumlu tutulmalarını harç yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce aldırılan 03/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda;Davacının aktif dava ehliyeti bulunduğu, davalıların pasif dava ehliyetine sahip olmadığı,Sözleşmelerin nispiliği ilkesi, Davacı'nın muhatabının sigortalısına taşımayı taahhüt eden ...'a karşı olduğu,Hasar ihbarının kanunun belirlediği süre içerisinde yapılmamış olduğu, Hasarın emtianın konteyner içerisinde uygun bir şekilde ve rijitlikte istiflenmemesinden taşımacılığın normal akışında oluşacak sarsıntılara dayanabilecek bir şekilde yapılmaması kaynaklandığı, konteyner içi istiften dava dışı yükleten ...'İN sorumlu olduğu, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, hasarlı emtia bedelinin 25.960 TL olduğu, ekspertiz raporu ile yapılan hasar tespitinin uygun ve makul olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce aldırılan 09/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; ... numaralı konişmentoda, STC (...) kaydı bulunduğunu. Buna kayda göre, konteyner içi emtia hakkındaki bilgilerin yükleten tarafından beyan edilen bilgiler olduğunun belirtildiğini.. Mezkur konişmentoda, yükleten ...'TIR. Konteyner içi istiften, yükleten -... sorumlu olduğunu.. Zira, konteynerler öncesinde kapatılarak, mühürlü bir şekilde gemiye teslim edildiğini. Neticeten, dava, Davacı'nın sigortalı ...

Proje'ye halef sıfatıyla rucuen açıldığını.. Davalı Şirket ile sigortalı arasında akdi bir ilişki bulunmadığını. Davalı Şirket, varış limanı teslim acentesi olarak görevlendirildiğini. ve dava dışı, sigortalıya karşı taşıma taahhüdü bulunmadığından doğrudan kendisine başvurulamayacağını, meydana gelen hasardan sorumluluğu bulunmamakta olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce aldırılan 20/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda. Hasarın sebebinin emtianın konteyner içerisinde deniz taşımasına uygun bir şekilde istiflenmemesinden kaynaklandığı, 25.960 TL hasar bedelinin kadri marufunda olduğu, Davalı ... Taşımacılık'ın davacı sigortacının halefi olduğu dava dışı sigortalı ...

Proje'ye karşı akdi taşıyan sıfatına sahip olmadığı, bu sebeple akdi taşıyan sıfatıyla pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı, akdi taşıyan sıfatının dava dışı ...'ye ait olduğu, ilgili Yargıtay kararları uyarınca davalı ...

Uluslararası Taşımacılık'ın ...'ye düzenlediği navlun faturası gereği taşıyan olduğu kabul edilse dahi fiili taşıyan fiili taşıyan sıfatıyla sorumlu tutulabilmesi için taşımayı kısmen veya tamamen ifa etmiş olmasının gerektiği, eşyanın hakimiyetine girmiş olmasının aranması gerektiği, Eşyanın uğradığı hasara ilişkin TTK m. 1184 ve m. 1185 gereğince inceleme ve bildirim yapılmadığı ve taşıyan lehine iki karinenin doğduğu, dosyaya sunulan delillerle ilk karinenin aksi ortaya konulmuş olsa da ikinci karinenin aksinin ortaya konulamadığının değerlendirildiği, bu sebeple davalı ...

Taşımacılık'ın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, Dava konusu talebin tabi olduğu hak düşürücü sürenin TTK m. 1188 gereğince eşyanın teslimi tarihinden itibaren | yıl olduğu, takip tarihi olan 18.06.2020 tarihinde hak düşürücü sürenin dolmuş olduğu, Davacının geçerli bir sigorta sözleşmesine göre haklı bir ödeme yaparak halef sıfatını kazandığı, davalı ...

Sigorta'nın kurduğu sigorta sözleşmesinin diğer davalının sorumluluğuna ilişkin olması gerektiği ancak dosya kapsamında sunulan delillerden sözleşmenin tabi tutulduğu şartların ve teminat harici hallerin belirlenmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Dava, taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Dava dışı sigortalı tarafından satın alınan sert krom kaplı hidrolik silindir mil emtiasının Shangai Limanınıdan Ambarlı Limanına sevkedildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, sigortalı tesislerinde yapılan kontrolde emtianın hasarlandığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabi olup anılan maddede "(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

(3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda hak düşürücü sürenin TTK 1188/1 kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Hasarın 24/04/2019 tarihinde tespit edildiği, icra takibinin ise 16/06/2020 tarihinde başlatıldığı, covid-19 salgın hastalığı nedeniyle 25/03/2020 tarih 7226 sayılı Kanunun Geçici 1/1-a m. uyarınca hak düşürücü sürelerin 13/03/2020 tarihinden 30/04/2020 tarihine kadar durdurulduğu, 29/04/2020 tarih 2480 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 7226 sayılı Yasa ile durdurulan hak düşürücü sürelerin 15/06/2020 tarihine kadar uzatılmış sayılmasına karar verildiği, anılan yasa ile duran süreler dikkate alındığında davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.

Davaya konu mal faturasına göre emtianın FOB teslim şartı ile satıldığı görülmektedir. Bu satış türünde emtia gemi küpeştesini geçtikten sonra her türlü risk alıcıda olup buna göre dava dışı alıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu ve davacının TTK 1472. maddesi gereğince halefiyete istinaden aktif husumet ehliyetini haiz olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu ... numaralı konteyner 20.03.2019 tarihli ... (ANA) ve ... (ARA) nolu konşimentolar tahtında taşınmıştır. ... (ARA) nolu konşimentoda taşıyan “...” firmasıdır. ... ın sigortalı ... Projeye 122,85 USD tutarlı navlun faturası düzenlediği, davalı ... ın da ... a 56,75 USD tutarlı navlun faturası düzenlediği, davalının ... (ANA) konşimentoda teslim acentesi olarak gösterildiği görülmektedir.

Buna göre sigortalının yükün taşınması konusunda ... ile anlaştığı, davalının aracılığı ile yükün fiilen ... tarafından taşındığı anlaşılmaktadır. Davacı taraf davalı ... Tic. A.ş. Nin taşıyan olduğu, hasardan sorumlu olduğunu ileri sürmekte olup diğer davalı ise ... ın sorumluluk sigortacısıdır. Davalı ... navlun faturası düzenlemiş ise de sorumluluğunun tespiti bakımından akdi taşıyan konumunda olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Davalı taraf fiili taşıyan konişmentosunda teslim acentesi olarak kayıtlıdır. TTK m. 1138/1'e göre Taşıyan, deniz yoluyla eşya taşıma taahhüdünde bulunan kişidir. Taşıma işleri komisyoncusu ise TTK m. 917/1'de eşya taşıtmayı üstlenen kişi olarak tanımlanmıştır. TTK m. 921 uyarınca ücret olarak taşıma giderlerini de içeren tek bedel kararlaştırılmışsa taşıma işleri komisyoncusu taşımaya ilişkin olarak taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olacaktır. Davalının tahsil ettiği navlun tutarının düşüklüğü ve konişmentoda teslim acentesi olarak belirtilmesi birlikte değerlendirildiğinde davalının taşıma işleri komisyoncusu konumunda olduğu kabul edilmiştir.

Taşımaya konu Sert krom kaplı hidrolik silindir mil emtiasının yüklü olduğu konteyner, ... ve ... numaralı konşimentolar tahtında Çin'den Türkiye'ye taşınmak üzere "... ...” gemisine yüklenmiştir. Tahliye işlemleri sonrası gümrük işlemleri için konteyner açıldığında ... numaralı konteynerde parsiyel taşınan emtiaların üzerine aynı konteynerde taşınan başka emtiaların devrildiği tespiti yapılmıştır.

Antrepodan alıcı deposuna nakledilen emtia üzerinde yapılan incelemede emtiaların muhtelif yerlerinde çizilme, ezilme şeklinde hasarlanmış olduğu anlaşılmış ve ihbarda bulunulmuştur.

Ekspertiz tarafından yapılan inceleme neticesinde sigortalı emtia üzerine dengesiz konulan ağır yük sebebiyle ahşap sandık ambalajının kırıldığı; emtia üzerinde derin çizikler ile kazınmaların olduğu, mil ucu dişlilerinde ezilmeler gerçekleştiği tespit edilmiştir. ... konşimentoda konşimentoda “Shippers, Load, Stow,Count” ve “LCL/LCL” kaydı bulunmaktadır.

Bu kayıt konteynerin içindeki farklı yükleyici/gönderici ve alıcılara ait yüklerin bulunduğu parsiyel yük konteyneri anlamına gelmektedir. Gerek ekspertiz raporunda gerekse de dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında hasarın malların gereği gibi yüklenmemesi, hazırlanmaması, istiflenmemiş olması ve ambalaj yetersizliği nedeniyle meydana gelmiş olabileceği belirtilmiştir. Hasarın hatalı istif nedeniyle meydana geldiği belirlidir.

Bu durumda taşıma işleri olduğu kabul edilen sorumluluğunun olup olmadığının değerlendirilmelidir. TTK 928/1 maddesinde taşıma işleri komisyoncusunun zilyetliğinde bulunan eşyanın zıyaından ve hasarından sorumlu olduğu, 928/2 maddesinde zilyetliğinde bulunan malın ziyaından ve hasarından kaynaklanmayan bir zarardan TTK 918. Madde uyarınca kendisine düşen bir yükümlülüğü ihlal etmesi halinde sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Taşamaya konu yük Çin'den Türkiye'ye taşınmak üzere "... ...” gemisine yüklenmiş olup konişmento Şangay'da düzenlenmiştir. Bu durumda konişmentoda teslim acentesi olarak belirtilen davalının yüke zilyet olduğu söylenemez.

Açıklanan nedenlerle TTK m. 921, 926 ve 927 koşullarının davalı hakkında karşılanmadığı, davalının taşıyıcının hak ve sorumluluğuna tabi tutulmadığı, TTK m. 928/1 gereği hatalı istiften kaynaklandığı tespit edilen zarardan sorumlu olmadığı kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır