İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/444 K.2023/97

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye'nin önde gelen sigorta şirketlerinden biri olduğunu, dava dışı müvekkil sigortalısı ...

Şti.'ye ait çelik kurma bina depo emtiasının taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, dava konusu emtianın ... numaralı ve 16.06.2020 tarihli konşimento tahtında Türkiye'den İngiltere’ye taşınmak üzere ... gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, tahliye sırasında emtianın muhtelif yerlerinde kırılma eğilme ve bükülme meydana geldiği ve asarlandığının tespit edildiğini,

meydana gelen hasarın davalılar tarafından yapılan istifin düzgün yapılmaması sebebiyle meydana geldiğinin eksperlerce tanzim edilen ekspertiz raporu ile tespit edildiğini, bu hususun sigortalı tarafından davalıya ihbar edildiğini, 1 numaralı davalının konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada fiili taşıyan olarak hareket ettiğini, TTK madde 1191 uyarınca hasardan sorumlu olduğunu, 2 numaralı davalının navlun faturasını düzenlediğini ve navlun ücretini bizzat tahsil ettiğini,

bu sebeple TTK madde 1138 ve Yargıtay içtihatları uyarınca konu taşımada akdi taşıyan sıfatına haiz olduğunu, davalıların hasarsız ve eksiksiz bir şekilde gemiye yüklenen emtianın taşıma sırasında hasar görmesi sebebi ile oluşan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, 6102 sayılı TTK 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve kanuni halef sıfatını kazandığını belirterek ...18.

İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına borçlular/davalılar tarafından yapılan itirazların iptali ile takibin devamına, haksız itirazları ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlular/davalılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...'ya izafeten ...

Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; yüklerin gönderilen tarafından teslim alındığını, malların mülkiyetinin gönderilen tarafından menkul zilyetliği alındığı andan itibaren gönderilende olduğunu, taşıyana karşı dava hakkının bu sebeple gönderilende olduğunu, dava hakkı olmayan yükletene yapılmış olan sigorta tazminat ödemesiyle sigortacının, taşıyana karşı dava hakkını elde edemeyeceğini, davanın aktif husumet yönünden reddi gerektiğini, emtia üzerindeki sigortalanabilir menfaatin kimde olduğunun tespiti gerektiğini, uluslararası yetki itirazları bulunduğunu,

konşimentonun 17. maddesinde açıkça ihtilaflara Alman Hukukunun uygulanacağı ve ... Mahkemelerinin yetkili olacağının yazılı olduğunu, yetkili mahkemenin ...

Mahkemesi olduğunu, hak düşürücü süre ve zaman aşımı itirazında bulunduklarını, süresinde yapılmış bir hasar ihbarı bulunmadığını, ilgili konteynerin deniz taşımasının bittiği ... limanına indiğinde konteyner içinden tıkırtılar geldiğini, kapalı konteyner içindeki yükün hareket ettiğinin anlaşıldığını, liman yetkililerinin güvenlik gerekçesiyle kara taşımasına müsaade etmediklerini, konteynerin karantinaya alınmasının emredildiğini, yükün gönderileni konumundaki şirketin ... limanından nihai noktaya kara taşımasını da kendi inisiyatifi ve kendi talebiyle kendisinin yaptığını,

dosya içindeki ekspertiz raporundaki sigortalı beyanlarıyla da uyumlu olduğunu, İngiltere içinde kara taşımasının yükün gönderileni tarafından yapıldıktan ve konteyner açıldıktan sonra, müvekkiline veya acentelerine hasar ihbarı yapılmadığını ve veya ortak bir hasar tespiti yapılmadığını, müvekkilinin... arasında ve İngiltere içinde yapılan kara taşımalarını üstlenmediğini, konteynerin yükleten tarafından doldurulduğu ...'dan ... limanına kara taşımasının müvekkili şirket tarafından yapılmadığını, hasarın bu aşamada veya İngiltere'de kara taşıması esnasında gerçekleşmesinin muhtemel olduğunu,

müvekkilinin kara taşıması esnasında meydana gelebilecek hasarlardan sorumlu olmadığını, yüklerin konteyner içine istiflenmesi ve sabitlenmesinin sigortalı tarafından yapıldığını, konteynerin kapalı ve mühürlü olarak müvekkiline teslim edildiğini, yüklerin konteyner içine yüklenmesi, istiflenmesi ve sabitlenmesinin sigortalı tarafından yapıldığını ve konteynerin mühürlü biçimde müvekkiline deniz taşıması için ...'de teslim edildiğini, 11.08.2020 tarihli ...

tarafından hazırlanan raporda bulunan sigortalı beyanında bu durumun açıkça kabul edildiğini, hasarın yüklerin konteyner içine yüklenmesi ve sabitlenmesinde yetersizlik sonucu olduğunun eksper raporlarıyla sabit olduğunu, poliçenin tarihi itibarıyla tüm taşımayı kapsamadığını, poliçe tarihinin konteynerin gemiye yüklendiği tarih ile aynı olduğunu, hasarın nerede oluştuğunun belli olmadığından sigortacının esasen tazminat ödeme zorunluluğu bulunmadığını, buna rağmen tazminat ödediğini, ... ödeme olduğnu, sigortacıya rücu hakkı vermediğini belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretlerinin karşı tarafa yükletilmesine, % 20'den az olmamak üzere haksız icra takibi tazminatına müvekkili lehine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin idari/hukuki anlamda sevk edildiği genel müdürlüğünün ...'de bulunduğunu, yetkili mahkemenin ... mahkemeleri olduğunu, davacının taleplerine zamanaşımı bakımından itiraz ettiklerini, uyuşmazlık konusu taşımanın fiilen müvekkili şirket tarafından yerine getirilmediğini, bu sebeple sorumluluğu bulunmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, hasarın davacı yanın sigortalısı ... tarafından emtianın

konteynere hatalı yüklenmesi sebebiyle meydana geldiğini, müvekkili şirketin kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını, dava dışı ....Ltd. Şti. firması ile müvekkili şirketin demonte vaziyette çelik kurma binanın ...'dan İngiltere'ye taşınması konusunda anlaştıklarını, emtianın gönderici ... firma personelleri tarafından konteynere istif edilerek dava dışı ... Şti. firması kontrolündeki nakliye araçlarına yüklendiğini, nakliye aracı ile ...

Limanı'na sevkıyatının yapıldığını, limana yapılan sevkiyat sonrası araçta bulunan konteynerin müdahale edilmeksizin aynı şekilde diğer davalı ...'ya izafeten ... Şti.

Firmasının kontrolündeki gemiye yüklendiğini, alıcı ...firmasına ulaşan emtianın konteynerden tahliyesi sırasında yapılan kontrollerde konteyner içerisinde demonte vaziyetteki parçaların hasarlanmış olduğunun tespit edildiği, konteynere yüklemenin gönderici firma yani davacı tarafın sigortalısı .... firması tarafından gerçekleştirildiğini, bu hususun konşimento ile ispatlandığını, davanın ...

Sigorta Anonim Şirketi'ne ihbarını talep ettiklerini, davanın usulden reddi ile mahkeme aksi kanaatte ise davanın ... Sigorta A.Ş. 'ye ihbarına, haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddine, kötü niyetli alacak takibinde bulunan davacı karşı tarafa takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazı ile mahkememiz yetkisine yönelik itirazlarının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı,

hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

... 18. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine 11/03/2021 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçlulara 19/04/2021 ve 24/03/2021 tarihlerinde tebliği üzerine davalı borçluların 31/03/2021 ve 25/04/2021 tarihli borca itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu ve eldeki davanın da İK 67 maddesi gereğince 05/11/2021 tarihinde 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Metalurji Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 28/09/2022 havale tarihli raporda özetle; yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda CIF olarak yapılan satım sözleşmesinde alıcının, satıcıya mal bedelini ödediği, sonrasında hasarlı mallara ilişkin iade faturası kestiği, mahkeme tarafından bu bedel üzerinde satıcının menfaatinin devam ettiğinin kabul edilmesi durumunda aktif husumet ehliyetinin var olduğu, aksi takdirde aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, bunun yanında davalıların pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu,

geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunduğu, geçerli bir ödemenin yapılmış olduğu, hasara ilişkin bildirimin zamanında ve geçerli olarak yapıldığı, hasarın kök sebebinin emtianın konteyner içerisinde uygun bir şekilde sabitlenmemesi olduğu, bu sebeple davalılara bir kusur atfedilemeyeceği, hasar sebebi mütalaasından bağımsız olarak mahkemece talep edilen hasar bedeli için dosyaya sunulan ekspertiz raporlarında belirtilen 8.525,00 GBP değerinden yaklaşık 2.000,00 GBP kadar bir sovtaj bedelinin düşülmesi gerektiği, bu kapsamda hasarın 6.525,00 GBP - 1.823,83 TL tenzili muafiyet olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... tarafından tanzim edilen 18/01/2023 havale tarihli raporda özetle; ... Ltd. Şti.'nin muhasebe kayıtlarının muhasebe tekniğine uygun olarak tutulduğu, e-defter beratlarının süresinde oluşturulduğu, ... Ltd. Şti.'nin 10.06.2020 tarih ve ... numaralı fatura ile ...

LTD firmasına satmış olduğu, emtianın bedelinin 25.06.2020 tarihinde ...bank şubesine gelen havale (21.250,01 GBP) 182.182,71 Türk Lirası olarak tahsil ettiğinin tespit edildiği, ... firmasına .... Ltd. Şti'den 10.06.2020 tarihinde ... numaralı fatura ile almış olduğu, emtiaya istinaden hasar maliyeti olarak 09.09.2020 tarih 20200909 numarayla (3.250 GPB ) 31.661,50 Türk Lirası tutarında hasar faturası düzenlendiği, ... düzenlemiş olduğu bu hasar faturasının bedelini ....

Şti'nin 13.10.2020 tarih ve ... numara ve (20.930,80 GBP) 214.146,74 Türk Lirası bedelli emtia fatura bedelinden mahsup ederek 25.09.2020 tarihinde ...bank ... şubesine (17.680,80 GBP) 172.244,59 Türk Lirası havale göndererek mahsuplaşma yoluyla giderdiği, gözüken 10.240,65 Türk Lirası farkın ise kur değerleme farkı olarak hesaplara kaydedildiği, yapılan ticari işlemler nedeni ile bir borç alacak bakiyesinin kalmadığı belirtilmiştir.

Davalılar vekilince mahkememiz yetkisine yönelik hem milletlerarası yetki hem de yer bakımından yetki itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususun incelenmesi gerekmiştir. Davalı ...'ya izafeten ... Şirketi bakımından ise Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ...Esas ...

Karar sayılı ilamı dikkate alınarak konşimentodaki yetki şartının Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisini kaldırır nitelikte olmaması nedeniyle MÖHUK 47/1 md gereğince Milletlerarası yetki itirazını reddine karar vermek gerekmiştir. Zira dosyaya sunulan .... numaralı konşimentonun ... de düzenlendiği ve konşimentonunu acente sıfatı ile ... Şirketi tarafından imzalandığı anlaşılmıştır.

Diğer davalı vekilince de ticari faaliyet merkezi adreslerinin ...'de bulunması nedeni ile mahkememiz yetkisine yer bakımından itiraz edilmişse de, mahkememiz Denizcilik İhtisas Mahkemesi olarak İstanbul mülki sınırları dahilinde yetkili bulunduğundan yetki itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472. maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir.

Dosya kapsamında dava konusu emtiaların satım şekli ... olmakla dava dışı sigortalının emtia satım bedelini tahsil edip edemediği ve buna göre sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığı hususunda muhasip bilirkişi marifeti ile sigortalı ... Ltd.

Şti. defterleri incelenmiş olup, neticede dava konusu emtiaların satım bedelinin tamamının dava dışı alıcıdan tahsil edildiği ancak, dava dışı alıcı tarafından hasar bedeli olarak 3.250,00 GBP - 31.661,50 TL hasar faturası düzenlenerek dava dışı sigortalıya gönderildiği ve sigortalı tarafından bu bedilin bir kısmının sonraki sipariş bedelinden mahsup edildiği bakiye bedelin ise ...bank ... Şubesine gönderilerek ödendiği tespit olunmuştur.

Buna göre dava dışı sigortalının meydana gelen hasar bakımından herhangi bir kaybı yahut zararı bulunmasa da, netice olarak hasar bedelinin gerçek zarar gören dava dışı alıcı firmaya ödenmesi nedeni ile davacı sigorta şirketinin yapmış olduğu ödemenin bir hatır ödemesi olmadığı mahkemece kabul edilmiştir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Ltd.

Şti. tarafından İngiltereye ihraç edilen Çelik kurma Bina Depo emtiasının ...'dan İngiltereye ... isimli gemi ile taşınmasının sigorta teminatı altına alındığı, sigortalının konşimentoda shipper olarak kayıtlı bulunan dava dışı ...Ltd.

Şti. olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ...bank Bankası'na ait ödeme dekontuna göre 40.000,00 TL hasar bedelinin 14/08/2020 tarihlinde sigortalıya ödenmiş olduğu anlaşılmakla buna göre de davacının yapmış olduğu ödeme kapsamında TTK 1472. maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Davalı ... A.Ş. tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlenen ve davaya konu taşıma bilgileri ile uyumlu olduğu anlaşılan 19/07/2020 tarihli navlun faturası gereğince, bu davalının taşıma işini üstlendiği ancak taşımanın fiilen bu davalı tarafından gerçekleştirilmeyerek alt taşıma sözleşmesi kurulduğu, düzenlenen navlun faturası gereği davalı ... 'nin taşıyan ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davaya konu taşımanın ... numaralı konşimento tahtında gerçekleştiği dosya kapsamında sabit olmakla, konşimentonun diğer davalı... tarafından düzenlendiği görülmekle bu davalının ise fiili taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtlarına göre, yükleten taşıtan olarak dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti. Nin kayıtlı bulunduğu ve konşimentoda bulunan "..." kaydının bulunduğu, bilirkişilerce yapılan açıklamaya göre bu kayda göre emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, sayımı ve konteyner kapısının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat dava dışı yükleten sigortalı ... tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır.

Davaya konu emtiların ... da imal edilerek 25 parça kabın tek bir konteyner içerisine dava dışı sigortalı tarafından yüklenip kapıları mühürlendikten sonra davalı ... sorumluluğunda kara yolu ile Yılport Limanı'na getirilerek, davaya konu taşımanın gerçekleştiği ... isimli gemiye yüklendiği, emtianın bulunduğu konteynerin ...'nda tahliyesi esnasında konteynerden ses gelmesi nedeni ile karantinaya alındığı, alıcı deposuna taşınarak konteynerin açılması sonrasında emtiayı bağlayan tellerin koptuğu ve ürünlerin konteyner içerisinde serbest bir şekilde hareket etmeleri nedeni ile ürünlerin hasar gördüğü,

fotoğraflarının çekildiği ekspertiz raporunda belirtilmiştir.

Dosyada bulunan kayıtara göre, davaya konu ürünlerin taşındığı konteynerin 08/07/2020 tarihinde alıcı sahasına çekildiği - teslim edildiği anlaşılmıştır. Davacı sigortalısı tarafından 2 numaralı davalı ...’e 10/07/2020 tarihinde gönderilen ihtarname ile hasar durumunun ihtar edildiği dosya kapsamında sabittir. Bu kapsamda TTK madde 1185/f.

1 tahtında geçerli bir hasar ihbarının akdi taşıyan ...’e yapılmış olduğu anlaşılmakla, TTK madde 1185/6 maddesi gereğince davalı ...’e yapılan bildirim, fiili taşıyan ...’e de yapılmış sayılacağından dosya kapsamında her iki davalı bakımından da TTK hükümleri uyarınca usule uygun olarak hasar ihbarının yapılmış olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Buna göre TTK madde 1185/4 gereği yasal karinelerin söz konusu olamayacağı ve dosya kapsamında hasarın kendi sorumlulukları altında oluşmadığına dair ispat yükünün davalılar üzerinde olduğu kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan hem ...Şti. hem de .... Şti. tarafından düzenlenen her iki ekspertiz raporunda da; hasarın sebebi olarak sabitleyici tellerin kopması nedeni ile emtiaların birbiri ile teması gösterilmiştir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda da hasar nedeni olarak benzer kanaate varılmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere, davaya konu konşimentoda bulunan "..." kaydından, taşıma konusu malların konteynere yüklenmesi, istifi, sayımı ve bilahare konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin yükleten yani satıcı tarafından yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Yani, mallar bizzat dava dışı sigortalı yükleyici/satıcı tarafından konteyner içerisine istiflenmiştir.

Bu kaydın konşimentoya eklenmesindeki amaç, taşıyanın mala dair sınırlı sorumluluğunun altını çizmek ve taraflara bunu önceden beyan etmiş olmaktır. Zira taşıyanın kendisine kapalı şekilde teslim edilen konteynerin istifinin nasıl yapıldığını ve uygunluğunu bilmesi beklenemez. Davaya konu emtiların taşındığı konteynerin mühürlerinde bir değişiklik oduğu yahit konteynerin bir darbe aldığı ya da hasarlı olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir delil de bulunmadığından, davaya konu edilen hasarın, ürünlerin kontynere istifindeki sorundan meydana geldiği, sonuç olarak da hasarın davalıların sorumluluğundaki bir taşıma kusurundan değil emtianın konteynere yükleme tekniğinden kaynaklı meydana geldiği mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan ve yine yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır