İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/195 K.2025/85

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... A.Ş ile davalı şirket ... Şirketi arasında 11.06.2021 tarihinde ... numaralı Emtia (Yük) Sigorta Poliçesi tanzim edildiğini ve müvekkiline ait yükler Enstitü (A türü) klozları ile denizyolu taşımasında meydana gelebilecek risklere karşı sigorta himayesi altına alındığını, bunu takiben, müvekkilinin 4450 palet, 40 kilogramlık torbalarda net 6,230,000.00 kg’lık Paris Alçısı 300 palet ...

Beyaz Alçıpan (...- net 690,000.00 kg). 205 palet ... Beyaz Alçıpan (...- net 390,000.00 kg) ve 1072 palet 40 kilogramlık torbalarda ... Alçısından (...- net 1,500,800.00 kg) oluşan yükleri ... Limanı, ...’ya taşınmak üzere 15.06.2021 tarihinde İskenderun, ... Limanı’nda... adlı gemiye yüklendiğini, müvekkili yükleme tarihinden yaklaşık 2 ay sonra, 10.08.2021 tarihinde ... gemisi acentesi ... Şti.'ne ...

16. Noterliği ... yevmiye numaralı ihtarnameyi keşide ederek boşaltma limanına ulaşmayan yükünün akıbetini sorduğunu, muhatap acente ...Acentalığı, ..

1. Noterliği ... yevmiye numarası ... tarihli ihtarnamesinde, geminin liman çıkış işlemleri ve gümrük kontrolleri tamamlandıktan sonra acentenin sorumluluğunun bittiğini belirttiğini, ancak gayri resmi olarak geminin armatörü ile telefonda konuştuklarını, geminin yedek parça temini için beklediğini, arıza giderildikten sonra yola devam edeceğini müvekkili şirkete bildirdiğini, ancak aradan geçen zamana rağmen, yük teslim edilmediğini ve donatana/taşıyana ulaşmak mümkün olmadığını, dava tarihi itibariyle halen teslim yerine ulaşmamış olan yüklerin zayi olduğu kabul edildiğini, müvekkili şirket tarafından, ...

9. Noterliği ... yevmiye numaralı ... tarihili ihtarname ile davalı sigorta şirketi ...'ya bildirildiğini ve taraflar arasında imzalanan emtia poliçesi uyarınca, sigorta bedeli olan 235.000,00 USD'nin ödenmesi ihtar edildiğini, teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde teslim edilmeyen eşya zayi olmuş sayılacağını,

emtia sigorta poliçesinin kapsadığı enstitü (A türü) klozları uyarınca müvekkili şirket zararın tazminine hak kazandığını beyanla Emtia (Yük) Sigorta Poliçesi tanzim edilmiş Enstitü (A türü) klozları ile denizyolu taşımasında meydana gelebilecek risklere karşı sigorta himayesi altına alınmış yükün zıya olması sonucu müvekkili şirketin uğradığı zararın tazmini amacıyla, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, 235.000,00 USD (Amerikan Doları)'nın ihtarname tarihi olan 29.11.2021 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oları ile birlikte,

davalı sigorta şirketi ...'dan alınıp taraflarına verilmesine, yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı ...'ya karşı taşıma edimini, ... Ltd.

Şti'nin üstlendiğini ve bu edim için 14.06.2021 gün ... nolu fatura tanzim ettiğini, taraflar arasındaki hak ve yükümlülükleri belirleyen ... nolu Emtia Yük Sigorta Poliçe'si, TBK173 maddesi kapsamında "..."'a bağlandığını, bu bozucu koşul, tüm nakliye süresi boyunca, geminin, yükede teminat veren bir ... sigortasının olması olduğunu, dava dışı sigorta kulübü olan ...'nin, emtianın yüklendiği ve nakliyeyi gerçekleştirecek olan ... bandıralı ... gemisi için tanzim ettiği ... nolu poliçe, davaya konu poliçe tanzim edilmeden önce davacı ... tarafından, davalı sigortacıya teslim edildiğini,

... gemisi 09.06.2021 günü İskenderun ... limanına yanaştığını ve aynı gün yükleme başladığını ve 15.06.2021 günü yükleme tamamlandığını ve aynı gün ... Limanına geçtiğini, ... limanındaki yükleme 19 Haziran 2021 günü tamamlandığını, ancak geminin ... limanından 25 Haziran 2021 günü çıkış yaptığı öğrenildiğini, davalı ... gemisine poliçe tanzim eden ...'nin Türkiye temsilcisi "...Şti"'ne ...

13.Noterliğinden keşide ettiği... gün ... yevmiyeli ihtar ile ... tarafından ... gemisi için tanzim edilen 09 Kasım 2020 gün ... nolu sigorta sertifikasının geçerli olup olmadığı, iptal edildi ise kesin iptal tarih ve saatinin bildirilmesi istendiğini, ihtar ... Ltd.Şti'ne 08 Eylül 2021 günü tebliğ olunduğunu, ancak ....Ltd.Şti, davalı ...'un bu ihtarına cevap vermediğini, davalı ...'un davacı ...'ya ...

60.Noterliğinden keşide ettiği ...gün ... yevmiyeli cevabi ihtarın 3.maddesi ile davacı ...'dan sefer süresini kapsayan geçerli ... poliçesinin temini ile bir nüshasının Keşideci ...

A.Ş'ye iletilmesi talep ve ihtar olunduğunu, ancak davacı ..., sefer süresini kapsayan geçerli ...poliçesi sunmadığını, uyuşmazlık konusu poliçe tanzim edilmeden önce davacı ... tarafından davalı ...'a sunulan club sigorta poliçesi iptal olduğundan ve davacı ...sefer süresini kapsayan geçerli, başka bir ... sigorta poliçesi sunmadığından,

poliçede belirlenen bozucu şart gerçekleştiğini ve poliçe fesih olduğunu, dava dilekçesinde TTK 1178 maddesinin 4 ve 5.fıkralarını dayanarak "teslim süresinin dolmasından itibaren 60 gün geçmiş olması nedeni ile eşyanın zayi olduğunu" iddia edildiğini, ancak, "..." gemisinin Türkiye acentesi olan "...Ltd.Şti"’nin davacıya ...

1.Noterliğinden keşide ettiği ... gün ... yevmiyeli ihtarında, geminin ana makine arızası olduğu, yurt dışından gemiye yedek parça beklendiği, arızanın giderilmesini müteakip en kısa sürede geminin tahliye limanına gideceği bildirildiğini, bu halde davacının iddia ettiği gibi TTK 1178.maddesi değil, TTK 1221.maddesi devreye gireceğini, davacı ...

TTK 1221.maddesinin kendisine yüklediği seçimlik hakları kullanma ödevini ifa edip etmediğine dair bir cevap vermediğini, davalı sigortalının TTK 1221 maddesinin kendisine yüklediği seçimlik hakkı kullanmayarak, zararın önlenmesi yönünde görevini ifa etmediğini, bu neden ile tazminat talep edemeyeceğini, emtianın, ... gemisindeki ana makina hasarına bağlı olarak, tamir süresi ile akabinde devam edecek seyir süresinde maruz kalacağı rutubet bağlı olarak,

değerini kaybedeceğini, bu halde poliçe ve (A) klozunda istisna kapsamında alınmış bir hal olduğunu, bu neden ile de davanın reddi gerektiğini beyanla davanın reddine, yargılama harç ve giderleri ile arabuluculuk ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Talimat yoluyla alınan 27.04.2023 tarihli muhasip bilirkişi raporunda; Davacı ...Tic. A.Ş.’ne ait ticari defterlerin ve dava dosyasının incelenmesi neticesinde; raporun II.A.2’nci bölümünde değinildiği üzere, davacı Davacı ...Tic. A.Ş.’ne, yapılan ödemelere ait banka dekontlarının rapor ekinde yer aldığı, mal bedelinin tamamının davacı tarafından 18.06.2021 tarihi itibariyle tahsil edildiği ve yasal defterlerine kaydedildiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Mahkememiz dosyasına sunulan 14.12.2023 tarihli bilirkişi raporunda. Davacı şirket tarafından, ...numaralı fatura ile 1.042.364,00 USD değerindeki emtianın Incoterms 2010 CIF teslim şekli ile ...'ye, ... numaralı fatura ile 225.120,00 USD (davacı tarafından sunulan fatura bedeli) (....

Gümrük Müdürlüğüne sunulan fatura 22.06.2021 tarihli 225.037,50 USD bedelli ... numaralıdır) değerindeki emtianın Incoterms 2010 CFR teslim şekli ile ... şirketine satıldığı ve alıcılara gönderilmek üzere ... isimli gemiye yüklenerek 15.06.2021 tarihinde...’dan ...’e, 23.06.2021 tarihinde ...’den ... limanına gitmek üzere hareket ettiği, fatura muhteviyatı emtiaların ... Tic. AŞ tarafından ... numaralı Emtia (yük) Sigorta Poliçesi ile davalı ...

AŞ’ye 11.06.2021 tarihinde sigorta ettirildiği, Poliçenin Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları ve genel şartlara göre teminat kapsamını klozun 4,5,6,7.

Md sayılı istisnalar dışında genişleten Enstitü Yük Klozları(A) şartları ve poliçede yazılı özel istisna hükümleri çerçevesinde teminat verildiği, Mali Müşavir bilirkişinin sigortalı davacı defterleri üzerinde yaptığı inceleme ve tespite göre, taşımaya konu emtiaların fatura bedellerinin davacı tarafından tahsil edildiği, emtiaların faturalarına göre teslim şeklinin ... numaralı faturada ..., ... numaralı faturada ... olarak kayıtlı olduğu,

teslim şekillerine göre Incoterms 2010 değişikliği ile emtianın gereği şekilde hazırlanarak gemiye yüklenmesi ile hasarın alıcı yükümlülüğünde olacağı, dolayısıyla davacının sigorta poliçesinden talepte bulunması için menfaatinin olmadığının tespit edildiği, geminin varma limanına gidiş süresinin tahmini olarak belirlenmesinden sonra ancak TTK 1178/5.

Md hükmünün tartışılır olacağı, gemi makine arızası ile ilgili sürecin ve gemi akıbetinin dosyada araştırılmasından sonra yüklerin kayıp sayılıp sayılamayacağı, aksi halde gecikme zararının mı olduğunun tartışılabileceği görüş ve kanaatine varılmıştır.

10.12.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda. Fatura muhteviyatı emtiaların ...Tic. AŞ tarafından 58789831 numaralı Emtia (yük) Sigorta Poliçesi ile davalı ... AŞ’ne 11.06.2021 tarihinde sigorta ettirildiği, Poliçenin Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları ve genel şartlara göre teminat kapsamını klozun 4,5,6,7.

Md sayılı istisnalar dışında genişleten Enstitü Yük Klozları(A) şartları ve poliçede yazılı özel istisna hükümleri çerçevesinde teminat verildiği, Mali Müşavir bilirkişinin sigortalı davacı defterleri üzerinde yaptığı inceleme ve tespite göre, taşımaya konu emtiaların fatura bedellerinin davacı tarafından tahsil edildiği, davaya konu edilen ...şirketine gönderilen yük faturasının CFR olarak kayıtlı olduğu,

teslim şekillerine göre ... değişikliği ile emtianın gereği şekilde hazırlanarak gemiye yüklenmesi ile hasarın alıcı yükümlülüğünde olacağı, dolayısıyla davacının sigorta poliçesinden talepte bulunması için menfaatinin olmadığının tespit edildiği, davacı tarafından kök rapora itiraz dilekçesinde, alıcı zararının bedelsiz-ikame mal gönderilerek tazmin edildiği konusundaki iddiasının, davacı şirket ile alıcı şirket arasında cari hesap ilişkisinin olması, incelenen kayıtlarda bedelsiz olarak mal gönderildiği hususunun teyit edilemediği,

kök raporda belirtilen poliçe teminatı yönünden değerlendirme yapılabilmesi için öncelikle gemi akıbetinin ve meydana gelen rizikonun dosya kapsamında belli olmadığı, ancak sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükünün sigortacıya ait olduğu. TTK 1178/5.

Md hükmünün uygulanarak yükün 60 günlük sürede teslim edilmediği dolayısıyla kayıp kabul edilmesi halinde, davacının poliçe kapsamında sigorta edilebilecek menfaatinin tespit edilemediği, taşımanın istisna ülke olarak poliçede sayılan “...” olması, yine en son gemiden istisna ülkeler arasında sayılan “...”den haber alınması dikkate alınarak her iki ülkenin de istisna ülkelerden olması nedeniyle poliçe teminatının geçerli bulunmadığı, navlun farkı ve banka işlemleri masrafının bizzat davacı beyanı ile alıcıdan tahsil edildiğinin bildirildiği,

yapılan masrafların ikame mal olarak gönderilen yüklerle ilgili olduğunun iddia edilmesi karşısında dolaylı zarar olması dikkate alınarak poliçenin 5. Sayfasında sayılan teminat kapsamında olmayan giderlerden olduğu, poliçede sigorta bedelinin %1’i oranında muafiyet hükmü olduğu, 12.674,84 USD muafiyet miktarı hesaplandığı görüş ve kanaatine varılmıştır.

Dava; Nakliyat emtia sigorta poliçesine dayalı sigorta tazminatının tahsili istemine ilişkindir. Davacı taraf iddialarında, davalı nezdinde sigortalı bulunan yüklerin ... Limanı, ...’ya taşınmak üzere 15.06.2021 tarihinde ..., ... Limanı’nda... adlı gemiye yüklendiğini, ancak aradan geçen zamana rağmen, yükün yurt dışındaki alıcıya teslim edilmediğini ve donatana/taşıyana ulaşmak mümkün olmadığını, dava tarihi itibariyle halen teslim yerine ulaşmamış olan yüklerin zayi olduğunun kabul edilmesi gerektiğini beyanla, teslim edilmeyen yük bedelinin davalı sigorta şirketinden tahsilini talep etmiştir.

Davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenen ... numaralı Emtia (YÜK) Sigorta Poliçesinde, Sigortalının davacı ...Tic. AŞ., gemi isminin ... olduğu, ... arasındaki sevkiyatın sigorta poliçesi ile 11.06.2021 tarihinden itibaren sigorta teminatı altına alındığı, “teminatın varma limanına emtianın boşaltılması ile sona ereceğinin poliçeye kayıtlandığı, görülmüştür. Sigorta şirketinin, poliçe teminatı kapsamındaki sorumluluğunun doğması rizikonun gerçekleşmesi ve sigortalının zarara uğraması koşullarının bir arada gerçekleşmesine bağlıdır.

Davacı ...

A.Ş’nin ticari defterlerinde ...’da faaliyet gösteren müşterisi ...’e ait hesap hareketlerinin muhasip bilirkişi marifetiyle incelendiğinden, davaya konu ... no.lu, 1.500,25 ton alçı içerikli, 225.037,50 USD fatura bedelinin 19.980 USD kısmının (fatura tarihinden önce) 21.03.2021 tarihinde, 99.980 USD kısmının (fatura tarihinden önce) 18.05.2021 tarihinde, 49.980 USD kısmının (fatura tarihinden önce) 01.06.2021 tarihinde, 55.100 USD kısmının fatura tarihinden sonra 18.06.2021 tarihinde ödendiği tespit edilmiş olup ödeme dekontları dosyaya sunulmuştur.

Davacı vekili tarafından, söz konusu fatura bedeli müşteri tarafından ödenmesine rağmen, teslim edilmediği iddia edilen ürünler için müşteriye 15.06.2022 tarihinde 282.150,40 USD ikame mal gönderildiği, bu şekilde davacının zarara uğradığı ileri sürülmektedir.

İkame mal konusunda dosyaya sunulan faturalar incelendiğinde, yukarıda açıklanan ... no.lu, fatura tarihinden sonra davacının müşterisi ...LTD’ye 24.12.2021 tarihinde 269.715,60 USD tutarında, 15.06.2022 tarihinde 282.150 USD tutarında, 13.11.2022 tarihinde 89.600 USD tutarında 02.02.2023 tarihinde 86.800 USD tutarlı faturalar tanzim ettiği görülmüştür.

Davacının ticari defterlerinde yapılan inceleme ile bu faturalara ilişkin kayıtlarda müşteri tarafından söz konusu faturalar için cari hesaba mahsuben ödemeler yapıldığı, 282.150 USD bedelli fatura bedelinin 229.874,8 USD kısmının tahsil edildiği, ödenmeyen kısmının ise 52.275,60 USD olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir.

Ayrıca davaya konu ... no.lu, fatura tutarı ile ikame gönderildiği ileri sürülen mal bedelinin örtüşmediği, iki bedel arasında 57.112,9 USD fark bulunduğu, ikame gönderildiği iddia edilen ürünler için tanzim edilen faturada, “ikame mal”, “bedelsiz ürün” gibi kayıtların bulunmadığı, fatura üzerinde %50 vadeli ve %50 nakit bilgilerinin yer aldığı, davaya konu ... no.lu, fatura ile ikame mal fatura tarihleri arasında bir yıl gibi uzun bir süre bulunduğu görülmüştür.

Tüm bu husular birlikte değerlendirildiğinde, davacının sonradan bedelsiz ikame mal gönderdiğine ilişkin iddiasının ispatlanamadığı değerlendirilmiştir.

Davacı ...A.Ş’nin ticari defterlerinde müşterisi ... LTD’e ait hesap hareketleri incelendiğinde, davaya konu ... no.lu, 1.500,25 ton alçı içerikli 225.037,50 USD fatura bedelinin; 19.980 USD kısmının (fatura tarihinden önce) 21.03.2021 tarihinde, 99.980 USD kısmının (fatura tarihinden önce) 18.05.2021 tarihinde, 49.980 USD kısmının (fatura tarihinden önce) 01.06.2021 tarihinde, 55.100 USD kısmının fatura tarihinden sonra 18.06.2021 tarihinde ödendiği, böylelikle tüm fatura bedelinin tahsil edildiği tespit edilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacı tarafça, sigorta poliçesine göre rizikonun gerçekleştiğini yani iddia edildiği hali ile taşıma konusu eşyanın yurt dışındaki alıcılarına teslim edilmediğini ortaya koyacak bir belge dosyaya sunulmamıştır. Davacının davaya konu ettiği tüm eşyanın fatura bedellerini (iki fatura muhteviyatı ile ilgili iki ayrı alıcıdan) tahsil ettiği, incelenen defter kayıtları ve ödeme dekonlarından tespit edilmiştir.

Dava konusu yükler ile ilgili 22.06.2021 tarihli, ... nolu, 225.037,50 USD bedelli faturada teslim şeklinin CFR, 01.06.2021 tarihli ... nolu, 1.042.364,00 USD bedelli faturada teslim şekli olarak .... kaydı yer almaktadır. ... ve ... teslim şeklinde, konu yükün gemiye tesliminden itibaren yarar ve hasar alıcıya geçmektedir. Hasarın alıcıya geçmiş olması ile ifade edilmek istenen, taşıma sırasında meydana gelen hasardan satıcının hukuken etkilenmemesi ve eğer satış bedelini tahsil etmişse, iade etmekle yükümlü olmaması; tahsil etmemişse, bu alacağını kaybetmemesidir. Bununla birlikte satış bedeli henüz ödenmemiş ise satıcının da zarar görebileceği ve sigortalanabilir menfaate sahip olduğu kabul edilmelidir.

Dava konusu olayda, gemiye yüklendikten sonra alıcısına teslim edilmediği iddia edilen eşyanın fatura bedellerinin tahsil edildiği davacı şirketin ticari defterlerindeki kayıtlar ve ödeme dekontlarından anlaşılmış olup, davacı satıcının başka şekilde zarara uğradığı hususu da ispatlanamamış olduğundan, bu doğrultuda davanın, davacının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE,

2-Peşin alınan 59.985,90 TL harçtan, karar harcı olan 615,40 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 59.370,50 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,

3- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.19/02/2025

Başkan · ¸e-imzalıdır · Üye · ¸e-imzalıdır · Üye · ¸e-imzalıdır · Katip · ¸e-imzalıdır