İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/30 K.2023/187

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı ...A.Ş.'nin Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigorta teminatı altında olan ... A.Ş. tarafından ...'de bulunan ...

Ltd. adlı firmaya 25.03.2019 tarihli, ... numaralı fatura kapsamındaki 648 adet çamaşır makinesinin 6 konteyner içinde gönderildiği; ... denizyolu ile taşımasının ...A.Ş. sorumluluğunda, ... adlı gemi ile CIF teslim şekli olarak yapıldığını, taşınan emtiaların net 43.416 kg ve brüt 45.360 kg ağırlığında olduğunu, geminin ...

Limanı'na varışı sonrasında gümrük işlemlerinin tamamlanarak konteynerlerin 29.05.2019 alıcı firmaya teslim edildiğini, Alıcı firma yetkilileri tarafından yapılan 29.05.2019 tarihinde yapılan kontrollerde 648 adet çamaşır makinesinin tamamının ambalajında hasar olduğunun tespit edildiğini ve depoda tutanak tutulduğunu, çamaşır makinelerinde hasar olmadığını, eksper incelemesi ile ambalaj hasar tutarının 5.938,37 Euro olduğunun tespit edildiğini ve davalı taşıyıcının hasardan sorumlu olduğunu, davacı tarafından sigortalısına 21.05.2020 tarihinde ödendiğini,

hasar tutarının davalıdan tahsili için başlatılan icra takibinin davalının itirazı ile durdurulduğu açıklanarak, ... 5. İcra Dairesinin... E sayılı dosyası ile 5.938,37 Euro ambalaj hasarının tahsili için 17.06.2020 tarihinde başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; CIF taşıma şekline göre, taşınan emtiaların ... Limanında yüklenmesi ile sorumluluğun alıcıya geçmesi nedeniyle aktif husumet ehliyetlerinin olmadığını, davalının taşımayı yapan ... adlı geminin sahibi, donatanı, işleteni veya acentesi olduğunu ispatlayan belge sunulmadığı için pasif husumet ehliyetlerinin olmadığını, davanın 1 yıllık zamanaşımına uğradığını, kendilerine hasar ihbarı yapılmadığını, tarafların birlikte katıldığı bir tespit yapılmadığını, hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belirsiz olduğunu, konteynerler alınırken hasar kaydı olmadığını, ekspertiz raporunun ve hasar tutarının kabul edilmediğini açıklanarak davanın reddi ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep edilmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalının milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

... 5 İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlusunun ...A.Ş. olduğu, 16/06/2020 tarihinde 5.938,37.EUROnun tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçluya 10/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 14/07/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 22/01/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından tanzim edilen 09/12/2022 tarihli raporda, Türk mahkemelerinin yetkili olduğu, Davacı tarafından sigortalısına ödemenin yapılıp yapılmadığının ispata muhtaç olduğu, Heyetimiz'de mali incelemeyi yapacak uzman bulunmadığından, Dava dışı Sigortalı hasar nedeniyle gönderilen/alıcıya bir ödemede bulunup bulunmadığı, dava dışı sigortalının malvarlığında Sigorta Şirketi'nin tazminini gerektiren bir azalma olup olmadığının anlaşılamadığı, bu sonuca bağlı olarak aktif husumet ehliyetinin değerlendirilebileceği, Davalı'nın taşıyan sıfatına haiz olduğu ve pasif husumetin bulunduğu,

Hasar bildirimin TTK'nun 1185 maddesi uyarınca, aranan 3 günlük süre içerisinde yapılmadığı gibi TTK'nun 1184.

Maddesinde öngörüldüğü şekilde hasar incelemesinin de yapılmadığı, bu durumda karine olarak taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın Davalının sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabul gerektiği, ancak bu karinelerin aksi ispat olunabileceği, dolayısıyla, ihtilaf konusu olayda ispat yükünün Davacı üzerinde olduğu,

Çamaşır makinesi emtialarının içine konulduğu karton kutuların mukavemetinin yetersiz olması nedeniyle 648 karton kutunun tamamının birleşim yerlerinden (kenarlarından) ayrıldığının ve çevreleyen plastik kuşaklar tarafından kesildiğinin anlaşıldığı ve davacının sigortalısı üretici / paketleyici ... A.Ş.'nin hasarın meydana gelmesinde asli ve %100 kusurlu olduğu.

Ambalaj yetersizliğinden dolayı, Davalı taşıyanın sorumlu olamayacağının deniz yük senedindeki açık kloz ve TTK'nun 1182/ 7 uyarınca ambalaj yetersizliği taşıyanın kusursuz sayıldığı özel hallerden birisi olarak kabul edildiği, Karton kutu hasar tutarı 5.463,19 Euro olduğu, kadr-u maruf olduğu, ...5. İcra Dairesinin ...

E sayılı dosyası ile hasar tutarının tahsili için 17.06.2020 tarihinde başlatılan icra takibinde işlenmiş faiz talep edilmediği için işlenmiş faiz hesabı yapılmadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Mahkememizce resen seçilen mali müşavir bilirkişi... tarafın tanzim edilen 29/03/2023 tarihli raporda; Dava dışı ... A.Ş.'nin satmış olduğu malların tüm bedellerini müşterisi ...'den tahsil ettiği, Hasarlı çıkan mal bedeli olan 5.398,52 Euro tutarında müşterisi ...'e mal gönderiminde bulunmadığı, ... A. Ş. tarafından hasar bedelinin %10 ilavesiz tutarı olan 5.398,52 Euro'nun Müşterisi ...'nin hesabına alacak kaydı yapıldığı, Alacak kaydı yapılan 5.398,52 Euro'nun müşteriye banka havalesiyle ödendiğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Arabuluculuk evrakları, dava dilekçesi, cevap dilekçesi , bilirkişi raporları, hasar dosyası ile dosya kapsamında bulunan tüm deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde ;

Esasa geçmeden önce davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı yönünden incelemede, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 1188/1. Maddesinde, eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkının, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşeceği; ikinci fıkrada ise, bu sürenin taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı düzenlenmiştir.

Dosyaya sunulu hasar dosyası incelendiğinde hasarlı eşyanın alıcısına 29.05.2019 tarihinde...'de teslim edildiği, 17.06.2020 tarihinde davacının icra takibine giriştiği fakat Corona virüs pandemisi kapsamında alınan tedbirlere ilişkin 25/03/2020 tarihli 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna eklenen Geçici 1. Madde ile dava açma, icra takibi başlatma, şikayet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler de dahil olmak üzere bir hakkın doğumu ve sona ermesine ilişkin tüm sürelerin durdurulmasına karar verildiği,

Cumhurbaşkanlığı kararı doğrultusunda icra takip işlemlerine ilişkin süreler 22/03/2020 tarihi ile 15/06/2020 tarihleri arasında durdurulduğundan, davacının TTK 1188 maddesi kapsamında 1 yıllık hak düşürücü süresi esasen 29/05/2020 tarihi itibarı ile sona ermiş iken, anılan Cumhurbaşkanlığı karar gereğince 22/03/2020 tarihi itibarı ile duran süre, 15/06/2020 tarihi itibarı ile işlemeye başlamış olup.

22/03/2020 tarihi ile 29/05/2020 tarihi arası duran 68 günlük sürenin 15/06/2020 tarihinden itibaren 68 gün uzayacağı , böylelikle iş bu davanın süresi içinde açıldığı anlaşılmakla davalı vekilinin hak düşürücü süre itirazının reddine karar verilmiştir.

Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar bakımından taraflar yetki sözleşmesi yapabilirlerse de, MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir.

TTK'nın 105/2 maddesi uyarınca, yabancı tacirlerin Türkiye'deki acentelerinin aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden acente, müvekkiline izafeten onun nam ve hesabına dava açabileceği gibi, müvekkiline izafeten acente aleyhine de dava açılabilir. Kanun'da açıkça, sözleşmelerde, bu hükme aykırı sonuç doğuracak şartların geçersiz olduğu hükme bağlanmıştır.

Buna göre, yabancı tacirlerin Türkiye'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak ihtilaflar yönünden dava ister izafeten acente aleyhine açılsın, isterse sözleşmenin tarafı aleyhine açılsın, bu tarz uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerine milletlerarası münhasır yetki tanındığının kabulü gerekir.

Dolayısıyla, ihtilaf konusu olayda fiili taşıyana ait ... nolu, 2.04.2019 tarihli deniz yük senedinin ...'da ve Türkiye'de acentesi ...A.Ş. aracılığıyla düzenlendiği dikkate alındığında, Türkiye'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesine istinaden düzenlenen deniz yük senedine konulan uyuşmazlığın yabancı mahkemelerde görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğundan davalının bu yöndeki yetki itirazının reddine karar verilmiştir.

Davacının sigortalısı ... A.Ş. tarafından ...'de yerleşik ... adlı firmaya 25.03.2019 tarihli, ... numaralı fatura kapsamında, satış şekli CIF olarak 648 adet (net 43.416 kg, brüt 45.360 kg) çamaşır makinesi satılmış, emtialar ... nolu konişmento tahtında ,... limanından ... deniz yolu nakliyesi ...gemisi ile yapılmıştır. Emtialar 23.03.2019 tarihinde 6 konteyner içinde gemiye yüklenmiştir. ...limanında emtiaların gümrük işlemlerinin tamamlanarak alıcı firmaya gönderilmiş ve 29.05.2019 tarihinde alıcı ... Ltd. firmasına teslim edilmiştir.

Davacının dava dışı sigortalıya ait emtiayı taşıma sırasında oluşabilecek risklere karşı 29.03.2019 tarihinde ... numaralı poliçe nakliyat sigortası altında sigortaladığı, hasarın sigorta teminatı süresi içerisinde gerçekleştiği , davacının 6.996,88 Euro hasar bedelini 21.05.2020 tarihinde sigortalıya ödediği, davaya konu emtianın satış şeklinin CİF olması sebebiyle sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunup bulunmadığı yönünden ticari defter incelemesi yapılmış buna göre hasarlanma sebebiyle sigortalının alıcı firma lehine 5398,52 euro alacak kaydı yapması sebebiyle sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu,

davacının da riziko sebebiyle hasarlanma bedelini sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 gereğince sigortalının haklarına halef olduğu ve iş davada aktif husumet ehliyetinin bulunduğunun anlaşıldığı , dosyada mevcut, fiili taşıyana ait ... nolu, 2.04.2019 tarihli deniz yük senedi tahtında fiili taşıyanın ... olduğu ve deniz yük senedinin acentesi tarafından düzenlendiği dolayısıyla, deniz yoluyla taşıma işi fiilen ... gemisi ile ... ile gerçekleştirildiği ve taşıyan sıfatına haiz olduğu ve taşıyanın acentesi sıfatı ile TTK madde 105/2 uyarınca izafeten ...

A.Ş.'ye dava açılabileceğinden davalının pasif husumet ehliyetine haiz olduğu anlaşılmıştır.

TTK madde 1178/2 uyarınca hasarın eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla davalının sorumluluğuna gidilebilecektir. Davalı taşıyanın sorumluluğu deniz taşımasıdır ve limandan limanadır. Dolayısıyla, taşıyanın sorumluluğu emtianın ... limanından ... limanında teslimi ile sona ermiştir ve emtia hasarının taşıyanın hakimiyeti sırasında meydana gelmiş olması halinde Davalı taşıyan meydana gelen hasardan sorumlu olduğu sonucuna varılacaktır.

Dosyada bilirkişilerce yapılan incelemede ve ekspertiz raporlarında; çamaşır makinelerinin karton kutular içine yerleştirildiği ve kutuların plastik kuşaklar ile sarıldığı, karton kutuların konteyner içinde, yan yana 3 sıra ve üst üste 2 sıra olacak şekilde istif edildiği ve boşluklar balonlar ile doldurularak kutular sabitlendiği fakat plastik kuşakların karton kutuları kestiği veya karton kutuların birleşim yerlerinden (kenarlarından) ayrıldığı,

çamaşır makinesi emtialarının içine konulduğu karton kutuların mukavemetinin yetersiz olması nedeniyle 648 karton kutunun tamamının birleşim yerlerinden (kenarlarından) ayrıldığı ve çevreleyen plastik kuşaklar tarafından kesildiği böylelikle hasarın ambalaj yetersizliğinden kaynaklandığı belirtilmiştir. Konteyner taşımacılığında konteynerler çoğu kez istiften sonra mühürlenerek deniz taşıyanına teslim edilir.

Konişmentoda, konteyner numarası ve konteyner içindeki emtea özellikleri belirtildikten sonra "sealed" kaydına yer verilir. Bu kayıt konteynerin mühürlenerek teslim alındığına karine oluşturur. Ancak bu kayıt yeterli değildir. Bu nedenle konişmentolarda fcl/fcl (full container load) ve "shippers load stow and count" (yükleme, istif ve sayım yükleten tarafından gerçekleştirilir) kaydına da yer verilir.

Bu durumda konteyner içi istif_yükleten tarafından yapılır ve taşıyana kapalı bir şekilde teslim edilir. Yükün konteyner özelliklerine ve yapacağı yolculuğun şartlarına uygun olan bir konteynere, uygun şartlarda istiflemek, paketlemek, ambalajlamak yükletenin sorumluluğundadır.

Yükleten tarafından gerçekleştirilen bir ihmal var ise, TTK madde 1090 uyarınca kaptan tarafından bunun saptanabilmesi olanaksızdır ve kaptanın nezaret yükümlülüğünden bahsedilemez, bu faaliyetler bir başka ifade ile yükün konteynere yerleştirilmesi, istiflenmesi ve yüklenmesi TTK nun 1178. maddesi kapsamında taşıyanın sorumluluğun da bulunmamaktadır.

Bu durumda, ihtilaf konusu olayda olduğu gibi konteyner içindeki ambalajın uğradığı hasarın, emtianın konteyner içerisine uygun ambajlanarak istiflenmediği tespit edilirse, taşıyan bu safhadan sorumlu tutulamayacaktır. Yukarıda açıklandığı üzere hasar ambalaj yetersizliğinden kaynaklandığından davalı taşıyanın bunda kusurunun bulunmaması sebebiyle taşıyan aleyhine açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır