İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/33 K.2023/195

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... AŞ.’nin sigortalısına ait ... Tic. A.Ş.'nin emtiayı taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, sigortalıya ait... emtiasının 15.08.2020 tarihli ... numaralı konşimento tahtında ...'den Türkiye'ye taşınmak üzere... isimli gemiye hasarsız ve eksiksiz bir şekilde yüklendiğini, dava konusu emtianın içinde bulunduğu sigortalıya ait emtiaların tahliye edildiğinde emtialarda ezik ve birçok hasar olduğunun tespit edildiğini, meydana gelen hasarın fark edilmesi akabinde müvekkili sigortalısı tarafından davalıya derhal hasar ihbarında bulunulduğunu, 1

numaralı davalının navlun faturası düzenlediğini ve navlun ücretini bizzat tahsil ettiğini, bu sebeple TTK madde 1138 ve Yargıtay içtihatları gereğince somut olaya konu taşımada akdi taşıyan olduğunu, 2 numaralı davalının ise iç nakliyeyi gerçekleştirdiğinden emtiaların hasarlanmasından ötürü TTK madde 1178 ve TTK madde 875 uyarınca meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu, hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen emtianın taşıma sırasında hasarlanması sebebiyle oluşan zarardan her iki davalının da taşıyan sıfatıyla müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının bulunduğunu,

müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, 6102 Sayılı TTK 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olmuş ve kanuni halef, ibraname ile de TBK madde 132 gereğince akdi halef sıfatını kazandığını, bu nedenlerle davalılar borçlular aleyhine ... 27. İcra Müdürlüğü ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, takibe davalılar borçlular tarafından itiraz edildiğini belirterek işbu itirazın iptali ile takibin devamına, davalılar borçlular aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesinde iddia edilen hususlar ve sunulan delil listesi ile eksper raporu dikkate alındığında hukuki itilafın ... taşımasına dayandırıldığını, mahkemeye sunulan belgelerden hasar

tutanağı ve hasar bildirimi dikkate alındığında hasarın iç kara taşıma safhasında gerçekleştiğinin açık ve net olduğunu, davacı tarafın kara taşıması yapan ...'i de taraf göstererek aynı zamanda CMR belgesini de mahkemeye sunduğunu, bu nedenle davanın deniz hukukunda uzman ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde devam etmesinin görev anlamında isabetsiz olduğunu, davacının davasını kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının taşıyıcıya karşı herhangi bir talep hakkı

varsa bile zaman aşımına uğradığını, davacının sunduğu bir hasar tutanağı ve hasar ihbarı Bulunmadığını, hasarın rücu edilebilmesi için nakliyeci firmanın emtiayı sigortalıya teslim ederken bir hasar tespit edilmesi durumunda nakliyecinin de imzasının bulunduğu bir hasar tutanağı düzenlenmesi gerektiğini, emtianın müvekkili ... tarafından ...

Müdürlüğü'ne ithalat işlemlerinin tamamladığı tarihin 28.09.2020 olduğunu, konteynerin 2 numaralı davalı ... tarafından 29.09.2020 tarihinde gümrüklü sahadan teslim alınarak dava dışı malın sahibi olduğu depoya ...'a kara taşıması ile taşındığını, hasar incelemesi ve dava konusu emtianın sigortaya bildiriminin 08.10.2020 tarihinde yapıldığından hasar tespiti ve eksper raporunun müvekkilinin konteyneri gümrüğe tesliminden 10 gün sonra hazırlandığını,

bu durumda TTK madde 1185 hükmü gereği 3 gün içinde yazılı olarak yapılması gereken ihbar süresine riayet edilmediği için zamanında yapılmayan ihbar nedeniyle taşıyıcı olarak müvekkili firmanın sorumlu tutulamayacağını, ilk aşamada hasarın fark edilmesinin olanaksız olduğu durumlarda emtianın nakliyeciden teslim alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde nakliyeci firmaya noter aracılığıyla ihtarname çekilmesi Gerektiğini, süresi içinde çekilen ihtarnameler de hasar tutanağı yerine geçtiğini ancak ihtarname süresi içinde çekilmez ise hasar olsa dahi nakliyeci firmanın sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini,

müvekkili firmanın imzaladığı bir hasar tutanağı veya taraflarına keşide edilmiş bir ihtarnamenin söz konusu olmadığını, eksper raporunda emtianın taşındığı konteynerde herhangi bir hasar olmadığının tespit edildiğini, konteynerde bir hasar olmamasına rağmen hasarın emtianın konteyner içerisinde yükleme, sabitleme şeklinin nakliyenin doğası gereği meydana gelebilecek sarsıntılara dayanıklı olmaması nedeniyle hasarlanmış olabileceği kanaatine varıldığını, dosya kapsamında emtianın taşındığı konteynerdeki yükleme ve sabitleme şeklinden hasarlandığına dair ispat külfetini tartışmasız karşılayan bir delil mevcut olmadığını,

konteynerin boşaltılmasından 10 gün sonra hasarlı kolileri depoda gören eksperin arada geçen süreye rağmen hasarın nedenine ulaşılabilen ve denetime açık izahat yapılamadığını, eksperin hasarın neden kaynaklandığına ilişkin sonuca varamadığından raporda nakliyenin doğası gereği denilerek ispat ve kusuru ortada bıraktığını, geçerli ve uygun bir hasar tespit tutanağı ve delilin dosyada bulunmadığını, emtianın tamamen kapalı ambalajı açıldıktan sonra ortaya çıkan durum alıcı tarafından fotoğraflanarak hasar bildiriminin yapıldığını, ekspertiz raporunun da bu fotoğraflara dayanılarak hazırlandığını, sigorta bedelinin hasara binaen ödendiğini,

hasarın nerede ve nasıl olduğuna dair bir delil bulunmadığını, müvekkilinin taşıyan olmayıp taşıma komisyoncusu olduğunu, hasar değeri olarak ödenen 20.673,65 TL'nin sorumluluk sınırı ve reel maliyeti hesaplanması gerektiğini, emtianın hasar gördüğü yönünde bir kanaate ulaşması durumunda TTK madde 1186'da ön görülen sorumluluk sınırları dahilinde taşıyıcının sorumlu olacağı gerçek zararın hesaplanması gerektiğini, zarar gören malların ...'deki işgücü maliyetleri düşünüldüğünde alıcı firmanın talep ettiği kayıp hasar bedeli olan 20.673,65 TL'nin yüksek ve fahiş olduğunu, işbu bedelin ...'deki işgücü maliyeti,

reel maliyeti dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ..Şirketi'ne usulüne uygun olarak tebligat çıkartıldığı ancak cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda taşıma esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davanın zamanaşımı süresinde açılıp açılmadığı, mahkememizin görevli bulunup bulunmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı,

hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

... 27. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine 25/12/2020 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçlulara tebliği üzerine davalı borçluların 28/12/2020 ve 26/04/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu, borca itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği ve eldeki davanın da 24/01/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereği yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Metalurji Mühendis..., Uzakyol Kaptanı..., Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 24/02/2023 havale tarihli raporda özetle; davacının aktif, davalıların ise pasif husumet ehliyetlerini haiz oldukları, ne TTK madde 1184 anlamında bir incelemenin ne de madde 1185 anlamında hasar ihbarının yapıldığı,

dosyada mevcut 29.09.2020 tarihli tutanak sebebiyle taraflar arasındaki uyuşmazlığa TTK madde 1184 ve özellikle madde 1185 hükmünün daha doğru ifade ile söz konusu hükümde yer alan ve taşıyan lehine doğan karinenin uygulanmasının mümkün olamayacağı, dava konusu hasarın ...numaralı konteyner içerisindeki ...emtiasının uygun bir teknikle sabitlenmemesi nedeniyle oluştuğu, TTK madde 1179/1 hükmünde yer alan ifade ile taşıyan veya adamlarının kastından veya ihmalinden doğmayan sebeplerden ileri geldiği,

davaya konu hasardan davalıların sorumlu tutulamayacağı, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise 20.673,65 TL olarak hesaplanan hasar tutarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğu belirtilmiştir.

Davalı ... vekili tarafından görev itirazı ile zamanaşımı itirazı ileri sürülmüş olmakla öncelikle bu itirazların değerlendirilmesi gerekmiştir.

Davalı vekili her ne kadar hasarın iç kara taşıması esnasında meydana geldiğinden, kara nakliyeci firmanın da davalı olarak gösterilmesinden ve dosyaya CMR belgesi sunulduğundan bahisle mahkememiz görevine ilişkin itiraz ileri sürülmüşse de; davaya konu taşımanın deniz taşıması sonrası iç kara nakliyesini de kapsayan bir multimodal taşıma olduğu, hasarın taşımanın deniz ayağında meydana gelip gelmediği noktasında değerlendirmenin TTK 5 maddesi gereğince mahkememiz tarafından yapılması gerektiği dikkate alınarak mahkememiz görevine dair itirazın reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava konusu talep taşıma sırasında meydana gelen hasara dayalı olarak ödenen sigorta tazminatının rücuen tahsili istemine ilişkin olup, uyumazlık bakımından TTK 1188 maddesi gereği 1 yıllık hak düşürücü sürenin dikkate alınması gerekmektedir.

TTK 1188 maddesi gereği 1 yıllık hak düşürücü süre taşıyanın eşyayı teslim ettiği tarihten hesaplanacak olup, dava konusu emtiaların 29/09/2020 tarihinde dava dışı sigortalıya teslim edildiği, davaya konu icra takibine ise 25/12/2020 başlandığı dikkate alındığında, TTK 1188 maddesi gereği davalı vekilinin süre yönünden itirazının da reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir.

Dosyada bulunan ... poliçe numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Tic. AŞ tarafından FOB teslim şartı ile ... den ithal edilen PVC Folyo emtiasının ... den..'ye gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Tic.

AŞ firmasının konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, davaya konu edilen ... numaralı konteynerin içerisinde bulunan 32 rulo PVC Folyo emtiasının hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan 03/11/2021 tarihli Garanti Bankası ödeme belgesine göre 20.673,65 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ...Tic.

AŞ firmasına ödendiği anlaşılmakla; davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince ve temlik alan olarak halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde, dava konusu emtiların ... gemisi ile... Limanı'ndan ...Limanı'na taşımasının dava dışı ... firması tarafından yapıldığı ancak konşimentoda da varış için taşıyan bilgileri kısmında davalılardan ... firmasının unvanının bulunduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte dosyaya cep edilen Gümrük Müdürlüğü kayıtlarına göre taşımanın ... numaralı konşimento tahtında dava dışı ... tarafından yapıldığı görülmüştür.

Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ve Gümrük Müdürlüğü müzekkere cevabı ile de dosyaya kazandırılan 24/09/2020 tarihli 2.248,00 USD bedelli Navlun Bedeli açıklamalı faturanın isedavalı ...tarafından dava dışı sigortalı ...Tic. AŞ adına düzenlendiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda davalı ... firmasının pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı noktasında yapılan değerlendirme ile davalı vekilinin kendisinin taşıma işleri komisyoncusu olduğuna dair açık beyanı da gözetilerek TTK 921 maddesi gereğince navlun faturasını düzenleyen davalı ... firmasının taşıyan olarak pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Davalılardan ... firması tarafından dava dışı sigortalı adına düzenlenen 28/09/2020 tarihli Nakliye Hizmeti açıklamalı 1.250,90 TL bedelli fatura dikkate alındığında ise bu davalının deniz taşıma ayağı sonrası kara nakliye işini üstlendiği ve bu hali ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamada, dava konusu konu emtiaların yer aldığı 2 adet konteynerin ...

Gümrük Müdürlüğü tarafından 28.09.2020 tarihinde ithalat İşlemlerinin tamamlanması sonrasında sigortalı firmaya sevk edildiği ve ... numaralı konteynerin 29/09/2020 tarihinde 2 nolu davalı kara nakliyecisi ... Ltd.

Şti. tarafından dava dışı sigortalının ...’da yerleşik tesislerine teslim edilmesi sonrasında Yapıla kontrollerde konteyner içerisindeki 2 palet muhteviyatı 32 rulonun devrilerek hasarlandığının görülmesi üzerine araç sürücüsü ile alıcı firma yetkilisi tarafından bir tutanak düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu hali ile davalılardar ...firması bakımından TTK 1185 maddesi gereği hasar ihbarının usule uygun olarak yapılmış olduğu kabul edilmiş ve bu davalı bakımından, hasarın kendi sorumluluk sahası içerisinde meydana gelmediğini ispat yükünün davalı üzerinde olduğu kabul edilmiştir. Öte yandan davalılardan ...bakımından ise TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmamış olduğu kabul edilmiştir.

İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalı ... firmasının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.

Dosyada bulunan ve davacı sigorta şirketi tarafından ... firmasına yaptırıldığı anlaşılan 15/10/2020 tarihli ... rapor numaralı Ekspertiz raporuna göre; davaya konu edilen ve hasar gördüğü belirtilen pvc folyo emtiasının ...nakliyesinin ... ve ... numaralı konteynerler içerisinde yapıldığı, bu konteynerlerin 28/09/2020 tarihinde ithalat işlemlerinin ...

Gümrük Müdürlüğünde tamamlandığı, hasarlı emtiaların bulunduğu ... numaralı konteynerin 29/09/2020 tarihinide davalılardan ... firması tarfından dava dışı sigortalı ... adresine teslimi sonrasında konteyner içerisindeki 32 rulonun devrilerek hasarlandığının tespit edilerek yukarıda açıklanan tutanağın düzenlendiği, tutanakta konteynedre hasar bulunmadığının belintildiği, sigortalı firma tarafından ertesi gün durumun sigorta şirketine ihbarı üzerine 08/10/2020 tarihinde ekspertiz inicelemesi yapıldığı,

tahliye esnasında çekilen fotoğraflar üzerinde yapılan incelemede konteyner içerisinde emtiların sabitlenmesi için herhangi bir lashing yapılmadığı, paletler arasında bulunan boşlukları hava yastıkları vs ile doldurulmadığı, paletlerin de bu boşluklara hareket ederek kaydığı, kartonların devrilerek yırtıldığı ve dava konusu hasarların oluştuğu açıklanmıştır.

Bununla birlikte dava konusu emtiaların taşındığı ... numaralı konteyner üzerinde eksper tarafından bir inceleme yapılmadığı ayrıca dosyaya ... numaralı konteynere ilişkin olarak yükleme veya tahliye limanlarında yetkililer tarafından düzenlenen bir konteyner hasar tutanağı da sunulmamıştır.

Davacı delilleri arasında dosyaya ibraz edilen ekspertiz raporunda dahi konteyner içerisine istiflemenin uygun yapılmamış olduğu kayıtlıdır.

Buna göre dosyada düzenlenen bilirkişi raporunda da açıklandığı hali ile davaya konu hasarın esas nedeninin yükleme sonrasında yükün konteyner içerisinde kaymasını, devrilmesini önlemek için Güney Kore’de bulunan gönderici firma tarafından yapılması gereken lashing ve sabitleme işlemlerinin yapılmaması ile ...emtiasının içerisinde bulunduğu karton kolilerin kaymasını/devrilmesini önlemek için gerekli tedbirlerin alınmaması olduğu mahkemece de kabul edilmiştir.

Bu kapsamda davalılardan ...organizasyon bakımından davalı kusur ve sorumluluğunun ispatlanamadığı kabul olunmuştur.

Diğer davalı bakımından ise taşımaya konu konişmentolardaki "..." kaydı gereği yüklerin yükletenin sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı ve mühürlendiği, taşıyıcı/taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, varma yerinde yapılan kontrollerde konteynerin ve mühürlerinin sağlam olduğunun ve hasarın istif hatasından kaynaklandığının tespiti karşısında hasarın, davalıların sorumluluk alanı içerisinde meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak neticede davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır