İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/356 K.2023/471

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... numaralı Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalanan ... ... San. ve Tic. Ltd.

Şti’ye ait gübre cinsi emtianın Türkiye’den Mısır'a nakliyesi işinin davalı tarafından üstlenilildiğini, söz konusu emtiaların ... nolu konşimento tahtında ... gemisi ile Türkiye’den Mısır'a taşındığını, taşıma konusu emtianın alıcı firma yetkilileri tarafından teslim alınması sırasında emtianın yüklü olduğu ... nolu konteynerin kapakları açılarak yapılan kontrollerde emtia kolilerinin bir kısmında ıslaklık tespit edildiğini, taşıma sürecinde ve sorumluluğu altında meydana geldiği sabit olan hasardan davalı taşıyıcının sorumlu olduğunu,

fatura ve yapılan tespitler gereğince 32.423,25 TL sigortalı zararının müvekkili şirket tarafından tazmin edildiğini, TTK. ve poliçe hükümleri gereğince sigortalısının haklarını devralan müvekkilinin TTK. ilgili hükümleri gereğince davalıya rücu hakkı doğduğunu, davalı borçlunun vaki itirazları üzerine duran icra takibine devam edilebilmesi için itirazın iptali talebi ile işbu davayı açmak zaruriyeti doğduğunu, ticari dava şartı olan arabuluculuk prosedürü tamamlandığını, arabuluculuk son tutanak aslının ekte sunulduğunu, icra takibine konu tutara sigortalıya yapılan ödeme tarihinden takip tarihine kadar işlemiş faizin de dahil olduğunu,

mahkeme tarafından ödeme tarihinden itibaren faiz taleplerinin kabul görmeme ihtimaline binaen asıl alacak üzerinden takibin devamına karar verilmesini talep ettiklerini, davalının kötü niyetli olarak itiraz ettiğini belirterek borçlunun takibe, borca, faize ve fer’ilerine dair itirazının kısman iptali ile icra takibinin 32.423,25 TL üzerinden devamına, esas alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının hüküm altına alınmasına, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin de davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın tebligat yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davacı delillerinin tamamen sunulması ile tarafımıza tebliğ edilmesinin yasa gereği olduğunu, davacı sigorta şirketinin doğru halefiyet hakkını elde etmiş olduğunu ispat etmesi gerektiğini, CIF satış sebebi ile hasarın yanlış tarafa (satıcıya) ödediğini, konteynerlerin yükleyici tarafından paketlendiğini, tertiplendiğini ve istiflendiğini, bu konuda taşıyanlara kusur yükletilemeyeceğini, iddia konusu hasarın konteyner gemiden hasarsız ve tutanak olmadan indirildikten 18 gün sonra ve kara nakliyesi sonunda alıcı deposunda tespit edildiğini,

konteynerin hiçbir hasar olmaksızın alıcıya teslim edildiğini, hasarın sigorta poliçesi teminatı harici olduğunu, taşıyanların sorumluluğunun yüklerin Alexandira Limanı’nda tahliyesi ile son bulduğunu, yüklerin 08.11.2021 tarihinde Alexandria Limanı'na vardığını, 16 gün limanda bekletilmesi üzerine kara nakliyesinin de gerçekleştirilmesinden sonra iddia konusu hasarın alıcı tesisinde tespit edildiğini, kara nakliyesinin müvekkili tarafından gerçekleştirilmemiş olduğunu, müvekkilinin yalnızca deniz taşıması safhasında taşıma işleri komisyoncusu olarak görev yaptığını,

konşimentodan da anlaşılacağı üzere müvekkilinin deniz taşıması ile sınırlı olmak üzere hizmet verdiğini, konteynerlerin 14.11.2021 tarihinde ...

Limanı'nda Mısır Tarım Bakanlığı ve gümrük yetkilileri tarafından yurda giriş işlemleri için açıldığını ve tekrar kapatıldığını, davacı tarafından sunulan ekspertiz raporunda 14.11.2021 tarihinde yetkililer tarafından açılan konteynerde ve konteyner içerisindeki yüklerde herhangi bir hasar tespit edilemediğinin yazdığını, davacı tarafından konteynerin deniz taşıması safhasında ıslanmış olduğu varsayımını ya da iddiasını destekleyici herhangi bir delil ibraz edilmediğini, müvekkili şirkete yapılan bir hasar ihbarı bulunmadığını, dava tutarı ve taleplerin fahiş olduğunu,

davacının doğru halefiyet hakkını elde edememiş olması sebebiyle davanın husumet yokluğundan reddine, iddia konusu hasar sebebiyle müvekkili şirkete atfı kabil bir kusur ve ihmal olmaması sebebiyle fahiş ve kadri marufunda bulunmayan, fahiş faiz talebini havi davanın esastan reddine, kötü niyetle yapılan icra takibi neticesinde davacının alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile taraflarına takdir olunacak vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın konusunun; davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 30/05/2022 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 16/06/2022 tarihinde tebliği üzerine borçlunun 20/06/2022 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu eldeki davanın ise 25/08/2022 tarihinde İİK 67 maddesi ereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Ziraat Mühendisi ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 24/08/2023 havale tarihli raporda özetle; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunduğu ve geçerli bir sigorta sözleşmesi tahtında tazminat ödemesi yapıldığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunmadığı, hasarın davalının sorumluluğunun konteynerin tahliye edilmesiyle sona erdiği aşamadan sonra liman sahasında konteyner kapaklarının kontrol işlemleri için yetkililer tarafından açılması ve iyi kapatılamaması nedeniyle meydana gelmiş olduğu,

hasar yük davalı taşıyanın hakimiyetindeyken meydana gelmediğinden davalının sorumlu tutulamayacağı, hasarın bedelinin 3.168,00 USD karşılığı 32.423,25 TL ve kadri marufunda olduğu belirtilmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan .../0 yenileme numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Sözleşmesi'ne göre sigortalı olarak görünen dava dışı sigortalı ... ... Ltd. Şti tarafından Mısıra CIF satış ile ihrac edilen gübre emtiasının ...

A isimli gemi ile İzmir Limanından Mısır'a taşınması esnasında uğraması muhtemel risklerin sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... ... Ltd. Şti firmasının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 31/01/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 32.423,25 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... ... Tic. Ltd. Şti firmasına ödendiği anlaşılmıştır.

Dava konusu emtia satım şekli CIF olmakla bilirkişi raporunda da açıklandığı hali ile, bu satıl şekli gereğince yükün gemiye yüklenmesi ile birlikte hasara katlanma edimi dava dışı alıcıya geçmiş olup, bu hususta dava dışı sigortalının sigortalanabilir bir menfaati olup olmadığı dolayısıyla davacının aktif husumet ehliyetini halefiyet yolu ile kazanıp kazanamadığı hususunda davacı vekilinin talebi doğrultusunda dava dışı sigortalı ... ... Ltd.

Şti ne müzekkere yazılmış olup; gelen yazı cevabına göre alıcının onayıyla 3.168 Usd hasar miktarının (ödeme tarihindeki kur karşılığı 32.423,25 TL) iki farklı ihracatın navlun rakamı

üzerinden düşüldüğü, ilk mahsuplaşmanın ... nolu 11.02.2022 tarihli fatura üzerinden

1.918 Usd, ikinci mahsuplaşmanın ise ... nolu 17.06.2022 tarihli fatura üzerinden 1.250

Usd olarak yapıldığı bildirilmiş ve yazı ekine mahsuplaşma yapılan faturaların da eklendiği görülmüştür. Bu kapsamda dava dışı sigortalının sigortalanan emtia bakımından sigorta teminatı altına alınabilir bir menfaatinin bulunduğu bu haliyle de davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentoda taşıyan olarak dava dışı ...firmasının kayıtlı bulunduğu anlaşılmıştır. Ancak davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen 05/11/2021 tarihli dava dışı sigortalı adına davalı tarafından düzenlenen navlun faturası dikkate alındığından, TTK 921 maddesi gereğince, davalının taşıyan sıfatı ve pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya ibraz edilen 25/01/2022 tarihli Nakliyat Hasarı Ekspertiz Raporunda; ... isimli geminin 08/11/2021 tarihinde Mısır Alexandria Limanına ulayarak dava konusu konteynerin tahliye edildiği, 14/11/2021 tarihinde Mısır Tarım Bakanlığı yetkilileri ile gümrük yetkilileri nezaretinde konteynerin açılması sonrası yapılan kontrollerde herhangi bir hasar tespiti yapılmadığı, konteyner kapakları kapatılarak konteynerin 26/11/2021 tarihinde dava dışı alıcı firmanın deposuna karayolu ile sevk edildiği,

dava dışı alıcı deposunda yapılan kontrollerde ise paletlerin alt sıralarında bulunan emtianın ıslanmak sureti ile hasarlandığı tespitinin yapıldığı, söz konusu ıslanma hasarının konteyner gümrük işlemlerinin tamamlanması ve analiz sonuçlarının alınması için Alexandria Limanında beklediği 14/11/2021 ile 26/11/2021 tarihleri arasında bölgede yaşanan yoğun yağış esnasında iyi kapatılmayan konteyner kapaklarından su girmesi neticesinde oluştuğu yönünde kanaat bildirildiği anlaşılmıştır.

TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir.

Dosya kapsamında emtianın dava dışı alıcıya 26/11/2021 tarihinde teslim edildiği, sigorta şirketine ekspertiz talebinin 29/11/2021 tarihinde iletildiği anlaşılmakla birlikte davalıya hasarın ihbar edildiğine ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır. Bu nedenle davalı taşıyana TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmamış olduğu kabul edilmiştir.

İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalıların sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.

Dosyada bulunan ekspertiz raporunda ve dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda hasarın deniz taşıması esnasında hasarlanmadığı, Mısır Tarım Bakanlığı yetkilileri ile gümrük yetkilileri nezaretinde yapılan inceleme ile sabit olup, hasarın dava konusu yükün bulunduğu konteynerin gümrük işlemlerinin tamamlanması ve analiz sonuçlarının alınması için Alexandria Limanında beklediği 14/11/2021 ile 26/11/2021 tarihleri arasında bölgede yaşanan yoğun yağış esnasında iyi kapatılmayan konteyner kapaklarından su girmesi neticesinde oluştuğu mahkemece kabul edilmiştir.

Bu kapsamda, davacı vekili tarafından 28/09/2023 tarihli beyan dilekçesi ile, konşimentoda bulunan teslimat için başvurulacak kısmında davalının Mısır acentesi unvanı bulunduğundan bahisle davalının sorumluluğunun devam ettiği belirtilmişse de , yine konşimentoya göre davalı sorumluluğunun konteynerin gemiden tahliyesi ile son bulduğu kaydı gereğince, hasarı bakımından davalının sorumluluğunun konteynerin gemiden tahliyesi ile son bulduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dava konusu konteyner muhteviyatı emtianın, Mısır Tarım Bakanlığı yetkilileri ile gümrük yetkilileri nezaretinde yapılan incelemeneticesinde deniz taşıması sonrasında hasarsız olarak gemiden tahliye edildiği sabit olmakla, ayrıca ıslanmanın deniz suyundan kaynaklandığına ilişkin de dosyaya bir delil sunulmadığındar hasarın, davalının sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair davacı yanca yasa hükmü gereği oluşan karinenin iksi ispat edilemediğinden, davalının sorumluluğu hususunda mahkemede kanaat uyanmamıştır.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır