İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/527 K.2024/526

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile dava dışı sigortalı ... Müdürlüğü arasında 22.06.2021 tarihli ve ... numaralı Emtia Nakli (Abonman Sözleşmesine Bağlı) sigorta poliçesi aktedildiğini, dava dışı sigortalının satışını gerçekleştirdiği emtianın davalı taşıyan ...

A.Ş. tarafından taşınması sırasında emtiada hasar meydana geldiğini, dava dışı sigortalısı tarafından 16.06.2021 tarih ve ... seri numaralı fatura ile ... satış sekli ile net 3.999,6 ton, brüt 4.009,599 ton ... emtiası satıldığını, ... emtiasının 1,200 kg'lık 3333 adet ... içerisinde ambalajlanmış olup emtianın denizyolu ile Bandırma'dan Çin'in Qingdao Limanı'na nakliyesi için ...

Ltd. firması ile anlaşıldığı; bu firma tarafından da ... gemisinin görevlendirildiğini, ürünler 3 numaralı konşimento kapsamında söz konusu gemiye 19.06.2021 tarihinde " ... " olarak yüklendiğini, emtianın alıcıya teslim edilmesini müteakip alıcı tarafından görevlendirilen ... Ltd. isimli gözetim firması tarafından 07.08.2021 tarihinde yapılan incelemelerde.

3 numaralı konşimento kapsamında yer alan toplam 3333 big bag'den 32 adedinin sevkiyat esnasında ıslanarak, nemlenerek big bag içerisine yabancı cisim girerek kirlenmesi sureti ile hasarlanmış olduğu tespit edildiğini, ilgili hasar doğrultusunda müvekkili ...

A.S. tarafından sigortalısına 2.004,92 USD hasar tazminatı ödendiğini, dosyaya sunmuş oldukları eksper raporunda meydana gelen hasara ilişkin olarak kirlenmek suretiyle özelliğini ve satış kabiliyetini yitirmiş emtia ... isimli gemiye ... tam ve hasarsız olarak teslim edilen emtianin gemiden boşaltılması esnasında emtianın paketlenmiş olduğu big baglerin yırtılması ve sevkiyat esnasında ıslanarak,

nemlenerek big bag içerisine yabancı cisim girerek kirlenmesi sureti ile hasarlanmış olduğunu ve meydana gelen hasardan nakliyecinin sorumlu olduğu kanaatine varıldığını, taşıma sırasında meydana gelen hasardan davalı yanın alt taşıyan ile birlikte ortaya çıkan hasardan sorumlu olduklarını, dava konusu hasara ilişkin olarak,

... sayılı hasar dosyası açıldığı ve müvekkili sigorta şirketince, eksper raporuyla belirlenen toplam 2.004,92 USD tutarında hasar tazminatı ödemesi yapıldığını, işbu ödemeye bağlı olarak TTK m. 1472 uyarınca halefiyet haklarının doğduğunu, belirtilen sebeplerden dolayı davalıların menkul ve gayrimenkulleri ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise ihtiyati tedbir kararı verilmesini, ...

İcra Müdürlüğü 2022/... E. sayılı dosyasına vaki itirazın 2.004,92 USD alacak açısından iptali ile takibin 02.11.2021 tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek devlet bankalarının o yabancı para birimi için bir yıllık mevduata uyguladığı en yüksek orandaki faizi ile birlikte devamına, davalıların en az %20 icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; işbu davanın müvekkili Şirket'e yöneltilmesinin, taraf sıfatını haiz olmaması nedeniyle mümkün olmadığın, dava dışı ... tarafından Çin'de yerleşik durumda bulunan ... ... Ltd. Firması'na satılan ve bu itibarla Bandırma'dan Çin'in ... Limanı'na yapılan taşımaya konu olan emtialarına bahse konu taşıma işlemi için " ...

LTD." şirketiyle anlaşma yapıldığını ve bu firma tarafından da ilgili taşıma işlemi için ... gemisinin görevlendirildiğini, dolayısıyla emtianın hangi aşamada zarara uğramış olduğundan bağımsız olarak müvekkili şirket'in söz konusu emtia taşıma işlemine hiçbir aşamada dahil olmadığını, bu durumda hiçbir suretle kendisine sorumluluk atfedilemeyeceği halde aleyhine başlatılmış olan takibin haksız ve kötü niyetli olduğunu, taşımaya konu emtiaların yüklenmesinden teslimine kadar olan sürece ilişkin dosyaya sunulan bilgi,

her türlü belge ve yazışmaların Sayın Mahkeme'ce dikkate alınarak incelenmesi halinde müvekkili şirkete ait taşmayı gerçekleştirdiğine ve bu suretle taşmadan kaynaklanan hasarlarda sorumluluk sahibi olacağına ilişkin bilgi ve belge bulunmadığının görüleceğini, davacı şirketin rücu hakkının mevcut olduğunun kesinlikle kabulü anlamına gelmemekle beraber;

davacının bahse konu taleplerini müvekkili şirket'e karşı ileri sürebileceği varsayımında dahi işbu taleplerin zamanaşımına uğramış olması münasebetiyle huzurdaki davanın reddedilmesini gerektiğini, kesinlikle işbu davanın kabulü manasına gelmemekle birlikte, davaya konu emtianın taşınması ve tahliyesi sırasında müvekkil şirket'in herhangi bir kusurunun olmadığını, bu doğrultuda, davacı tarafından emtiada oluşan hasarın taşıma sırasında mı yoksa tahliye sırasında mı oluştuğu hususu ispat edilemediği gibi, 16.09.2021 tarihli Ekspertiz Raporu'nda da bu husus ispata elverişli bir vasıtayla tespit edilemediğini,

fiili taşıyıcı olan ... gemisine ait SOF (Statement of fact) belgesi ve NOR (notice of readiness) düzenlendiğini, SOF belgesi bir geminin yükünü boşaltmaya veya limandan yük almaya müsait olduğunu belgeleyen, kaptan tarafından hazırlanıp yük ile ilgili tüm muhataplara gönderilen ihbarname olup NOR belgesinin de gemi hazırlık mektubu olduğunu, dosyada mevcut her iki belgeden de görüleceği üzere tahliyede kaptanın hasarla ilgili bir notunun bulunmadığını,

davacı tarafın dava dilekçesi ile emtianin kirlenme/ıslanma sebebiyle hasar tazmin talebinde bulunmuştur ancak ekspertiz raporuna göre kirlenme hasarı rücu imkânı olmayan hasar olarak belirtilmiş olup işbu davanın reddi gerektiğini,;

taşınmak için alınan emtianin üzerinde taşıyıcıyı yönlendirmesi gereken işaret veya numaraların mevcut olup olmadığı hususunun da araştırılması gerektiğini, dolayısıyla yükün olağan bir taşıma işlemi sırasındaki manevra ve sarsıntılarla dahi hasara uğrayabileceğini, bu hakikat gereğince gönderici firma tarafından ekstra ambalajlama yapılmasının gerektiğini, davacı tarafından belirtilmeyen durumlar, alınmayan önlemler ve yerine getirilmeyen yasal yükümlülükler sonucunda meydana gelen hasarda müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını, davacının iddia etmiş olduğu kusur,

hasar ve zarar unsurlarındaki illiyet bağının gönderenin ihmalkarlığı neticesinde kesildiğini, davacının, emtianın hasarlı olduğunun tespiti için hak düşürücü süre içerisinde usulüne uygun bir ihbarda bulunduğunu ispat etmekle mükellef olduğunu, davacının sigortalısına yapmış olduğu ödemenin poliçe kapsamında olup olmadığını ve hatır ödemesi niteliğinde olup olmadığı hususlarının araştırılması gerektiğini, dosyada mübrez "ekspertiz raporu" tek taraflı şekilde hazırlatılan ve objektif olması beklenemeyecek bir rapor olduğunu, ihtilafa konu duruma ilişkin ortak survey raporu tutulmadığını,

uyuşmazlık konusu emtianın taşıma esnasında hasara uğradığının kabulü halinde dahi bu hasardan sorumlu tutulması gerekenin fiili taşımayı gerçekleştiren şirket olduğunu ve müvekkili şirket ile emtiada meydana gelen hasar arasında herhangi bir bağlantının kurulamayacağını, davacı tarafından takip konusu edilen tutardan müvekkili şirket'in sorumlu olmadığını ve belirtilen diğer nedenlerden dolayı, davanın müvekkili şirket yönünden taraf sıfatı bulunmadığı için husumet yokluğundan reddine, müvekkili şirket hakkında açılmış olan işbu itirazın iptali davasının tüm talepler yönünden reddine,

davacı tarafın işbu itirazın iptali davasında haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın konusunun, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... A.Ş. borçlusun ... Tic. A.Ş. olduğu, 27/07/2022 tarihinde 2.136,96.USD'nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 02/08/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 03/08/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 20/12/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ... tarafından tanzim edilen 01/04/2024 tarihli raporda; Hasarın teknik açıdan sebebi, emtianın yükleme limanında uygun istifleme ve yükleme yapılmamasından kaynaklı olduğu, Toplam hasar miktarının 2.004,92 USD olduğu, Davacının aktif, davalının pasif husumet ehliyetlerini haiz olduğu, Dosya münderecatında yer alan bilgilerden talep edilen hasarın taşıma sırasında meydana gelmiş olduğunun tespit edildiği ve bu sebeple ayrıca bir hasar ihbarına gerek kalmadığı, Hasar, yükün çıkış noktasından varış noktasına kadar olan deniz taşıması sırasında ve eşya davalı taşıyanın hakimiyeti altında iken meydana gelmiş olduğundan davalının TTK m. 1178 vd. hükümleri uyarınca söz konusu hasardan sorumlu olacağına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Davadışı sigortalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için Ankara 1 Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişi İlker Kutucu tarafından tanzim edilen 21/10/2024 tarihli raporda. Dava dışı ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü' nün dava konusu emtiadaki ihraç bedelinin tamamının tahsil edildiği, Davacı tarafından sigorta tazminat bedelinin dava dışı ... İşletmeleri Genel Müdürlüğünün, ...

Limited unvanlı şirketinin banka hesabına 2.004,92 $ olarak gönderildiği, Dava dışı ... Müdürlüğünce ihraç edilen ürün ile ilgili başkaca herhangi bir ikame ürün gönderimi ve mahsuplaşma işleminin bulunmadığı, Dava dışı ...

Genel Müdürlüğünün 16.06.2021 Tarih ve ... seri numaralı fatura ve ... numaralı Gümrük beyannamesi ile ihraç edilen ( ... ) net 3999,6 ton ... ürününe ait satış bedelinin tamamının ( 1.319.868,00 $ / 11.404.319,46 TL) 10.08.2021 Tarih ve ... seri numaralı döviz alım belgesi ile tahsil edildiği göz önüne alındığında davaya konu emtia bakımından dava dışı sigortalının herhangi bir zararının oluşmadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Müdürlüğü tarafından CIF teslim şartı ile ihrac edilenöğütülmüş kolemanit emtiasının, ...

Limanı'ndan ... 'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı... 'nün konşimentoda gönderen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 22/10/2021 tarihli ödeme dekontuna göre 2.004,92 USD hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... 'ne ödendiği anlaşılmıştır.

Davaya konu emtia satım şekli CIF olmakla CIF satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmektedir.

Bu kapsamda, dava dışı sigortalının hasar bakımından sigortalanabilir menfaati bulunup bulunmadığının tespiti için, dava dışı sigortalı ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, düzenlenen bilirkişi raporunda dava konusu emtia satım bedelinin tamamının tahsil edildiği ancak hasar nedeni ile davacı tarafından sigortalıya ödenen 2.004,92 USD nin dava dışı alıcı ... ...

Limited firması hesabına gönderildiği anlaşılmakla, dava dışı sigortalı tarafından dava konusu hasar nedeni ile tahsil edilen sigorta tazminatının dava dışı alıcıya ödendiği anlaşılmakla, sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunduğu, bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince ve dosyada bulunan ibraname ve temlikname hükümleri uyarınca halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan 19/06/2021 tarihli 3 numaralı ı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentonun, taşımada kullanılan ... isimli geminin kaptanı adına acentesi sıfatı ile ... LTD tarafından imzalandığı ve dava dışı sigortalı adına davalı tarafından 23/06/2021 tarihli 1.916.903,82 USD bedelli navlun faturasının düzenlendiği ve navlun faturası üzerinde bulunan bilgiler ile taşımaya konu konşimento bilgilerinin birbiri ile uyumlu olduğu da görülmekle, davalının TTK 921 maddeleri gereğince taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. İ

Davalı vekilince TTK855 maddesi gereği hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazı ileri sürülmüş olup, bu hususun esasa geçmeden evvel incelenmesi gerekmiştir. Davaya konu uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken TTK 1188 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer.

Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Uyuşmazlığa konu olayda, dosyada mübrez survey ve ekspertiz raporlarına göre hasarın 07/08/2021 tarihinde, emtianın dava dışı alıcıya teslimi ile tespit edildiği anlaşılmakla, bu durumda icra takibinin başladığı, 27/07/2022 tarihinde TTK 118 maddesinde öngörülen 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçmemiş olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin aksi yöndeki itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dosyada bulunan 16/09/2021 tarihli ... firması tarafından düzenlenen ekspertiz raporunda; davaya konu ürünlerin ... isimli gemiye 19/06/2021 tarihinde " ... " olarak yüklendiği, emtianın alıcıya teslimine müteakip alıcı tarafından görevlendirilen gözetim firması tarafından 07/08/2021 tarihinde yapılan incelemelerde 3 numaralı konşimento kapsamında yer alan 3333 big bagden 32 adedinin yırtılmak sureti ile hasarlandığı ve bigbaglerin içinden bir miktar ürünün dökülmek sureti ile eksildiğinin tespit edildiği bunun dışında alıcı tarafından sigorta şirketine yapılan başvuruda ayrıca 7 adet bigbag ambalajın içerisindeki toplam 8.4 ton imtianın

kirlenerek satış kabiliyetini yitirdiğinin belirtildiği, , alıcı tarafından nakliye firmasına gönderilen 20/08/2021 tarihli protesto mektubu ile hasar hakkında bilgi verildiği belirtilerek gözetim raporunda yalnızca eksiklikten bahsedildiği kirlenmeden bahsedilmediği nedeni ile nihai olarak rücu edilebilecek hasar miktarının 2.004,92 USD olduğunun açıklandığı anlaşılmıştır.

Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4).

Uyuşmazlığa konu olayda ise pasarın emtiların alıcıya teslimi ile düzenlenen 07/08/2021 tarihli gözetim raporu ile tespit edildiği ancak taşıyana gönderilen protesto mektubunun ise 20/08/2020 tarihli olduğu dikkate alındığında, bu hali ile hasarın davalı taşıyana TTK gereği usule uygun olarak ihbar edilmediği kabul edilmiştir.

İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.

Dosyada bulunan konşimento üzerinde bulunan " ... " kaydı nedeni ile davaya konu emtianın taşımada kullanılan gemiye hasarsız yüklendiğinin kabul edilmesi gerektiği bilirkişilerce açıklanmış olup, mahkemece de bu görüş benimsenmiştir. Bu kapsamda davacı tarafından eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği husususun ispat edildiği kabul edilmiştir.

Emtianın taşıma sonrasında tahliyesinin gözetim firması nezaretinde yapıldığı ve bu gözetim firmasınca tahliye esnasında emtianın bulunduğu paketlerin yırtılması nedeni ile dökülerek eksildiğinin tespit edilmesi karşısında, TTK 1178 maddesi gereğince, hasarın gemide ve taşıyanın sorumluluğu altında meydana geldiği hususu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyada düzenlenen bilirkişi raporu ile eksiklik nedeni ile meydana gelen zarar miktarının gerçekçi kadri marufunda olduğu belirtilmiş olup mahkemece bu tespit benimsenmiştir.

Dosyada alınan bilirkişi raporunda, ekspertiz raporunda belirlenen ve talebe konu edilen hasar miktarının kadri maruf olduğu tespit edilmiş olup, sigorta tazminatının ödendiği 22/10/2021 tarihinden icra takip tarihi olan 27/07/2022 tarihine kadar ticari faiz hesabı mahkemece resen yapılmış olup, neticede ... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasında talep edilen 2.004,92 USD asıl alacak ile 49,80 USD işlemiş faiz bakımından davacının talebinde haklı bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle neticede davanın kısmen kabulü (işlemiş faiz talebi kısmen kabul edilmiş olup) ile alacak miktarı yargılama neticesinde tespit edilmiş olduğundan İİK 67 maddesi gereğince şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır