İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/119 K.2024/508

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin taşıma işleri komisyoncusu olup, müvekkili ile davalı yan deniz yoluyla Türkiye'den Suudi Arabistan'a gerçekleştirilecek taşıma işi için anlaştıklarını, ... A.Ş. tarafından 20/01/2020 tarihinde gerçekleştirildiğini, Göndericisi davalı "... Ltd Şti", alıcısı ise "... " adlı firma olan "ütü masası" emtiası CIF taşıma yoluyla taşındığını, Taşıma sürecinde bekleme kaynaklı demuraj ücreti doğmuş olduğunu fiili taşımacı ...

A.Ş tarafından bekleme ücretine ilişkin olarak müvekkili şirkete "08/03/2022 tarih ... nolu 23.080,00-USD bedelli" fatura düzenlendiğini, Müvekkili şirket tarafından işbu bedelin davalıdan rücuen tahsili amacıyla "31/03/2022 tarih ... nolu 23.080,00-USD bedelli" fatura tanzim edildiğini, müvekkil şirket kendisinden kaynaklanmayan ve gönderici sıfatıyla davalı şirketin sorumluluğunda bulunan demuraj tutarının ödenmesi hususunda müteaddit defalar talepte bulunmuş olmasına rağmen bu taleplere ve gerçekleştirilen görüşmelere karşın söz konusu alacak davalı şirket tarafından ödenmediğini,

Gösterilen tüm çabalara rağmen tahsil edilemeyen alacağa ilişkin .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. no'lu dosyası ile icra takibi başlatıldığını, belirtilen takibe davalı/borçlu tarafından 17/05/2022 tarihinde itiraz edildiğini, dava şartı arabuluculuk kapsamında ...

Arabuluculuk Bürosu'na başvuru yapılmış, tarafların anlaşamaması nedeniyle 2022/... dosya no, 2022/... başvuru no'lu arabuluculuk dosyasında 09/06/2022 tarihinde anlaşamama son tutanağı düzenlendiğini, Davalı/borçlu itiraz dilekçesinde yetki itirazında bulunmuş olsa da, işbu davaya konu talep para borcu olup TBK m.89'a göre para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceğinden işbu davaya bakmaya Sayın Mahkemeniz yetkili olduğunu, davalı şirketin ....

İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. numaralı dosyaya yaptığı itirazın iptali ile takibin devamını ve davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi için huzurdaki davayı açma zaruretinin doğduğunu beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı/borçlunun .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/...

E. sayılı icra takibine yaptığı haksız ve mesnetsiz itirazın iptaliyle takibin devamını, davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile arabuluculuk vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından iş bu dosyanın ... Ticaret Mahkemesinde açılmasının yetki yönünden yersiz olduğunu, davacı tarafla müvekkili firma arasında herhangi bir alacak söz konusu olmadığı için yetkiye açıkça itiraz ettiklerini, müvekkili firmanın mersis adresinin bulunduğu ...

Asliye Ticaret Mahkemeleri yetkili olduğunu, davacı-alacaklı taraf ile müvekkili arasında yapılan deniz taşımacılık işleminde müvekkili firma tarafından üretilen ütü masası ve çamaşır kurutmalığı malzemesi Cidde yola çıkma üzere Mersin limanınından 20.01.2020 tarihinde gemiye yüklendiğini, ürünler 26.01.2020 tarihinde Cidde ye ulaştığını, davacı firma 16.02.2020 tarihinde serbest zaman ( free time) dolduktan sonra müvekkil firmaya 347 gün sonra 28.01.2021 tarihli (davacının beyan dilekçesinin ekinde bulunan) mail ile yükün çekilmediğinin bildirimi yaptığını,

davacı firma yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi 31.03.2022 tarihinde demuraj ücreti adı altında 23.080,00 USD lik e-fatura keserek müvekkil firmaya ödemesi için yolladığını, söz konusu firmanın taşımacılık yükümlülüklerini yerine getirmediği için 07.04.2022 tarihli ihtarname ile e faturaya itiraz edildiğini ve faturanın kabul edilmediğini, kabul anlamına gelmemekle davacı firma ile müvekkili firma arasında düzenlenen konşimento yükümlülüklerine göre fatura düzenlenmesi gerektiğini, Sözleşmesel düzende,

taşıyanın söz konusu ifa engelleri sebebiyle konişmento veya deniz yük senedindeki şartlar ya da bunların atıfta bulunduğu tarifeler uyarınca konteyner bekleme ve gecikme parası talep etmesi mümkün olmadığını, Davacı firma tarafından taşınan ürünler, müvekkil firmadan herhangi bir bildirim yoluyla yük feragati alınmaksızın satılmış ve konteyner içerisindeki ürünlerin ücreti uhdesine geçtiğini, Hiçbir bildirim yapılmaksızın ürünlerin satılması ve iadesinin sağlanması için resmi veya gayri resmi olarak müvekkil firmaya bildirim yapmaması Konşimento hükümlerine aykırı olduğunu, iş bu nedenlerden anlaşılacağı üzere, sözde borç,

tüm fer’ileri haksız kazanç sağlamaya yönelik olduğunu, sonuç olarak mezkur davanın usülden ve esastan reddi gerektiğini, Yersiz olan borca istinaden yapılan icra takibine müvekkilinin itirazı haklı olduğunu, takibinde haksız ve kötüniyetli olduğu aşikar olan alacaklı-davacının mesnetsiz davasının reddi ile % 20 kötüniyet tazminatı istemek zorunluluğunun doğduğunu, beyanla müvekkili hakkında açılmış bulunan işbu itirazın iptali davasının reddini, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/03/2023 tarih, 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı gönderme kararı üzerine mahkememize geldiği ve eldeki esasa kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan demuraj alacağının tahsili talepli olarak başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, Uyuşmazlığın konusunun; Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetlerinin olup olmadığı mahkememizin yetkili olup olmadığı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediği, çekilmiş ise ne kadar süre sonra çekildiğinin ve varsa Demuraj süresi ile taşıma dolayısı ile gerçekten demuraj ücreti ödenip ödenmediği, ödenmiş ise yapılan ödemenin rayice uygun olarak yapılıp yapılmadığı, davalının demuraj ücretinden sorumlu olup olmadığı hususunda toplandığı anlaşılmıştır.

.... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... ... Anonim Şirketi borçlusunun ... Dış Ticaret Limited Şirketi olduğu, 10/05/2022 tarihinde 23.080,00 USD nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 16/05/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 17/05/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 15/03/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... , ... tarafından tanzim edilen 19/10/2023 tarihli raporda. İncelenen davacı şirkete ait 2022 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2022 yılı ticari defterlerinin TTK.

Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2022 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı ... ... A.Ş.’nin deniz taşımacılığı hizmeti ile ilgili düzenlediği demuraj faturasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 10.05.2022 tarihi itibariyle ... Dış Tic. Ltd. Şti.’den 23.080,00 USD fatura alacağının bulunduğu, Dava konusu demuraj ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ...

A.Ş. tarafından 08.03.2022 tarihli ... numaralı 23.080,00 USD tutarlı “Konteyner Bekletme” açıklamalı e-Faturanın davacı şirket ünvanına düzenlendiği, davacı şirketin tarafına düzenlenen demuraj faturasını ticari defterlerinde kayıt altına aldığı ve davacı şirketin ...

Bankası aracılığıyla cari hesaba istinaden ödeme yaptığı, TTK m 1207-(1) ve (2) hükümleri uyarınca navlun ve taşıyana ait diğer alacakların borçlusunun navlun sözleşmesinin tarafı olan taşıtan olması sebebiyle, dava konusu demuraj alacağının diğer masraflar kapsamında olması ndeniyle, borçlusunun navlun sözleşmesinde taşıtan sıfatına sahip olan davalı ...

LİMİTED Şirketi’nin olduğu, Davacının dava dışı ... ... firmasına 25.05.2022 tarihinde demuraj bedeli ödediği mali bilirkişi incelemesi sonucu tespit edilmiş olup davacı tarafından dava dışı fiili taşıyana demuraj bedelinin ödenmiş olması nedeniyle, demuraj bedelinin davalıdan talep edilebileceği, ... numaralı konşimentonun ön yüzünde konteyner demurajına ilişkin şartların ve tarifenin yer almadığı, bu bakımdan davacı tarafından aksi ispatlanmadığı müddetçe davalının sözleşme kurulurken, tarifeye nasıl erişebileceği hakkında bilgi sahibi olmadığı,

Dosya kapsamında konteyner demuraj miktarının belirlenmesi için gerekli varış ihbarının ve ... ... demuraj tarifesini gösterir bir belgenin dosya kapsamında mevcut olmaması sebebiyle demuraj miktarının hesaplanamadığı, Davalı şirketin icra takip tarihi itibariyle temerrüde düşürüldüğüne ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır. Mahkemece resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 31/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davalının 2022 yılı Ticari defter tasdiklerini süresi içinde ve usulüne uygun olarak yaptırdığı, delil niteliğine haiz olduğu, Davalının ticari defter kayıtlarında davacının takip edildiği hesabın 31.12.2022 tarihi itibariyle bakiyesinin 183.242,39TL olduğu, dava konusu alacağa esas teşkil eden faturanın davalının ticari defter kayıtlarında kayıtlı bulunduğu, davalı tarafça faturaya ilişkin ...

Noterliği'nce tanzim edilen 07.04.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarı ile itirazda bulunmuş olduğu, Dava konusu faturaya ilişkin davacıya, dava dışı ... ... tarafından, 08.03.2022 tarih ve ... numaralı fatura ile davacıya "Konteyner bekletme" açıklamalı 23.080,00 USD lik fatura düzenlendiği, dosya kapsamında bulunan mail yazışmalarından, davacıtarafça davalıya 28 Ocak 2021, 18 Şubat 2021 ve 1 ocak 2021 tarihlerinde, dava konusu yükün durumu ve düzenlenecek faturaya ilişkin bilgilendirmelerde bulunulduğuna ilişkin görüşlerini bildirmiştir.

Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya Kaptan bilirkişi ... ...'a tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 06/03/2024 tarihli ek raporda; Kök rapordaki görüşlerini yinelemiştir.

Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya tekrardan Kaptan bilirkişi ... ...'a tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 14.05.2024 tarihli ek raporda; Davacı firmanın fiili taşıyan ... firmasına demuraj bedeli ödediği tarih olan 25.02.2022 tarihindeki T.C. Merkez Bankası çapraz kuru 1 USD 3.7517 SAR olarak tespit edilmiştir. Bu bağlamda, hesaplanan demuraj bedeli (171.220,00:3.7517-) 45.638,00 USD olarak tespit edilmesine mukabil, davacı beyanı ile davalıya ciddi bir indirim oranı uygulanarak 23.080,00 USD demuraj faturası tahakkuk ettirilmiş olduğu yapılan mali inceleme sonucunda tespit edilmiş olmakla, HMK md.26 Taleple Bağlılık İlkesi gereğince davacının davalıdan 23.080,00 USD bedel talep edebileceğine ilişkin görüşlerini bildirmiştir.

Davalı vekili tarafından davalının yerleşim yeri adresi itibarı ile ... İcra Müdürlükleri'nin ve ... Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yetkili olduğundan bahisle icra dairesi yetkisi ile mahkememiz yetkisine itiraz edilmişse de, davaya ve takibe konu alacağın faturaya dayalı bir para alacağı olması nedeni ile BK 89 maddesi uyarınca davacının yerleşim yeri adresi itibarı ile İstanbul İcra Müdürlükleri ile mahkememizin yetkili olduğu kabul edilerek yetki itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dosyada bulunan konşimentolra, e posta yazışmaları, faturalar ve ödeme belgeleri ile dosyay celp edilen gümrük kayıtları incelendiğinde; davalı ... firması tarafından CIF satım şekli ile dava dışı ... ... firmasına satışı yapılan emtiaların ... numaralı konşimento tahtında Mersin'den Suudi Arabistan Jeddah Limanı'na taşınmasının dava dışı ... ... firması tarafından yapıldığı, konşimento üzerinde yükleten olarak davalının kayıtlı bulunduğu, demurajın ...

Tarifesine göre tahsil edileceğinin kayıtlı olduğu, taşımaya ilişkin olarak dava dışı ... ... tarafından davacı adına, davacı tarafından da davalı adına navlun faturasının düzenlendiği görülmekle, bu hali ile davacının akdi taşıyan davalının ise taşıtan sıfatını haiz oldukları , fiilen taşımanın ise dava dışı ... ... firması tarafından yerine getirildiği anlaşılmıştır.

Yüklerin varış limanına 26/01/2020 tarihinde ulaşması sonrasında yükün dava dışı alıcı tarafından çekilmediği, uyuşmazlığın ise yüklerin teslim alınmaması nedeni ile oluşan demuraj alacağına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır.

Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir.

Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir. Dosya kapsamında davacıya ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

dava dışı fiili taşıyan acentesi olduğu değirlindirilen ... ... A.Ş. tarafından dava konusu demuraj

masrafından kaynaklı alacak ile ilgili olarak 08/03/2022 tarihli ... numaralı

23.080,00 USD tutarlı "Konteyner Bekletme" açıklamalı faturanın davacı şirket ünvanına

düzenlendiği, davacı şirketin tarafına düzenlenen faturayı 31/03/2022 tarihinde 92369 yevmiye

maddesiyle ticari defterlerinde kayıt altına aldığı ,davacı şirketin banka aracılığyla dava dışı ... A.Ş.’ye

25/05/2022 tarihinde 70.853,20 USD cari hesaba istinaden ödeme yaptığı, davacı şirketin yapmış

olduğu ödemeyi 25/05/2022 tarihinde ... yevmiye maddesiyle ticari defterlerinde kayıt altına

aldığı tespit edilmiştir. Buna göre davacının yapmış olduğu demuraj ödemesi nedeni ile yukarıda açıklandığı hali ile taşıtan olan davalıya rücu etmesi bakımından hukuki yararının ve aktif husumet ehliyetinin bulunduğu kabul edilmiştir.

Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır.

Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur.

TTK 1207 maddesinde ise gönderilenin eşyanın teslimini istememesi halinde taşıtanın, navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

Bu kapsamda uyuşmazlığa konu taşımada navlun borçlusu olan ve navlun bedelini ödeyen davalının taşıtan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, buna göre de alıcısı tarafından teslim alınmadığı sabit olan yükler nedeni ile oluşan demuraj bedeli bakımından TTK 1207 maddesi gereğince sorumluluğu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Demuraj talep edilebilmesi bakımından, taşıma sözleşmesinin, demuraj tarifesi ile demuraj uygulanacağına ilişkin taraflar arasında bir anlaşmanın bulunması zorunlu olup uyuşmazlık bakımından, davalının taraf olduğu taşımaya konu ... numaralı konşimento üzerinde demurajın ... Tarifesine göre tahsil edileceğinin kayıtlı olduğu görülmekle taraflar arasında demuraj talep edilebileceğine ilişkin bir anlaşmanın bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Yüksek yargının yerleşik içtihatları uyarınca demuraj tarifesinin bildirilmediği ancak taraflar arasında demuraj bedelinin talep edilebileceğine ilişkin anlaşmanın bulunduğu durumlarda, bilirkişi marifeti ile belirlenecek rayice uygun demuraj tarifesinin uygulanacağı kabul edilmekte olup, esasen uyuşmazlıkta demurajın ne şekilde belirleneceği konşimento üzerine kayıt edilmiştir.

Bu kapsamda, dosyada 14/05/2024 tarihinde düzenlenen bilirkişi raporunda açıkça hesap edildiği hali ile ilgili ... numaralı konteynerin Jeddah Limanı'na 26/01/2020 tarihinde varmasına karşılık yükün çekilmemesi nedeni ile 534 gün süreyle demuraj işlediği, yapılan hesaplamaya göre, toplamda 171.220 SAR demuraj hesap edildiği, davacının dava dışı fiili taşıyana yapmış olduğu ödeme tarihi olan 25/02/2022 tarihli kur bilgilerine göre 45.638,00 USD demuraj talep edebileceği tespit olunmuştur.

Davaya konu istem ise 23.080,00 USD olup, bu bedel bakımından davalının sorumluluğu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Her ne kadar davalı vekili tarafından, yükün çekilmediğine ilişkin bilginin ve varış ihbarının kendisine yapılmaması nedeni ile demurajın talep edilemeyeceği savunulmuşsa da, dosyada varış ihbarının dava dışı alıcıya 24/01/2020 tarihinde yapıldığını gösterir varış ihbarı bulunmakla birlikte, basiretli bir tacir olan davalının, satışını yaparak taşıtmış olduğu yükün akıbeti hakkında bilgi sahibi olması gerektiğinden bahisle ayrıca esasen dava dışı fiili taşıyan tarifesine göre yapılan hesaplama neticesinde 45.638,00 USD demuraj talep edilebileceği belirlenmesine karşılık, davada 23.080,00 USD talep edilmesi,

buna göre yükün çekilmediği bilgisinin davalıya iletildiği 28/01/2021 tarihinden itibaren mahkemece resen yapılan hesaplamaya göre talebe konu demuraj bedelinin istenebileceği mahkemece değerlendirilmiş olmakla, davalı vekilinin savunmaları mahkemece yerinde görülmemiştir.

Davalı vekili tarafından Suudi Arabistan Devleti'nin 2020/2022 yılları arasında Türk mallarına ambargo uygulaması nedeni ile yükün çekilemediği, davacının bu durumdan davalıyı haberdar etmediği bu nedenlerle demurajın talep edilemeyeceği savunulmakla birlikte, davalının Suudi Arabistan ile ticaret yapan bir tacir olarak uygulanan ambargodan haberdar olması gerekliliği ve bahsedilen ambargonun Ekim 2020 sonrası uygulandığının bilirkişilerce açıklanması karşısında, davalı vekilinin bu yöndeki savunmaları da yerinde görülmemiştir.

Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan ve yukarıda belirtilen gümrük beyannameleri, yükleme talimatları, konşimento ve ordino örnekleri, navlun ve demuraj faturaları ile yazışmaların içeriklerine göre davacının davalıya verdiği taşıma hizmeti nedeniyle 23.080,00USD demuraj alacağının bulunduğu kanaati ile neticede davanın kabulü ile İİK 67 maddesi gereğince şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır