İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/120 K.2024/170

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;... Ltd. Şti'ne ait hidrolik pres makinesi poliçe ile teminat altına alındığı, emtianın 12.11.2021 tarihli konşimento tahtında Türkiye'den, Hindistan'a taşınmak üzere ... ... isimli gemiye hasarsız olarak yüklendiği, emtianın open top konteyner tavan tentesinden sızan yağmur suyunun makineye sirayet etmesi nedeniyle hasarlandığının tespit edildiği, 1 nolu davalının navlun faturası düzenlediği ve hasardan akdi taşıyan olarak sorumlu olduğu, 2 nolu davalının ise fiili taşıyan olduğu, sigortalının uğradığı zararı tazmin etmiş olmakla sigortalının haklarına halef oldukları beyan edilerek itirazın iptali ve takibin devamına karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı ... ... A.Ş.'nin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı, davanın TTK da öngörülen zaman aşımı süresinde açılmadığı, hasara ilişkin uygun bir ihbar bulunmadığı, davacının sigortalanabilir bir menfaatinin bulunup bulunmadığı ve sigorta poliçesinin geçerliliği hususlarının incelenmesi gerektiği, hasarın taşıma sırasında olup olmadığı veya taşımanın hangi aşamasında hangi neden ile oluştuğunun dosya kapsamında sabit olmadığı, idia edilen hasarın meydana gelmiş olması halinde alt taşıyan ...'in sorumluluğuna gidilmesinin gerekeceği, davanın ihbarını talep ettikleri beyanları ile davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkememizin 08/06/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; tarafların husumet ehliyetlerinin bulunduğu, geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunup bulunmadığının ve geçerli bir sözleşme uyarınca ödeme yapılıp yapılmadığının alacağın temlik edilmiş olması itibariyle araştırılmasının gerekmediği, emtiadaki hasarın open top tip konteynerde taşınması nedeniyle meydana geldiği ve davalıların hasardan sorumluluğu olmadığı, TTK m. 1185 uyarınca bir hasar bildiriminin yapıldığına dair bilgi ve belgenin dosya kapsamında bulunmadığı, hasarın 44.765,10 TL olduğu, bu bedelin sigortalıya 18.03.2022 tarihinde ödenmiş olduğu belirtilmiştir.

Dava; taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dava dışı sigortalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. nin satmış olduğu hidrolik pres emtiasının ... Limanından ... Limanına sevkedildiği, varma yerinde emtianın hasarlandığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda belirlenen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve davacının bu bedeli TTK 1472. Maddesi uyarınca rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Dava konusu taşımaya ilişkin olarak dosyaya iki adet konişmento sunulmuş olup; ... ... adına düzenlenmiş bulunan ... sayılı konişmentoda yükleten olarak ... Ltd. Şti. nin gösterildiği, ... tarafından düzenlenmiş olan ... sayılı konişmentoda yükletenin ... ... A.Ş. olarak gösterildiği, navlun faturasını yine ... ... A.Ş. nin düzenlediği görülmektedir. Buna göre davalı ... ... ve üstlendiği taşıma işini fiilen davalı ... A/S ye yaptırdığı, davalıların akdi taşıyan konumunda ve pasif husumet ehliyetini haiz oldukları görülmüştür.

Taşımaya konu emtianın CIF satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olduğu görülmektedir. CIF satış türü, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade etmektedir.

Buna göre taşıma sözleşmesi satıcı- göndericisi tarafından yapılıp alıcının taşıma sırasındaki hasar riskini karşılayacak sigorta poliçesinin de alıcı namlı hesabına satıcı tarafından yaptırılması gerekir. CIF satışta hasarın alıcıya geçmesi nedeniyle rizikodan sonra alıcıya ödemede bulunması gerekmekte olup bu koşullar altında sigortacının halefiyet hakkı doğacaktır.

CIF satışa konu poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olması durumunda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Dosyaya sunulan fatura ve gümrük beyannamesinden satışın %90 peşin %10 mal mukabili olarak yapıldığı anlaşılmaktadır. Ancak yükün dava dışı alıcı Benninger India ... Ltd., dosyada mevcut 01.02.2023 tarihli ...

Sigorta A.Ş.' ne gönderdiği yazısı ile "... tazminat ödemesinin ...'a yapılmasını ve iddia ile taleplerinin ... Sigorta A.Ş.'ne devrettiğini" bildirmiştir. Ayrıca dosyaya ibraz edilmiş "Hasar Tazminat Makbuzu ve İbraname" başlıklı 01.03.2022 tarihli belge uyarınca dava dışı sigortalı ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. adlı şirket uğradığı hasara sebebiyet verenler hakkındaki alacağını ... Sigorta A.Ş.'ye devir ve temlik etmiş olup buna göre davacının BK 183.

Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu değerlendirilmiştir.

TTK 1188. Maddesinde “ (1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir.

Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.” Düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda ekspertiz raporuna göre emtianın 19/12/2021 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, hasar bedeline ilişkin ödemenin 17/03/2022 tarihinde yapıldığı, icra takibinin 18/04/2022 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı, davanın süresinde olduğu görülmüştür.

TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır.

Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Dosya kapsamında süresinde hasar ihbarının yapıldığı davacı tarafça ortaya konulamamıştır. Bu durumda hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğinin davacı tarafça ispatlanması gerekmektedir.

Davacı taraf yük hasarının deniz taşıması sırasında davalıların sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup ekspertiz raporunda "... emtianın 09.12.2021 tarihinde varış yaptığı, emtianın 19.12.2021 tarihinde teslim alındığı, hasarın 20.12.2020 tarihinde satıcı sigortalıya bildirildiği, 21.12.2021 tarihinde davalıya hasardan sorumlu tutulduklarına dair mail gönderildiği, ... kodlu pres makinesinin ve ana makineden ayrı olarak aksesuarlarının ayrı olarak ahşap sandığa open top diye adlandırılan açık tavan konteynere yerleştirildiği,

alıcı tarafından çekilen videoda ahşap kasa içerisinde çıkmış olan makine aksesuarı malzemelerinde su sirayetine bağlı olarak pas izlerinin bulunduğu, elektronik kontrol ünitelerinin ıslanmak suretiyle hasarlanmış olduğu, hasarın açık tavan konteynerin üzerinde bulunan brandanın yağmur suyunu konteynerin içerisine girişine engel olamaması nedeniyle meydana gelmiş olabileceği" tespit edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda Hidrolik pres makinesi emtiasının open top tabir edilen üstü açık konteyner ile taşındığı bu tip konteynerlerin üzeri branda ile örtüldüğü, makinenin veya aksesuarlarının bu tip konteynerler ile taşınacak olması durumunda yağmur ve/veya güvertede taşınıyor olması durumunda deniz suyuna maruz kalabilecek olmaları düşünülerek uygun ambalajlamasının yapılması gerektiği, ahşap sandığın deniz taşımasına uygun olarak sarılmadığı/ambalajlanmadığı, korumaya alınmadan yüklendiği, aksesuarların içinde bulunduğu ahşap sandığın deniz taşımasına uygun olarak korunmadığı, ambalajlanmadığı,

ambalaj yetersizliğinden davalı taşıyanın sorumluluğun bulunmadığı belirtilmiştir.

Dosyaya sunulan konişmentoda ... kaydının bulunduğu, nihai varış yerinin belirtilmediği görülmektedir. Yine 16.11.2021 tarih, ... numaralı navlun faturası sadece deniz navlunu ve ardiye masraflarını içermekte olup, buna göre davalı taraf kara taşımasını üstlenmemiştir. Ekspertiz raporundan yükün 14/12/2021 tarihinde limana ulaştığı, alıcı firmanın yükü 19/12/2021 tarihinde teslim aldığı, sigortalıya yükün hasarlandığının 20/12/2021 tarihinde bildirildiği belirtilmiştir.

Ekspertiz raporunda açıkça davaya konu hasarın yağmur suyu sirayet etmesi nedeniyle meydana geldiği tespitlerine yer verilmiştir. Buna göre davacının ıslanma hasarının deniz taşımasında meydana geldiğini ispatlaması gerekmektedir. Dosyaya tahliye akabinde düzenlenmiş hasar tutanağı ya da survey raporu sunulmamıştır. Hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelip gelmediği tespit edilememektedir.

Bu açıklamalara göre meydana gelen hasardan davalının sorumluluğunun bulunmadığı uygun delillerle ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır